ഖനന വരുമാനത്തിൽ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പങ്ക് തുടരും; 2026 ഭേദഗതി നിയമം വരുമാനം കുറയ്ക്കില്ലെന്ന് കേന്ദ്രം

ന്യൂഡൽഹി / 2026  / ഓഗസ്റ്റ് 20

ഖനന മേഖലയിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന വരുമാനം 2026ലെ ഖനി-ധാതു വികസന-നിയന്ത്രണ ഭേദഗതി നിയമം മൂലം കുറയില്ലെന്നാണ് കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണം. ഖനനത്തിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനത്തിന്റെ ഏകദേശം 90 ശതമാനം നിലവിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കാണ് ലഭിക്കുന്നതെന്നും ഈ സ്ഥിതി തുടരുമെന്നും കേന്ദ്രം അറിയിച്ചു. റോയൽറ്റി, ലേല പ്രീമിയം, ഡെഡ് റെന്റ്, ജില്ലാ ധാതു ഫൗണ്ടേഷൻ വിഹിതം, ചരക്ക് സേവന നികുതി, ട്രാൻസിറ്റ് ഫീസ് തുടങ്ങി ഏകദേശം 14 തരത്തിലുള്ള നികുതികളും ഫീസുകളും മറ്റ് ചുമത്തലുകളും സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ഈടാക്കുന്നുണ്ട്. ചില സംസ്ഥാനങ്ങൾ ധാതുസമ്പത്തുള്ള ഭൂമിക്ക് പ്രത്യേക നികുതിയും ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഇത് 20 ശതമാനം വരെയെത്തുന്നതായും കേന്ദ്രം വ്യക്തമാക്കി.

കഴിഞ്ഞ പത്ത് വർഷത്തിനിടെ കൽക്കരിയും കൽക്കരിയേതര ധാതുക്കളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആകെ ധാതു വരുമാനത്തിൽ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പങ്ക് ഏകദേശം 28 ശതമാന പോയിന്റ് ഉയർന്നു. 2025-26ൽ ഇത് ഏകദേശം 1,14,549.28 കോടി രൂപയിലെത്തി. ഭേദഗതി നിയമം വന്നാലും ധാതു ഉൽപ്പാദനത്തിൽ നിന്നുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ വരുമാനം കുറയില്ലെന്നാണ് വിശദീകരണം. ദീർഘകാല നികുതി സ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കി നിക്ഷേപവും നിർണായക ധാതുക്കളുടെ ഉൽപ്പാദനവും കൂട്ടുകയും ഇറക്കുമതി ആശ്രിതത്വം കുറയ്ക്കുകയുമാണ് നിയമത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്നും കേന്ദ്രം പറയുന്നു.

2015 മുതൽ ഖനന മേഖലയിലെ നയങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളാണ് നടപ്പാക്കിയത്. ഖനി അനുവദിക്കുന്നതിലെ വിവേചനാധികാരം ഒഴിവാക്കി മത്സരാധിഷ്ഠിത ഇ-ലേലം കൊണ്ടുവന്നു. ഉൽപ്പാദനം ഉയർത്തുന്നതിനൊപ്പം നിർണായക ധാതുക്കളുടെ പര്യവേക്ഷണം, വിദേശത്തുനിന്നുള്ള ധാതുസ്രോതസ്സുകളുടെ കണ്ടെത്തൽ, പുനഃചംക്രമണം, സംസ്കരണ പാർക്കുകൾ, ഗവേഷണം, ഡിജിറ്റൽ നിരീക്ഷണം എന്നിവയിലേക്കും പ്രവർത്തനം വ്യാപിപ്പിച്ചു.

14 തരത്തിലുള്ള ചുമത്തലുകൾ; സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് പ്രധാന വരുമാനം

സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഖനന മേഖലയിൽ റോയൽറ്റി, ലേല പ്രീമിയം, ഡെഡ് റെന്റ്, ജില്ലാ ധാതു ഫൗണ്ടേഷൻ വിഹിതം, ചരക്ക് സേവന നികുതി, ട്രാൻസിറ്റ് ഫീസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഏകദേശം 14 തരത്തിലുള്ള നികുതികളും ഫീസുകളും മറ്റ് ചുമത്തലുകളും ഈടാക്കുന്നുണ്ട്. ധാതുസമ്പത്തുള്ള ഭൂമിക്ക് ചില സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയ നികുതി സർക്കാർ കമ്പനികൾക്ക് അധിക സാമ്പത്തിക ബാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുന്നതായും കേന്ദ്രം പറയുന്നു. ചില കേസുകളിൽ ഈ നികുതി 20 ശതമാനം വരെയാണ്.

