എറണാകുളം, 2026 സെപ്റ്റംബർ 1 –

വന്യമൃഗങ്ങളുടെ ആക്രമണത്തിൽ ജീവഹാനിയോ പരിക്കോ മറ്റ് നാശനഷ്ടങ്ങളോ സംഭവിച്ചാൽ ഇരകൾക്ക് നഷ്ടത്തിന്റെ തോത് കണക്കാക്കി ന്യായമായ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാൻ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന് ബാധ്യതയുണ്ടെന്ന് കേരള ഹൈക്കോടതി. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21-ന് ജസ്റ്റിസ് സി.പി. മുഹമ്മദ് നിയാസ് പുറപ്പെടുവിച്ച വിധിയിലാണ് നിർണായക നിലപാട്. കാട്ടാനയുടെ ആക്രമണത്തിൽ മരിച്ച സ്കറിയയുടെ കുടുംബത്തിന് നഷ്ടപരിഹാരം അനുവദിച്ചതിനെതിരെ കുറിച്ചിയാട് റേഞ്ച് വൈൽഡ് ലൈഫ് വാർഡനും മറ്റ് വനംവകുപ്പ് അധികൃതരും നൽകിയ രണ്ടാം അപ്പീൽ കോടതി തള്ളി. സർക്കാർ പ്ലീഡർ കണ്ണൻ എം. നായർ അപ്പീലുകാർക്കായി ഹാജരായി. സ്കറിയയുടെ ഭാര്യ തടത്തിൽ സാറാമ്മയും മക്കളുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ; പി.വി. അനൂപ്, കെ.വി. ശ്രീരാജ് എന്നിവർ ഇവർക്കായി ഹാജരായി.

വന്യമൃഗങ്ങളുടെ ഉടമയും സംരക്ഷകനും സംസ്ഥാനം; ആക്രമണത്തിലെ നഷ്ടത്തിനും ഉത്തരവാദിത്തം

വന്യമൃഗങ്ങളുടെ ഉടമയും സംരക്ഷകനുമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത് സംസ്ഥാനമാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. വന്യമൃഗങ്ങൾ ജനവാസമേഖലകളിലേക്കോ കൃഷിയിടങ്ങളിലേക്കോ കടക്കാതിരിക്കാൻ ആവശ്യമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തവും സർക്കാരിനുണ്ട്. വന്യമൃഗം പൗരന് നാശനഷ്ടമുണ്ടാക്കിയാൽ അതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്ന് സർക്കാരിന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. വന്യമൃഗങ്ങളുടെ ആക്രമണത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ബാധ്യത കർശന ബാധ്യത എന്ന നിയമതത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണെന്നും വിധിയിൽ പറയുന്നു.

2001-ലെ കാട്ടാന ആക്രമണത്തിൽ സ്കറിയ മരിച്ചു; കുടുംബത്തിന് ആദ്യം ലഭിച്ചത് 20,000 രൂപ

2001 ഏപ്രിൽ 27-ന് രാത്രി പത്തരയോടെ ചാമപ്പാറ പഞ്ചായത്ത് റോഡിലൂടെ നടന്നുപോകുന്നതിനിടെയാണ് സ്കറിയ കാട്ടാനയുടെ ആക്രമണത്തിൽ മരിച്ചത്. വനംവകുപ്പിന്റെ അശ്രദ്ധയാണ് മരണത്തിന് കാരണമെന്ന് ഭാര്യയും മക്കളും ആരോപിച്ചു. നിരവധി അപേക്ഷകൾക്കുശേഷം വനംവകുപ്പ് 20,000 രൂപ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകി. തുടർന്ന് കുടുംബം രണ്ട് ലക്ഷം രൂപ ആവശ്യപ്പെട്ട് നിയമനടപടി സ്വീകരിച്ചു. ലഭിച്ച 20,000 രൂപ കുറച്ച് 1.80 ലക്ഷം രൂപയ്ക്കായിരുന്നു കോടതിയിലെ നഷ്ടപരിഹാര ആവശ്യം.

