ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 8-

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെയും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരെയും നിയമിക്കുന്നതിനുള്ള 2023ലെ നിയമത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുത സംബന്ധിച്ച കേസ് അഞ്ചംഗ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന് വിട്ട ഉത്തരവ് പിൻവലിക്കണമെന്ന അപേക്ഷ പരിശോധിക്കുമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. 2026 ഒക്ടോബർ ഏഴിനാണ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത് ഇക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കിയത്. മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ഗോപാൽ ശങ്കരനാരായണൻ അപേക്ഷ കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തിയപ്പോഴായിരുന്നു പ്രതികരണം. ജസ്റ്റിസ് ദീപാങ്കർ ദത്തയും ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമയും ഉൾപ്പെട്ട രണ്ടംഗ ബെഞ്ച് 2026 സെപ്റ്റംബർ 23ന് പുറപ്പെടുവിച്ച ഭിന്നാഭിപ്രായ വിധിയാണ് ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത്. നമൻ ഷെർസ്ട്രയാണ് ഉത്തരവ് പിൻവലിക്കണമെന്ന അപേക്ഷ നൽകിയത്. അസോസിയേഷൻ ഫോർ ഡെമോക്രാറ്റിക് റിഫോംസ്, ജയ ഠാക്കൂർ, ലോക് പ്രഹരി തുടങ്ങിയവരാണ് നിയമത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുത ചോദ്യം ചെയ്ത പ്രധാന ഹർജിക്കാർ. കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ നിയമമാണ് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. കേന്ദ്രത്തിനുവേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകൾ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. അപേക്ഷ പരിശോധിച്ചശേഷം വാദം കേൾക്കാൻ പരിഗണിക്കണമോ എന്ന് തീരുമാനിക്കുമെന്നാണ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അറിയിച്ചത്.

ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമയുടെ മകന്റെ നിയമനത്തിൽ താൽപര്യസംഘർഷമെന്ന് ആരോപണം

ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമയുടെ മകൻ മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതിയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്റ്റാൻഡിങ് കൗൺസലായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതാണ് അപേക്ഷയിലെ പ്രധാന ആരോപണം. കേസിൽ അഞ്ച് തവണ വാദം കേട്ടിട്ടും മകന്റെ ഈ ഔദ്യോഗിക ബന്ധം ജസ്റ്റിസ് ശർമ കക്ഷികളെ അറിയിച്ചില്ലെന്നാണ് അപേക്ഷകനായ നമൻ ഷെർസ്ട്ര ആരോപിക്കുന്നത്.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ജസ്റ്റിസ് ശർമ ഉൾപ്പെട്ട ബെഞ്ചിന്റെ സെപ്റ്റംബർ 23ലെ ഉത്തരവ് പിൻവലിക്കണമെന്നാണ് ആവശ്യം. ജഡ്ജിയുടെ കുടുംബബന്ധം കേസിൽ താൽപര്യസംഘർഷത്തിന് ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ടാകാമെന്നാണ് അപേക്ഷകന്റെ വാദം.

എന്നാൽ ഈ ആരോപണം ശരിയാണെന്ന് സുപ്രീംകോടതി കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. അപേക്ഷയിൽ വാദം കേൾക്കാനോ ഉത്തരവ് പിൻവലിക്കാനോ കോടതി ഇതുവരെ തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ല.

സെപ്റ്റംബർ 23ലെ വിധിയിൽ ജസ്റ്റിസുമാർക്ക് വ്യത്യസ്ത നിലപാട്

2026 സെപ്റ്റംബർ 23ന് ജസ്റ്റിസ് ദീപാങ്കർ ദത്തയും ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമയും ഉൾപ്പെട്ട ബെഞ്ചാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെ നിയമനനിയമത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുത സംബന്ധിച്ച് ഭിന്നാഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തിയത്.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് ജസ്റ്റിസ് ദീപാങ്കർ ദത്ത പ്രധാനമായും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ സ്വതന്ത്രമായ സ്ഥാപനമായാൽ മാത്രം പോരാ. അത് സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന് പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ബോധ്യപ്പെടുകയും വേണമെന്ന് അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു.

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെയും മറ്റ് കമ്മീഷണർമാരെയും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന സമിതിയിൽ ഒരു കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് സ്വതന്ത്രമായ തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള മതിയായ സന്തുലനം ഉറപ്പാക്കില്ലെന്നും ജസ്റ്റിസ് ദത്ത അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

എന്നാൽ ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമ വ്യത്യസ്ത നിലപാടാണ് സ്വീകരിച്ചത്. വിഷയത്തിൽ ഭരണഘടനാപരമായ ആധികാരിക തീരുമാനം ആവശ്യമായതിനാൽ അഞ്ചംഗ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് പരിഗണിക്കണമെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്.

ഭരണഘടനയുടെ 145(3) അനുച്ഛേദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഈ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തിയത്. തുടർന്ന് വിഷയം അഞ്ചംഗ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന് വിടുകയായിരുന്നു.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതിയിൽനിന്ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിനെ ഒഴിവാക്കിയതാണ് തർക്കം

2023ലെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെയും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെയും നിയമനം, സേവനവ്യവസ്ഥകൾ, കാലാവധി എന്നിവ സംബന്ധിച്ച നിയമമാണ് കേസിന്റെ അടിസ്ഥാനം.

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെയും മറ്റ് കമ്മീഷണർമാരെയും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന മൂന്നംഗ സമിതിയിൽനിന്ന് സുപ്രീംകോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസിനെ ഒഴിവാക്കിയതാണ് പ്രധാന തർക്കം.