ഖനന മേഖലയിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വരുമാനത്തിന്റെ ഏകദേശം 90 ശതമാനം നിലവിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കാണ് ലഭിക്കുന്നത്. കഴിഞ്ഞ പത്ത് വർഷത്തിനിടെ ആകെ ധാതു വരുമാനത്തിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പങ്ക് ഏകദേശം 28 ശതമാന പോയിന്റ് വർധിച്ചു. 2025-26ൽ ഇത് ഏകദേശം 1,14,549.28 കോടി രൂപയായി. പുതിയ നിയമം വന്നാലും ഈ വരുമാനത്തിൽ കുറവുണ്ടാകില്ലെന്നും ധാതു ഉൽപ്പാദനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏകദേശം 90 ശതമാനം വരുമാനം സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് തുടർന്നും ലഭിക്കുമെന്നും കേന്ദ്രം വ്യക്തമാക്കി.

മറ്റൊരു വിശദീകരണത്തിൽ ഖനന മേഖലയിലെ ആകെ നികുതിയും നിയമപരമായ അടവുകളും പരിഗണിക്കുമ്പോൾ ഏകദേശം 90 ശതമാനം സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കാണ് ലഭിക്കുന്നതെന്നും ഭേദഗതിക്കുശേഷവും അത് തുടരുമെന്നും പറയുന്നു. അതിനാൽ ഖനി-ധാതു വികസന-നിയന്ത്രണ നിയമത്തിലെ ഇപ്പോഴത്തെ ഭേദഗതി സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് വരുമാന നഷ്ടമുണ്ടാക്കില്ലെന്നാണ് നിലപാട്. വർഷങ്ങളോളം വലിയ മുൻകൂർ മൂലധനം ആവശ്യമായ ഖനന പദ്ധതികൾക്ക് ദീർഘകാല സാമ്പത്തിക ഉറപ്പ് നിയമം നൽകുമെന്നും അതിലൂടെ ഉൽപ്പാദനവും സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ വരുമാനവും ഉയരുമെന്നും കേന്ദ്രം പറയുന്നു.

അതേസമയം മറ്റൊരു കണക്കിൽ ഖനന മേഖലയിലെ വരുമാനത്തിന്റെ ഏകദേശം 96 ശതമാനം സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ഏകദേശം നാല് ശതമാനം ചരക്ക് സേവന നികുതിയിലൂടെ കേന്ദ്രത്തിനുമാണ് ലഭിക്കുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. റോയൽറ്റി, ലേല പ്രീമിയം, ജില്ലാ ധാതു ഫൗണ്ടേഷൻ വിഹിതം, ചരക്ക് സേവന നികുതിയിലെ സംസ്ഥാന വിഹിതം എന്നിവ തുടരും. 2015ൽ ലേല സംവിധാനം ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം കൽക്കരി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഖനന മേഖലയിൽ നിന്ന് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഏഴ് ലക്ഷം കോടി രൂപയിലധികം ലഭിച്ചു. കഴിഞ്ഞ പത്ത് വർഷത്തിനിടെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ധാതു വരുമാനം ഏകദേശം 354 ശതമാനം ഉയർന്ന് 2025-26ൽ ഏകദേശം 82,366 കോടി രൂപയായെന്നും വിശദീകരണത്തിലുണ്ട്.

ഇ-ലേലത്തിലേക്ക് മാറിയ ഖനന മേഖല

2015ലെ ഖനി-ധാതു വികസന-നിയന്ത്രണ നിയമഭേദഗതി ഖനന അവകാശങ്ങൾ വിവേചനാധികാരത്തോടെ അനുവദിക്കുന്ന രീതി അവസാനിപ്പിച്ചു. അതിനുശേഷം 17 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി 723 പ്രധാന ധാതു ബ്ലോക്കുകൾ ലേലം ചെയ്തു. രാജസ്ഥാനിൽ 140 ബ്ലോക്കുകളും മധ്യപ്രദേശിൽ 127 ബ്ലോക്കുകളും ഒഡിഷയിൽ 76 ബ്ലോക്കുകളും ലേലം ചെയ്തു.

