മുംബൈ, ഓഗസ്റ്റ് 20-

താനെയിലെ ഭൂമിവികസനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 2007ലെ വഞ്ചനക്കേസിൽ ബി ജെ പി നേതാവും മഹാരാഷ്ട്ര മന്ത്രിയുമായ മംഗൾ പ്രഭാത് ഗുമൻമൽ ലോധയ്‌ക്കെതിരെ പുറപ്പെടുവിച്ച പ്രോസസ് റദ്ദാക്കിയ സെഷൻസ് കോടതി ഉത്തരവ് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി ശരിവച്ചു. അഞ്ജലി മനോഹർ ഹജാരെയുടെ മരണശേഷം ഭർത്താവ് മനോഹർ മഹാദേവ് ഹജാരെ തുടർന്ന ഹർജി ജസ്റ്റിസ് മിലിന്ദ് എൻ ജാദവ് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 18ന് തള്ളി. ലോധയും മറ്റുള്ളവരും മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ.

ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ വിശ്വജീത് കാപ്സെ, പവൻ തിവാരി എന്നിവരും ലോധ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഒന്നു മുതൽ ആറുവരെയുള്ള എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി അമോഘ് സിങ്, ആകാശ് ഗുപ്ത, ജീത് ഗാന്ധി എന്നിവരും ഹാജരായി. മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരിനെ അഡീഷണൽ പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ സംഗീത ഫഡ് പ്രതിനിധീകരിച്ചു. 2008 ഒക്ടോബർ 7ലെ അഡീഷണൽ സെഷൻസ് ജഡ്ജിയുടെ ഉത്തരവാണ് ഹൈക്കോടതി പരിശോധിച്ചത്.

1986ലെ ഭൂമിവാങ്ങൽ കരാറുകൾ വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും പൂർത്തിയായില്ല

അഞ്ജലി ഹജാരെയും മറ്റു നാലുപേരും ചേർന്ന് 1986 ഒക്ടോബർ 9ന് ഹരിനാം എന്റർപ്രൈസസ് എന്ന പങ്കാളിത്ത സ്ഥാപനം രൂപീകരിച്ചിരുന്നു. താനെയിലെ വിവിധ ഭൂമികൾ വാങ്ങാൻ 1986 ഒക്ടോബർ 18ന് കരാറുകളിൽ ഏർപ്പെട്ട സ്ഥാപനം വിലയുടെ ഏകദേശം പകുതി നൽകിയെന്നാണ് പരാതി. എന്നാൽ ഭൂമിവാങ്ങൽ വർഷങ്ങളോളം പൂർത്തിയായില്ല.

പിന്നീട് മൂന്ന് പങ്കാളികൾ അഞ്ജലി ഹജാരെയെയും മറ്റൊരു പങ്കാളിയെയും ഒഴിവാക്കി 2003 ഏപ്രിൽ 1ന് ലോധയുമായി വികസനകരാർ ഉണ്ടാക്കി. പങ്കാളിത്ത സ്ഥാപനത്തിന്റെ അവകാശം മറികടന്ന് ഭൂമിയിൽ ഇടപാട് നടത്തിയെന്നും ലോധ ഇതിൽ കൂട്ടുനിന്നെന്നുമായിരുന്നു ആരോപണം.

2007 ഡിസംബർ 13ലെ പ്രോസസ് സെഷൻസ് കോടതി റദ്ദാക്കി

വഞ്ചനയും ക്രിമിനൽ വിശ്വാസവഞ്ചനയും ആരോപിച്ച് ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിലെ 420, 406 വകുപ്പുകൾ പ്രകാരമാണ് സ്വകാര്യ പരാതി നൽകിയത്. 2007 ഡിസംബർ 13ന് മജിസ്‌ട്രേറ്റ് പ്രതികൾക്കെതിരെ കോടതിയിൽ ഹാജരാകാനുള്ള പ്രോസസ് പുറപ്പെടുവിച്ചു.

ഇത് ചോദ്യംചെയ്ത് ലോധ നൽകിയ പുനഃപരിശോധനാ ഹർജി അഡീഷണൽ സെഷൻസ് കോടതി 2008 ഒക്ടോബർ 7ന് അനുവദിച്ചു. ലോധയ്‌ക്കെതിരായ പ്രോസസ് റദ്ദാക്കിയ ഈ ഉത്തരവിനെതിരെയാണ് പരാതിക്കാരി ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

ലോധയ്ക്ക് പരാതിക്കാരുമായി നേരിട്ടുള്ള കരാർബന്ധമില്ലെന്ന് കോടതി

പരാതിക്കാരുടെ യഥാർഥ തർക്കം സ്വന്തം പങ്കാളികളുമായാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി. പങ്കാളിത്തകരാർ ലംഘിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ കണക്കുതീർപ്പിനും ഇടപാടുകൾ തടയുന്നതിനുമുള്ള സിവിൽ കേസ് മറ്റു പങ്കാളികൾക്കെതിരെയാണ് നൽകേണ്ടിയിരുന്നതെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു.

