ന്യൂഡൽഹി  / 2026  / സെപ്റ്റംബർ 11

ഗ്രാമീണ ഉപജീവന മേഖലയിൽ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം നേതൃത്വത്തിലേക്കും തീരുമാനമെടുക്കുന്ന നിലയിലേക്കും ഉയർത്തണമെന്ന് ഏഴാം ജെൻഡർ സംവാദ് ആവശ്യപ്പെട്ടു. കേന്ദ്ര ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ദീൻദയാൽ അന്ത്യോദയ യോജന–ദേശീയ ഗ്രാമീണ ഉപജീവന ദൗത്യവും ജെൻഡർ സമത്വത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഐവ്വേജ് സ്ഥാപനവും ചേർന്നാണ് പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നായി ആറുലക്ഷത്തിലധികം പേർ സംവാദത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.

സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾ സ്ത്രീശക്തിയുടെ അടിത്തറ

സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾ, സംസ്ഥാന ഗ്രാമീണ ഉപജീവന ദൗത്യത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ, നയരൂപീകരണക്കാർ, ജെൻഡർ വിദഗ്ധർ, വിവിധ മേഖലകളിലെ പ്രവർത്തകർ എന്നിവരാണ് സംവാദത്തിൽ പങ്കെടുത്തത്. സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തം മാത്രം കൂട്ടുന്നതല്ല ലക്ഷ്യമെന്നും സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനങ്ങളിൽ തീരുമാനമെടുക്കുന്നവരും സംരംഭകരും നേതാക്കളുമായി സ്ത്രീകളെ ഉയർത്തുകയാണ് വേണ്ടതെന്നും ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയ സെക്രട്ടറി രോഹിത് കൻസാൽ പറഞ്ഞു.

രാജ്യത്തെ സ്വയംസഹായ സംഘം പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പത്തുകോടിയിലധികം സ്ത്രീകളുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇത് സ്ത്രീകൾ നയിക്കുന്ന ലോകത്തിലെ തന്നെ ശ്രദ്ധേയമായ ജനകീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഒരു ലക്ഷം രൂപയിൽ കൂടുതൽ വാർഷിക വരുമാനം നേടുന്ന 3.46 കോടിയിലധികം ലഖ്പതി ദീദികൾ സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക ആഗ്രഹങ്ങൾക്ക് പുതിയ കരുത്തായെന്നും കൻസാൽ വ്യക്തമാക്കി.

സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ മാതൃകകൾ രാജ്യത്താകെ വ്യാപിപ്പിക്കണം

മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ഔദ്യോഗിക ഭൂവുടമസ്ഥ രേഖകളില്ലാത്ത സ്ത്രീകളെയും കർഷകരായി അംഗീകരിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്ന വനിതാ കർഷക ശാക്തീകരണ ബിൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നടപടികൾ സംവാദത്തിൽ ചർച്ചയായി. ഒഡീഷയിലെ ഭുവനേശ്വർ പ്രഖ്യാപനം സ്ത്രീകളുടെ ഭൂമിയവകാശവും കാർഷിക സ്ഥാപനങ്ങളിലെ പ്രാതിനിധ്യവും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ പ്രകൃതികൃഷി മാതൃക വലിയ തോതിൽ വനിതാ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് മുന്നേറുന്നതെന്നും അറിയിച്ചു.

ഇത്തരം വിജയകരമായ മാതൃകകൾ കണ്ടെത്തി സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സാഹചര്യത്തിന് അനുസരിച്ച് വ്യാപിപ്പിക്കണമെന്ന് രോഹിത് കൻസാൽ ആവശ്യപ്പെട്ടു. വികസിത ഭാരതത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ സ്ത്രീകളെ ഉത്പാദകരായും സംരംഭകരായും തീരുമാനമെടുക്കുന്നവരായും നേതാക്കളായും ശക്തിപ്പെടുത്തണമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ജെൻഡർ സമീപനം പദ്ധതികളുടെ മുഖ്യധാരയിലേക്ക്

ദേശീയ ഗ്രാമീണ ഉപജീവന ദൗത്യത്തിൽ സ്ത്രീകളെ കൂട്ടായ്മകളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ജെൻഡർ വിഷയങ്ങളെ പദ്ധതി രൂപകൽപ്പനയുടെയും നടത്തിപ്പിന്റെയും ഭാഗമാക്കുന്ന നിലയിലേക്ക് മാറ്റമുണ്ടായെന്ന് ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി അമിത് ശുക്ല പറഞ്ഞു. 2021 ഡിസംബറിൽ പുറത്തിറക്കിയ ജെൻഡർ അഡ്വൈസറി, വാർഷിക ദേശീയ ജെൻഡർ പ്രചാരണമായ നയി ചേതന, ജെൻഡർ ഇന്റഗ്രേഷൻ ശിൽപശാല, ഉപജീവന മേഖലയിൽ ജെൻഡർ സംയോജനത്തിനുള്ള പ്രാക്ടീസ് ഗൈഡ് എന്നിവ ഈ സമീപനം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കിയതായും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