2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷം ഖനി ലേലത്തിൽ ഇതുവരെയുള്ള മികച്ച വർഷമായിരുന്നു. റെക്കോർഡ് 212 ബ്ലോക്കുകൾ ലേലം ചെയ്തു. 36 ബ്ലോക്കുകളിൽ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. കൽക്കരി മേഖലയിൽ 141 ഖനികൾ ലേലം ചെയ്തതിൽ 23 എണ്ണം പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു.

പ്രധാന ധാതുക്കളുടെ ഉൽപ്പാദന മൂല്യം 2025-26ൽ 26.8 ശതമാനം ഉയർന്നു. ഇരുമ്പയിര് ഉൽപ്പാദനം റെക്കോർഡ് 313 ദശലക്ഷം ടണ്ണിലെത്തി. ചുണ്ണാമ്പുകല്ല് ഉൽപ്പാദനം 484 ദശലക്ഷം ടണ്ണായി. കഴിഞ്ഞ രണ്ട് വർഷവും കൽക്കരി ഉൽപ്പാദനം നൂറ് കോടി ടൺ കടന്നു. 2014നുശേഷം കൽക്കരിയേതര ധാതു ഉൽപ്പാദനം ഏകദേശം മൂന്നിരട്ടിയായി.

ചുണ്ണാമ്പുകല്ല് ഉൽപ്പാദനത്തിൽ ഇന്ത്യ ഇപ്പോൾ ലോകത്ത് രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ്. സിങ്കിൽ മൂന്നാമതും ഇരുമ്പയിരിൽ നാലാമതും ബോക്സൈറ്റിൽ അഞ്ചാമതുമാണ് സ്ഥാനം.

നിർണായക ധാതുക്കൾക്ക് 16,300 കോടിയുടെ ദൗത്യം

ദേശീയ നിർണായക ധാതു ദൗത്യത്തിന് 2025 ജനുവരി 29ന് അംഗീകാരം നൽകി. 2030-31 സാമ്പത്തിക വർഷം വരെ 16,300 കോടി രൂപയാണ് പദ്ധതിയുടെ ചെലവ്. ഇതിൽ 2,600 കോടി രൂപ ബജറ്റ് സഹായമാണ്.

ജിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയും ദേശീയ ധാതു പര്യവേക്ഷണ-വികസന ട്രസ്റ്റും ചേർന്ന് 1,200 നിർണായക ധാതു പദ്ധതികളിലേക്കാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ദേശീയ ധാതു പര്യവേക്ഷണ-വികസന ട്രസ്റ്റ് 3,828.52 കോടി രൂപ ചെലവിൽ അനുവദിച്ച 777 പദ്ധതികളിൽ 255 എണ്ണം നിർണായക ധാതുക്കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവയാണ്. 2025ലെ ഭേദഗതി വിദേശരാജ്യങ്ങളിലെ പര്യവേക്ഷണത്തിനും ട്രസ്റ്റിന്റെ സഹായം അനുവദിച്ചു. ഖനിജ് ബിദേശ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡ് അർജന്റീനയിൽ ലിഥിയം പര്യവേക്ഷണത്തിനുള്ള പ്രത്യേക അവകാശവും നേടി.

നിർണായക ധാതുക്കളുടെ പുനഃചംക്രമണത്തിനായി 1,500 കോടി രൂപയുടെ പ്രോത്സാഹന പദ്ധതി 2025 ഒക്ടോബർ രണ്ടിന് ആരംഭിച്ചു. പ്രതിവർഷം 2.70 ലക്ഷം ടൺ ശേഷിയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ 58 സ്ഥാപനങ്ങൾ ചേർന്ന് പ്രതിവർഷം 8.50 ലക്ഷം ടൺ ശേഷി ഒരുക്കാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.

