കൊൽക്കത്ത, 2026 ഒക്ടോബർ 5 –

പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ദുർഗാപൂജയുടെ മതപരമായ പാരമ്പര്യവും കലാപരമായ പരീക്ഷണങ്ങളും സംബന്ധിച്ച് പുതിയ തർക്കം ശക്തമാകുന്നു. പൂജാ പന്തലുകൾക്ക് സമീപം മാംസാഹാരം വിൽക്കുകയോ കഴിക്കുകയോ ചെയ്യരുതെന്ന് വിശ്വഹിന്ദു പരിഷത്ത് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. പിന്നാലെ ബാബാ ബാഗേശ്വർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ധീരേന്ദ്ര കൃഷ്ണ ശാസ്ത്രിയും മാംസാഹാരത്തിനെതിരെ പരാമർശം നടത്തി. പാരമ്പര്യത്തെ വികലമാക്കുന്നതോ മതവികാരം വ്രണപ്പെടുത്തുന്നതോ ആയ തീമുകളും സാംസ്കാരിക രീതികളും ഒഴിവാക്കണമെന്ന മുഖ്യമന്ത്രി സുവേന്ദു അധികാരിയുടെ നിർദേശവും ചർച്ച ശക്തമാക്കി.

ബി.ജെ.പി എം.എൽ.എ സജൽ ഘോഷ് ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ദുർഗാ വിഗ്രഹത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത രൂപത്തിൽ കലാപരമായ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തരുതെന്നാണ് ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. തീം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പൂജകളെ എതിർക്കുന്നില്ലെന്നും എന്നാൽ ആരാധിക്കുന്ന വിഗ്രഹത്തിന്റെ വിശുദ്ധി സംരക്ഷിക്കണമെന്നും ഘോഷ് പറഞ്ഞു. ആർ.എസ്.എസ് പ്രചാരക് ജിഷ്ണു ബസുവും കലാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ വിശ്വാസികളുടെ മതവികാരത്തെ ബാധിക്കാമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. അതേസമയം കലാകാരന്മാർ പറയുന്നത് ദുർഗാപൂജയുടെ കലാപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യവും എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സ്വഭാവവും സംരക്ഷിക്കണമെന്നാണ്.

കലാപരമായ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് നീണ്ട ചരിത്രം

കൊൽക്കത്തയിലെ ദുർഗാപൂജയിൽ കലാപരമായ പരീക്ഷണങ്ങൾ പുതിയ കാര്യമല്ല. 1990കളിൽ തീം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പൂജകൾ കൂടുതൽ വ്യാപകമായി. കലാകാരൻ സനാതൻ ദിൻഡ 1998ൽ യുദ്ധവിരുദ്ധ സന്ദേശവുമായി ആയുധങ്ങളില്ലാത്ത ദുർഗയെ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ വിഷയങ്ങളും പന്തലുകളുടെ പ്രമേയമായി. കലയും മതവിശ്വാസവും ആഘോഷവും ചേർന്ന ഈ സ്വഭാവമാണ് കൊൽക്കത്ത ദുർഗാപൂജയ്ക്ക് യുനെസ്കോയുടെ അമൂർത്ത സാംസ്കാരിക പൈതൃക അംഗീകാരം ലഭിക്കുന്നതിലേക്കും നയിച്ചതെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ഭക്ഷണത്തിലും വിഗ്രഹത്തിലും തർക്കം

ദുർഗാപൂജയിലെ മാറ്റങ്ങൾ എത്രത്തോളം അനുവദിക്കാമെന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ പ്രധാന ചർച്ച. പന്തലിനുള്ളിൽ മാംസാഹാരം വേണ്ടെന്നും വിഗ്രഹത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത രൂപം മാറ്റരുതെന്നും ഒരു വിഭാഗം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ബംഗാളിന്റെ ദുർഗാപൂജ മതപരമായ ചടങ്ങ് മാത്രമല്ലെന്നും കലയും ഭക്ഷണവും സംഗീതവും പൊതുജന പങ്കാളിത്തവും ചേർന്ന ആഘോഷമാണെന്നും മറുവിഭാഗം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കലാകാരന്മാരുടെ സൃഷ്ടികളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് പ്രശ്നമാകുമെന്ന് കലാചരിത്രകാരന്മാരും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.

ചരിത്രത്തിലും ആഘോഷവും മത്സരവും

ദുർഗാപൂജയിൽ ആഘോഷവും പ്രദർശനവും നൂറ്റാണ്ടുകളായി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടിൽ ഉദ്ധരിക്കുന്ന ചരിത്രപരമായ വിശദീകരണം. മുഗൾ കാലത്ത് ജമീന്ദാർമാർ വലിയ പൂജകൾ സംഘടിപ്പിച്ച് ജനങ്ങളെ ആകർഷിച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് പൊതുപൂജകളും വിപ്ലവ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധവും വളർന്നു. കാലക്രമത്തിൽ വിഗ്രഹങ്ങളുടെ രൂപത്തിലും പന്തലുകളുടെ പ്രമേയത്തിലും മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ദുർഗാപൂജ ആരുടേതാണ്, അതിന്റെ രൂപം ആരാണ് നിശ്ചയിക്കേണ്ടത് എന്ന ചർച്ചയാണ് ഇപ്പോൾ ബംഗാളിൽ ഉയരുന്നത്.