വനംവകുപ്പ് ഈ വാദം എതിർത്തു. സംഭവം നടന്നത് വനപാതയിലാണെന്നും സ്കറിയ മദ്യലഹരിയിലായിരുന്നെന്നും സ്വന്തം അശ്രദ്ധയാണ് അപകടത്തിന് കാരണമെന്നും വകുപ്പ് വാദിച്ചു. വന്യമൃഗങ്ങൾ സ്വകാര്യ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് കടക്കുന്നത് തടയാൻ മതിയായ മുൻകരുതലുകൾ സ്വീകരിച്ചിരുന്നെന്നും അധികൃതർ കോടതിയെ അറിയിച്ചു. എന്നാൽ സംഭവം പഞ്ചായത്ത് റോഡിലാണെന്ന് വിചാരണക്കോടതി കണ്ടെത്തി. വനാതിർത്തിയിൽ വൈദ്യുതവേലിയോ കിടങ്ങുകളോ ഒരുക്കാത്തത് വനംവകുപ്പിന്റെ വീഴ്ചയാണെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി.

വൈദ്യുതവേലിയും കിടങ്ങുകളും ഒരുക്കിയില്ല; മരണം ഒഴിവാക്കാമായിരുന്നെന്ന് കോടതികൾ

സ്കറിയയുടെ പ്രതിദിന വരുമാനം 75 രൂപയായി കണക്കാക്കിയ വിചാരണക്കോടതി വ്യക്തിഗത ചെലവിനുള്ള 25 രൂപ കുറച്ച് ആശ്രിതർക്കുള്ള വാർഷിക വരുമാനം 18,000 രൂപയായി നിശ്ചയിച്ചു. പതിനൊന്ന് എന്ന ഗുണകം പ്രയോഗിച്ച് ആകെ നഷ്ടപരിഹാരം 1.98 ലക്ഷം രൂപയായി കണക്കാക്കി. നേരത്തെ നൽകിയ 20,000 രൂപ കുറച്ച് 1.78 ലക്ഷം രൂപയും ആനുപാതിക പലിശയും കുടുംബത്തിന് നൽകാൻ ഉത്തരവിട്ടു. വയനാട് ജില്ലാ കോടതിയും ഈ തീരുമാനം ശരിവച്ചു. ഇതിനെതിരെയാണ് വനംവകുപ്പ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

സംഭവം വനപാതയിലാണെന്ന വനംവകുപ്പിന്റെ വാദത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന തെളിവില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതിയും കണ്ടെത്തി. വനാതിർത്തിയിൽ വേലിയും കിടങ്ങുകളും സ്ഥാപിച്ച് ആവശ്യമായ മുൻകരുതലുകൾ സ്വീകരിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ സംഭവം ഒഴിവാക്കാമായിരുന്നെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി. കാട്ടാന വനംവകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലല്ലെന്ന വാദം സംസ്ഥാനത്തെ നഷ്ടപരിഹാര ബാധ്യതയിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കുന്നില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

1980-ലെ ചട്ടത്തിലെ തുക കുറഞ്ഞ സഹായം മാത്രം; ന്യായമായ നഷ്ടപരിഹാരം തേടാനുള്ള അവകാശം ഇല്ലാതാകില്ല

വന്യമൃഗാക്രമണ ഇരകൾക്കുള്ള നഷ്ടപരിഹാരം സംബന്ധിച്ച 1980-ലെ കേരള ചട്ടപ്രകാരം അന്നുണ്ടായിരുന്ന 20,000 രൂപയാണ് നൽകാവുന്ന പരമാവധി തുകയെന്ന വനംവകുപ്പിന്റെ വാദവും ഹൈക്കോടതി തള്ളി. ഈ ചട്ടം വേഗത്തിൽ ധനസഹായം നൽകാനുള്ള ഒരു എക്സ്‌ഗ്രേഷ്യ സംവിധാനമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ചട്ടപ്രകാരമുള്ള തുക മാത്രം സ്വീകരിക്കുകയാണ് വന്യമൃഗാക്രമണ ഇരയുടെ ഏക പരിഹാരമെന്ന് പറയാനാവില്ല.