ആന്ധ്രപ്രദേശ്, ഗുജറാത്ത്, ഒഡിഷ, മഹാരാഷ്ട്ര എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിർണായക ധാതു സംസ്കരണ പാർക്കുകൾക്ക് 500 കോടി രൂപയുടെ പിന്തുണ നൽകുന്നു. തുടർച്ചയായ മൂന്ന് കേന്ദ്ര ബജറ്റുകളിലൂടെ നിർണായക ധാതുക്കൾ, ലിഥിയം അയൺ ബാറ്ററി അവശിഷ്ടങ്ങൾ, സംസ്കരണത്തിനുള്ള മൂലധന ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാന കസ്റ്റംസ് തീരുവ ഒഴിവാക്കി. മഹാ ദൗത്യത്തിന് കീഴിൽ 210 കോടി രൂപയുടെ സഹായത്തോടെ ഒമ്പത് സ്ഥാപനങ്ങളെ മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.

2014നെ അപേക്ഷിച്ച് ധാതു പര്യവേക്ഷണ പ്രവർത്തനം ഏകദേശം 200 മടങ്ങ് വർധിച്ചു. ഇപ്പോൾ 51 സ്വകാര്യ ഏജൻസികൾക്ക് പര്യവേക്ഷണത്തിന് അംഗീകാരമുണ്ട്. ദേശീയ ധാതു പര്യവേക്ഷണ-വികസന ട്രസ്റ്റിലേക്കുള്ള സംഭാവന മൂന്ന് ശതമാനമാക്കി ഉയർത്തി. നേരിട്ടുള്ള പര്യവേക്ഷണ ചെലവിന്റെ പകുതി തിരിച്ചുനൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

പര്യവേക്ഷണ ലൈസൻസ് ഉടമകൾക്ക് ചെലവ് തിരിച്ചുനൽകുന്നതിനുള്ള പരമാവധി പരിധി 20 കോടി രൂപയും സംയുക്ത ലൈസൻസ് ഉടമകൾക്ക് എട്ട് കോടി രൂപയുമാണ്. ജിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ 2025-26 ഫീൽഡ് സീസണിൽ 457 പദ്ധതികൾ പൂർത്തിയാക്കി. ഇതിൽ 230 എണ്ണം നിർണായകവും തന്ത്രപ്രധാനവുമായ ധാതുക്കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ദേശീയ ധാതു പര്യവേക്ഷണ-വികസന ട്രസ്റ്റ് 2024-25ൽ ഇത്തരം 62 പദ്ധതികൾക്കും 2025-26ൽ 84 പദ്ധതികൾക്കും ധനസഹായം നൽകി.

ഖനനം ലളിതമാക്കാൻ ഇളവുകളും ഡിജിറ്റൽ നിരീക്ഷണവും

ഖനന പാട്ടുകളുടെ വിസ്തീർണം ഒറ്റത്തവണ പരമാവധി 10 ശതമാനം വരെ കൂട്ടാൻ ഇപ്പോൾ കഴിയും. സംയുക്ത ലൈസൻസുകളിൽ ഇത് 30 ശതമാനം വരെയാണ്. സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനുള്ള ഖനികളിൽ നിന്ന് ധാതുക്കൾ വിൽക്കുന്നതിനുണ്ടായിരുന്ന പരിധിയും നീക്കി. നിലവിലുള്ള പാട്ടിൽ നിർണായക, തന്ത്രപ്രധാന അല്ലെങ്കിൽ ആഴത്തിലുള്ള ധാതുക്കൾ ഉൾപ്പെടുത്തുമ്പോഴുള്ള അധിക അടവും ഒഴിവാക്കി.

സംസ്ഥാനങ്ങളുമായി ചേർന്ന് തയ്യാറാക്കിയ ഏകീകൃത ഖനന പോർട്ടൽ ലേലം മുതൽ ഖനി പ്രവർത്തനം തുടങ്ങുന്നതുവരെയുള്ള ബ്ലോക്കുകളുടെ മുഴുവൻ ഘട്ടങ്ങളും നിരീക്ഷിക്കുന്നു. കൽക്കരി-ധാതു എക്സ്ചേഞ്ചുകൾ ന്യായമായ വില കണ്ടെത്തുന്നതിനും സഹായിക്കുന്നു.

2015ൽ ഖനനബാധിത പ്രദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് ഖനനത്തിന്റെ നേട്ടം പങ്കുവയ്ക്കുന്നതിനായി കേന്ദ്രം ജില്ലാ ധാതു ഫൗണ്ടേഷൻ എന്ന സംവിധാനം കൊണ്ടുവന്നു. പ്രധാനമന്ത്രി ഖനിജ് ക്ഷേത്ര കല്യാൺ യോജനയും 656 ജില്ലാ ധാതു ഫൗണ്ടേഷനുകളും സ്ഥാപിച്ചു. ഇതിൽ 106 എണ്ണം അഭിലാഷ ജില്ലകളിലാണ്.