അഞ്ജലി ഹജാരെയുമായോ മറ്റൊരു പരാതിക്കാരനുമായോ ലോധയ്ക്ക് നേരിട്ടുള്ള കരാർബന്ധമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ലോധ വഞ്ചന നടത്തിയെന്നോ മറ്റു പ്രതികളുമായി പൊതുവായ ക്രിമിനൽ ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ പ്രവർത്തിച്ചെന്നോ കാണിക്കുന്ന പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ തെളിവും രേഖകളിലില്ലെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി.

നിയമാനുസൃത അനുമതികളോടെ നടന്ന വികസനത്തിൽ ക്രിമിനൽ സ്വഭാവം കണ്ടെത്താനായില്ല

ഭൂവുടമകൾ മൂന്ന് പങ്കാളികൾക്ക് അധികാരപത്രങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നതായും പിന്നീട് ലോധയിൽനിന്ന് ചെക്കായി പണം സ്വീകരിച്ച് സ്ഥിരീകരണ രേഖകൾ നടപ്പാക്കിയതായും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. കളക്ടറുടെ അനുമതികൾ ഉൾപ്പെടെ നിയമപരമായ അനുമതികൾ നേടിയശേഷമാണ് ഭൂമിയിൽ വാണിജ്യ, പാർപ്പിട കെട്ടിടങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചത്.

വികസനകരാറും അധികാരപത്രവും രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത രേഖകളായിരുന്നു. ഇടപാടുകൾ പരസ്യമായി നടന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ലോധയുടെ ഭാഗത്ത് വഞ്ചനയുടെയോ ക്രിമിനൽ വിശ്വാസവഞ്ചനയുടെയോ ഘടകങ്ങൾ കണ്ടെത്താനാകില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് മിലിന്ദ് എൻ ജാദവ് വ്യക്തമാക്കി.

ഭൂമിയിലെ പങ്കാളിത്താവകാശത്തിന് സിവിൽ കോടതിയെയായിരുന്നു സമീപിക്കേണ്ടിയിരുന്നത്

2003ലെ ഇടപാടിനെക്കുറിച്ച് പരാതിക്കാർക്ക് അറിവുണ്ടായിരുന്നു. 2005 ഡിസംബർ 7ന് ലോധയ്ക്ക് നിയമനോട്ടീസ് നൽകിയെങ്കിലും ഭൂമിയിലെ അവകാശം സംരക്ഷിക്കാനോ ഇടപാട് തടയാനോ സിവിൽ കേസ് നൽകിയില്ല. പകരം 2007ൽ ക്രിമിനൽ പരാതിയാണ് നൽകിയത്.

അവകാശപ്പെട്ട പങ്കാളിത്ത സ്ഥാപനം ഇന്ത്യൻ പങ്കാളിത്ത നിയമപ്രകാരം രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിരുന്നില്ലെന്നും കോടതി രേഖപ്പെടുത്തി. കരാർലംഘനമോ പങ്കാളിത്ത അവകാശമോ സംബന്ധിച്ച ആരോപണങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ പരിഹാരം സിവിൽ കോടതിയിലാണ് തേടേണ്ടതെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

മനോഹർ ഹജാരെയുടെ ഹർജി തള്ളി ലോധയ്‌ക്കെതിരായ പ്രോസസ് റദ്ദാക്കൽ നിലനിർത്തി

ലോധയ്‌ക്കെതിരായ വഞ്ചനയോ പൊതുവായ ക്രിമിനൽ ഉദ്ദേശ്യമോ തെളിയിക്കുന്ന പ്രാഥമിക വസ്തുതകളില്ലെന്ന സെഷൻസ് കോടതിയുടെ കണ്ടെത്തലിൽ ഇടപെടാൻ കാരണമില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി തീർപ്പാക്കി. 2008 ഒക്ടോബർ 7ലെ ഉത്തരവ് ശരിവച്ച് 2009ലെ 183-ാം ക്രിമിനൽ റിട്ട് ഹർജി തള്ളിയതോടെ ലോധയ്‌ക്കെതിരായ പ്രോസസ് പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്ന ആവശ്യം അവസാനിച്ചു.

സിവിൽ കരാർത്തർക്കങ്ങൾക്ക് ക്രിമിനൽ നിറം നൽകുന്നത് തടയാൻ സംസ്ഥാനത്തെ കീഴ്‌ക്കോടതികൾക്ക് മാനദണ്ഡം

നിയമതലത്തിൽ, വഞ്ചനക്കുറ്റം നിലനിൽക്കാൻ പ്രതിയുടെ തുടക്കത്തിലെ വഞ്ചനാപരമായ ഉദ്ദേശ്യവും പരാതിക്കാരനുമായുള്ള ബന്ധവും വ്യക്തമാക്കണമെന്ന സമീപനം വിധി ശക്തമാക്കുന്നു. സാമൂഹികതലത്തിൽ, പങ്കാളിത്തവും ഭൂമിയവകാശവും സംബന്ധിച്ച തർക്കങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച സിവിൽ പരിഹാരം സമയത്ത് തേടേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാകുന്നു. ജുഡീഷ്യറി തലത്തിൽ, മഹാരാഷ്ട്രയിലെ കീഴ്‌ക്കോടതികൾ പ്രോസസ് പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് സിവിൽ തർക്കവും ക്രിമിനൽ കുറ്റവും വേർതിരിച്ച് പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.