ജീവഹാനിക്കും പരിക്കിനും ന്യായവും മതിയായതുമായ നഷ്ടപരിഹാരം ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള അവകാശം ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 21-ലെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിലും കർശന ബാധ്യത എന്ന പൊതുനിയമ തത്വത്തിലും അധിഷ്ഠിതമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. 1980-ലെ ചട്ടത്തിലെ തുക സംസ്ഥാനത്തിന് നൽകേണ്ട ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ എക്സ്‌ഗ്രേഷ്യ സഹായം മാത്രമാണ്. യഥാർഥ നഷ്ടം, വേദന, ദുരിതം എന്നിവ കണക്കിലെടുത്ത് കൂടുതൽ നഷ്ടപരിഹാരം നിശ്ചയിക്കാനുള്ള കോടതിയുടെ അധികാരം അതിലൂടെ പരിമിതപ്പെടില്ലെന്നും വിധിയിൽ വ്യക്തമാക്കി.

1.78 ലക്ഷം രൂപ നൽകാനുള്ള ഉത്തരവ് തുടരും; വനംവകുപ്പിന്റെ രണ്ടാം അപ്പീൽ തള്ളി

വിചാരണക്കോടതി നിശ്ചയിച്ച നഷ്ടപരിഹാരം അമിതമല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയ ഹൈക്കോടതി, അതിൽ ഇടപെടാൻ നിയമപരമായ കാരണമില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. ഇതോടെ സ്കറിയയുടെ കുടുംബത്തിന് നേരത്തെ നൽകിയ 20,000 രൂപയ്ക്ക് പുറമേ 1.78 ലക്ഷം രൂപയും ആനുപാതിക പലിശയും നൽകാനുള്ള കീഴ്കോടതി ഉത്തരവ് നിലനിൽക്കും. വനംവകുപ്പ് അധികൃതരുടെ രണ്ടാം അപ്പീൽ പൂർണമായി തള്ളിയാണ് ജസ്റ്റിസ് സി.പി. മുഹമ്മദ് നിയാസ് കേസ് തീർപ്പാക്കിയത്.

വന്യമൃഗാക്രമണ നഷ്ടപരിഹാരം സർക്കാർ പദ്ധതിയിലെ തുകയിൽ ഒതുങ്ങില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതിയുടെ വ്യക്തത

വിധിയുടെ നിയമപരമായ കാതൽ, സർക്കാർ നിശ്ചയിച്ച എക്സ്‌ഗ്രേഷ്യ തുക വന്യമൃഗാക്രമണ ഇരകൾക്ക് ലഭിക്കാവുന്ന നഷ്ടപരിഹാരത്തിന്റെ പരമാവധിയല്ല എന്നതാണ്. വന്യമൃഗങ്ങളെ ജനവാസമേഖലകളിൽ നിന്ന് അകറ്റാൻ ആവശ്യമായ സുരക്ഷാനടപടികൾ സ്വീകരിക്കേണ്ട ബാധ്യത സംസ്ഥാനത്തിനുണ്ടെന്നും വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു. വന്യമൃഗാക്രമണത്തിൽ നാശനഷ്ടമുണ്ടായാൽ നിലവിലുള്ള സർക്കാർ ഉത്തരവുകളിലോ പദ്ധതികളിലോ ആ നഷ്ടം പ്രത്യേകം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിലും പൗരന് നഷ്ടപരിഹാരം ആവശ്യപ്പെടാമെന്നാണ് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.