ജില്ലാ ധാതു ഫൗണ്ടേഷനുകളിൽ ലഭിക്കുന്ന മുഴുവൻ തുകയും പ്രാദേശിക വികസന പദ്ധതികൾക്കാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഏതെല്ലാം പ്രദേശങ്ങൾക്കും പദ്ധതികൾക്കും പണം നൽകണമെന്ന് ജില്ലാ ഭരണകൂടമാണ് തീരുമാനിക്കുന്നത്. റോഡുകൾ, ആശുപത്രികൾ, സ്കൂളുകൾ, കുടിവെള്ളം, മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഈ പണം ഉപയോഗിക്കുന്നു.

നികുതി സ്ഥിരത നിക്ഷേപം കൂട്ടുമെന്നാണ് വിശദീകരണം

2026ലെ ഭേദഗതി നിയമം ആഭ്യന്തര സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്കും പ്രാദേശിക വളർച്ചയ്ക്കും ദേശീയ തന്ത്രപ്രധാന താൽപര്യങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ സ്ഥിരവും യുക്തിസഹവുമായ നികുതി സംവിധാനം നൽകുമെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ വിശദീകരണം. ഇത് നിക്ഷേപം ആകർഷിക്കുകയും നിർണായക ധാതുക്കളുടെ ഉൽപ്പാദനം വർധിപ്പിക്കുകയും ധാതു ഇറക്കുമതിയിലുള്ള ആശ്രിതത്വം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

പ്രവചിക്കാവുന്ന സാമ്പത്തിക സംവിധാനം ദീർഘകാല നയദിശ വ്യക്തമാക്കുമെന്നും കൂടുതൽ വ്യവസായ പങ്കാളിത്തവും വിദേശ നിക്ഷേപവും രാജ്യത്തേക്ക് ആകർഷിക്കുമെന്നും കേന്ദ്രം പറയുന്നു. നിക്ഷേപകർക്ക് തങ്ങളുടെ നികുതി ബാധ്യത മുൻകൂട്ടി അറിയേണ്ടതുണ്ട്. ഈ സ്ഥിരത നിക്ഷേപവും നിർണായക ധാതു ഉൽപ്പാദനവും കൂട്ടുകയും ഇറക്കുമതി ആശ്രിതത്വം കുറയ്ക്കുകയും 2047ലെ വികസിത ഭാരത ലക്ഷ്യത്തിന് സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുമെന്നാണ് വിശദീകരണം.

ധാതുക്കൾ ഉരുക്ക്, വൈദ്യുതി, സിമന്റ്, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ മേഖലകളുടെ പ്രധാന അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളാണ്. ഖനനം നടത്തുന്ന ഘട്ടത്തിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഉയർന്ന നികുതി ചുമത്തുമ്പോൾ തുടർച്ചയായ നികുതി ബാധ്യതയുണ്ടാകുകയും ധാതുക്കളുടെ അസംസ്കൃത ചെലവ് വർധിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതോടെ ഉൽപ്പാദനച്ചെലവ് ഉയർന്ന് സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതച്ചെലവിലും വർധനയുണ്ടാകുമെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ വാദം.

നിയമം ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക കമ്പനിയെ സഹായിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതല്ലെന്നും ഖനന മേഖലയിലെ നികുതി സംവിധാനത്തിൽ വ്യക്തതയും നിയന്ത്രണവും നിയമപരമായ തിരുത്തലും കൊണ്ടുവരികയാണ് ലക്ഷ്യമെന്നും വിശദീകരിച്ചു. ഇപ്പോൾ ധാതു ബ്ലോക്കുകൾ ആരുടെയും വിവേചനാധികാരത്തിൽ അനുവദിക്കുന്നില്ല. മത്സരാധിഷ്ഠിത ലേലത്തിലൂടെ പൂർണ സുതാര്യമായ ഇ-ലേലമാണ് നടക്കുന്നത്. 2014ന് മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന സംവിധാനം ഇപ്പോഴില്ല. വ്യക്തിപരമായ സ്വാധീനത്തിനുപകരം ഏറ്റവും ഉയർന്ന ലേലത്തുകയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് അനുവദിക്കുന്നത്.