സ്ത്രീകളുടെ ക്ലസ്റ്റർതല ഫെഡറേഷനുകൾ, ഉത്പാദക ഗ്രൂപ്പുകൾ, ഉത്പാദക സംരംഭങ്ങൾ, കർഷക ഉത്പാദക സംഘടനകൾ എന്നിവയുടെ ഭരണശേഷിയും മാനേജ്മെന്റ് കഴിവും മെച്ചപ്പെടുത്തണം. സാമ്പത്തിക രേഖകൾ സൂക്ഷിക്കാനുള്ള കഴിവും വായ്പ ലഭിക്കാൻ ആവശ്യമായ തയ്യാറെടുപ്പും വർധിപ്പിക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു.

സംരംഭകത്വത്തിനും വിപണി ബന്ധത്തിനും കൂടുതൽ കരുത്ത്

2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 മുതൽ നവംബർ 21 വരെ നടക്കുന്ന രണ്ടാം ദേശീയ സംരംഭകത്വ പ്രചാരണം വനിതാ സ്വയംസഹായ സംഘം അംഗങ്ങളുടെ സംരംഭങ്ങൾ വളർത്താൻ സഹായിക്കുമെന്ന് ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി സ്വാതി ശർമ പറഞ്ഞു. സംരംഭ വികസനം, മൂല്യശൃംഖല, ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനങ്ങൾ, വിപണി ലഭ്യത എന്നിവയാണ് പ്രചാരണത്തിന്റെ പ്രധാന മേഖലകൾ.

സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ, തൊഴിൽനൈപുണ്യം, സാങ്കേതികവിദ്യ, വിപണി ബന്ധം, ആസ്തികളുടെ ഉടമസ്ഥത എന്നിവ സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കാൻ നിർണായകമാണെന്നും അവർ പറഞ്ഞു. വിവിധ കേന്ദ്ര മന്ത്രാലയങ്ങൾ, ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ, സിവിൽ സമൂഹം, വികസന പങ്കാളികൾ എന്നിവയെ ഒന്നിപ്പിച്ചുള്ള ഏകോപിത സമീപനം വേണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു.

അംഗത്വത്തിൽ നിന്ന് സംരംഭകത്വത്തിലേക്കും നേതൃത്വത്തിലേക്കും

അസമിലെയും മഹാരാഷ്ട്രയിലെയും വനിതാ നേതാക്കൾ സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളും സംവാദത്തിൽ പങ്കുവച്ചു. അസമിലെ സോനിത്പൂരിൽ നിന്നുള്ള നിഹാരിക ഭുയാൻ സ്വയംസഹായ സംഘം അംഗത്വത്തിൽ നിന്ന് വനിതകൾ നയിക്കുന്ന കർഷക ഉത്പാദക കമ്പനിയിലെ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് എത്തിയ അനുഭവം വിശദീകരിച്ചു. പരിശീലനം, കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം, സ്ഥാപന പിന്തുണ എന്നിവ സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക പങ്കാളിത്തവും തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള ശേഷിയും ഉയർത്തിയതായി അവർ പറഞ്ഞു.

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ അക്കോളയിൽ നിന്നുള്ള കീർത്തി തായി ദേശ്മുഖ് വീട്ടമ്മയിൽ നിന്ന് സംരംഭകയായി മാറിയ അനുഭവം പങ്കിട്ടു. സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളിലൂടെ ലഭിച്ച പരിശീലനവും സർക്കാർ പദ്ധതികളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും സ്വന്തം സംരംഭം ആരംഭിക്കാനും ആത്മവിശ്വാസം വളർത്താനും മറ്റ് സ്ത്രീകളെ സംരംഭകത്വത്തിലേക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കാനും സഹായിച്ചതായി അവർ പറഞ്ഞു.

2026ലെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാ കർഷക വർഷവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചാണ് ഏഴാം ജെൻഡർ സംവാദ് സംഘടിപ്പിച്ചത്. 2021 ഏപ്രിലിൽ ആരംഭിച്ച ഈ സംരംഭം ഗ്രാമീണ ഉപജീവനം, ഭക്ഷ്യവ്യവസ്ഥ, പ്രാദേശിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ എന്നിവയിൽ വനിതാ കർഷകരുടെയും അവരുടെ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും സംഭാവന മുന്നിലെത്തിക്കുന്ന ദേശീയ അറിവ്-നയ സംവാദ വേദിയായി വളർന്നിട്ടുണ്ട്.

.