പുതിയ നിയമപ്രകാരം പ്രധാനമന്ത്രി, ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പ്രധാനമന്ത്രി നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് മന്ത്രി എന്നിവരാണ് സമിതിയിലെ അംഗങ്ങൾ.

നേരത്തെ സുപ്രീംകോടതി നിർദേശിച്ച സംവിധാനത്തിൽ ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥാനത്താണ് കേന്ദ്രമന്ത്രിയെ ഉൾപ്പെടുത്തിയത്.

ഈ മാറ്റം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ബാധിക്കുമെന്നാണ് ഹർജിക്കാരുടെ വാദം.

അസോസിയേഷൻ ഫോർ ഡെമോക്രാറ്റിക് റിഫോംസ്, ജയ ഠാക്കൂർ, ലോക് പ്രഹരി തുടങ്ങിയവരാണ് നിയമത്തെ ചോദ്യം ചെയ്ത് സുപ്രീംകോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

ജയ ഠാക്കൂരിന്റെ ക്യൂറേറ്റീവ് ഹർജിയും കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽ

സെപ്റ്റംബർ 23ലെ ഉത്തരവ് പിൻവലിക്കണമെന്നും മറ്റൊരു ഉചിതമായ ബെഞ്ച് കേസ് വീണ്ടും കേൾക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ട് ജയ ഠാക്കൂർ ക്യൂറേറ്റീവ് ഹർജിയും നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

2026 ഒക്ടോബർ ഏഴിന് നടന്ന നടപടിക്കിടെ ഇക്കാര്യം ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത് പരാമർശിച്ചു.

എന്നാൽ ക്യൂറേറ്റീവ് ഹർജിക്ക് മുമ്പ് പുനഃപരിശോധനാ ഹർജി നൽകേണ്ടതുണ്ടെന്ന് മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ഗോപാൽ ശങ്കരനാരായണൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

താൻ ഉന്നയിക്കുന്നത് ക്യൂറേറ്റീവ് ഹർജിയല്ലെന്നും സെപ്റ്റംബർ 23ലെ ഉത്തരവ് പിൻവലിക്കാനുള്ള ഇടക്കാല അപേക്ഷയാണെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

അപേക്ഷ പരിശോധിച്ചശേഷം വാദം കേൾക്കാൻ പരിഗണിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ തീരുമാനമെടുക്കുമെന്നാണ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അറിയിച്ചത്.

ഉത്തരവ് പിൻവലിച്ചിട്ടില്ല; തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെ നിയമനരീതി മാറ്റമില്ലാതെ തുടരും

2026 ഒക്ടോബർ ഏഴിലെ നടപടിയിൽ സുപ്രീംകോടതി സെപ്റ്റംബർ 23ലെ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കുകയോ പിൻവലിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. അപേക്ഷ പരിശോധിക്കാമെന്ന് മാത്രമാണ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് വ്യക്തമാക്കിയത്.

2024 മാർച്ച് 21ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെ നിയമനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 2023ലെ നിയമം സ്റ്റേ ചെയ്യാൻ സുപ്രീംകോടതി വിസമ്മതിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ നിലവിൽ നിയമം പ്രാബല്യത്തിൽ തുടരുകയാണ്.

ഉത്തരവ് പിൻവലിക്കണമെന്ന അപേക്ഷയിൽ തീരുമാനമുണ്ടായശേഷമേ കേസിന്റെ തുടർനടപടികളിൽ മാറ്റമുണ്ടാകുമോ എന്ന് വ്യക്തമാകൂ. നിലവിലെ നടപടിയിലൂടെ നിയമനസമിതിയുടെ ഘടനയിൽ മാറ്റമൊന്നും വന്നിട്ടില്ല.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം സംബന്ധിച്ച ഭരണഘടനാ ചോദ്യത്തിന് അന്തിമ ഉത്തരമായിട്ടില്ല

രാജ്യത്തെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെയും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെയും നിയമനരീതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഈ കേസ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭരണഘടനാ സാധുത സംബന്ധിച്ച അന്തിമ തീരുമാനം രാജ്യവ്യാപകമായി പ്രസക്തമാകും.

നിയമപരമായി, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരെ നിയമിക്കുന്ന സമിതിയുടെ ഘടന ഭരണഘടനയ്ക്ക് അനുസൃതമാണോ എന്ന ചോദ്യമാണ് കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലുള്ളത്.

സാമൂഹികമായി, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലും നിഷ്പക്ഷതയിലും പൊതുജനങ്ങൾക്കുള്ള വിശ്വാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയമാണിത്.

ജുഡീഷ്യറിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ബെഞ്ചിലെ അംഗത്തിന് താൽപര്യസംഘർഷമുണ്ടെന്ന ആരോപണം ഉന്നയിക്കപ്പെട്ട സാഹചര്യത്തിൽ നേരത്തെയുള്ള ഉത്തരവ് പുനഃപരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ടോ എന്ന നടപടിക്രമപരമായ ചോദ്യവും ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്.

എന്നാൽ ഈ വിഷയങ്ങളിലൊന്നിലും 2026 ഒക്ടോബർ ഏഴിന് സുപ്രീംകോടതി അന്തിമ വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടില്ല. സെപ്റ്റംബർ 23ലെ ഉത്തരവ് പിൻവലിക്കണമെന്ന അപേക്ഷ പരിശോധിക്കാമെന്നതാണ് നിലവിലെ കോടതി നടപടി. അതിനാൽ ഈ നടപടി പുതിയ നിയമമാനദണ്ഡമോ രാജ്യവ്യാപകമായി ബാധകമായ പുതിയ വിധിയോ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടില്ല.