ഈ വിശദീകരണത്തിലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഏകദേശം 725 ധാതു ബ്ലോക്കുകൾ ലേലം ചെയ്തതിൽ 105 എണ്ണം പ്രവർത്തനത്തിലാണ്. 141 കൽക്കരി ഖനികളും വിജയകരമായി ലേലം ചെയ്തു. അതിൽ 23 എണ്ണം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 725 പ്രധാന ധാതു ബ്ലോക്കുകളുടെ ലേലത്തിൽ 300 വ്യത്യസ്ത ലേലക്കാർ പങ്കെടുത്തു. രാജ്യത്ത് നിലവിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഖനികളുടെ പാട്ട് 337 വ്യത്യസ്ത കമ്പനികൾക്കുണ്ട്.

പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ, സൂക്ഷ്മ-ചെറുകിട-ഇടത്തരം സംരംഭങ്ങൾ, സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ, ഇന്ത്യൻ കമ്പനികൾ, ആഗോള കമ്പനികൾ എന്നിവയ്ക്കെല്ലാം ലേലത്തിൽ തുല്യ അവസരമുണ്ടെന്നും കേന്ദ്രം പറയുന്നു. പഴയതും അനിശ്ചിതവുമായ നികുതി ആവശ്യങ്ങൾ മുൻകാല പ്രാബല്യത്തോടെ അല്ലെങ്കിൽ ഒറ്റയടിക്ക് ചുമത്തിയാൽ ഉരുക്ക്, സിമന്റ്, അലുമിനിയം, വൈദ്യുതി മേഖലകളെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കാം. അടിസ്ഥാന സൗകര്യം, ഭവനം, വൈദ്യുതി, മറ്റ് അവശ്യ സാധനങ്ങളും സേവനങ്ങളും എന്നിവയുടെ വില ഉയരുന്നതിലൂടെ അതിന്റെ ബാധ്യത ഒടുവിൽ സാധാരണക്കാരിലെത്തുമെന്നും വിശദീകരിച്ചു.

നിയമം സംസ്ഥാന ഖജനാവിൽ നിന്ന് ഒരു കമ്പനിക്കും പണം കൈമാറുന്നില്ല. ആരുടെയും കുടിശിക എഴുതിത്തള്ളുന്നുമില്ല. ഖനന മേഖലയെയും വിശാല സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കാവുന്ന ചുമത്തലുകൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിന് വ്യക്തമായ നിയമചട്ടക്കൂട് നൽകുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. നിയമത്തർക്കങ്ങൾ കുറയ്ക്കുക, നയപരമായ ഉറപ്പ് നൽകുക, സ്ഥിരതയുള്ള മത്സരാധിഷ്ഠിത ഖനന മേഖല സൃഷ്ടിക്കുക, അതിലൂടെ വ്യവസായത്തിന്റെയും രാജ്യത്തിന്റെയും വളർച്ച ഉറപ്പാക്കുക എന്നിവയാണ് ലക്ഷ്യം.

2026ലെ ഖനി-ധാതു വികസന-നിയന്ത്രണ ഭേദഗതി നിയമം ചെറുകിട ധാതുക്കളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവയുടെ നിയന്ത്രണവും ഭരണവും പൂർണമായി സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ അധികാരത്തിലാണ്. മണൽ, ചരൽ, കളിമണ്ണ്, സിലിക്ക, ഗ്രാനൈറ്റ്, മാർബിൾ, ജിപ്സം, ലാറ്ററൈറ്റ് തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടെ ഏകദേശം 50 ചെറുകിട ധാതുക്കൾ ഈ വിഭാഗത്തിലുണ്ട്. ഇവ നിയന്ത്രിക്കാനും ഭരിക്കാനും നികുതി ചുമത്താനുമുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അധികാരത്തിൽ നിയമം മാറ്റം വരുത്തുന്നില്ല. അതിനാൽ ചെറുകിട ധാതുക്കളിലെ നിലവിലുള്ള സംസ്ഥാന നിയന്ത്രണ-സാമ്പത്തിക അധികാരങ്ങൾ അതേപടി തുടരും.

.