ന്യൂഡൽഹി / 2026 / ഓഗസ്റ്റ് 3
പതിനാറാമത് ഇന്ത്യൻ അവയവദാന ദിനത്തിന്റെ ദേശീയ പരിപാടി ന്യൂഡൽഹിയിൽ നടന്നു. കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള ദേശീയ അവയവ–കോശ മാറ്റിവയ്ക്കൽ സംഘടനയാണ് പരിപാടി സംഘടിപ്പിച്ചത്. കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ, രാസവളം സഹമന്ത്രി അനുപ്രിയ പട്ടേൽ ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു. അവയവദാനം ശക്തമാക്കുന്നതിനൊപ്പം മരണാനന്തര അവയവദാതാക്കളെയും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളെയും ആദരിക്കുകയായിരുന്നു പരിപാടിയുടെ ലക്ഷ്യം. അവയവദാനം കരുണയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രകടനമാണെന്നും ഗുരുതരമായ അവയവത്തകരാറുള്ളവർക്ക് അത് പുതിയ ജീവിതം നൽകുന്നുവെന്നും മന്ത്രി പറഞ്ഞു.
കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ സെക്രട്ടറി പുണ്യ സലില ശ്രീവാസ്തവ, ആരോഗ്യ സേവന ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഡോ. ലവനീഷ് ജി. കൃഷ്ണ, ദേശീയ അവയവ–കോശ മാറ്റിവയ്ക്കൽ സംഘടനയുടെ ഡയറക്ടർ ഡോ. അനിൽ കുമാർ, കേന്ദ്ര മന്ത്രാലയത്തിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ, സംസ്ഥാന–കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശ പ്രതിനിധികൾ, അവയവദാതാക്കളുടെ കുടുംബങ്ങൾ, അവയവം സ്വീകരിച്ചവർ, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ എന്നിവരും ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു. മരണാനന്തര അവയവദാതാക്കളുടെ കുടുംബങ്ങൾ എടുത്ത നിസ്വാർഥ തീരുമാനങ്ങൾ രാജ്യത്തിന്റെ അവയവദാന പ്രസ്ഥാനത്തിന് വലിയ കരുത്തായെന്ന് അനുപ്രിയ പട്ടേൽ പറഞ്ഞു. മികച്ച പ്രവർത്തനരീതികൾ പരസ്പരം പങ്കുവയ്ക്കാൻ സംസ്ഥാനങ്ങളോടും മന്ത്രി ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ഒരു വർഷം 20,138 അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയകൾ
ദേശീയ ഡിജിറ്റൽ പ്രതിജ്ഞാ സംവിധാനം 2023-ൽ ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം ആധാർ സ്ഥിരീകരിച്ച അവയവദാന പ്രതിജ്ഞകളുടെ എണ്ണം അഞ്ചുലക്ഷം കടന്നു. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ആഹ്വാനവും സർക്കാർ നടത്തിയ ബോധവത്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങളും ജനപങ്കാളിത്തം വർധിപ്പിച്ചതായി മന്ത്രി പറഞ്ഞു. അവയവങ്ങൾ സുരക്ഷിതമായും സമയബന്ധിതമായും സ്വീകർത്താക്കളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിനും നടപടികൾ ശക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
രാജ്യത്തെ അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയകളുടെ എണ്ണം 2013-ലെ 4,990ൽ നിന്ന് 2025-ൽ 20,138 ആയി ഉയർന്നു. ഒരു വർഷം രേഖപ്പെടുത്തിയ ഏറ്റവും ഉയർന്ന കണക്കാണിത്. 2024-ലെ 18,911 ശസ്ത്രക്രിയകളേക്കാൾ 6.5 ശതമാനം വർധനയുമുണ്ട്. ആകെ അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയകളിൽ അമേരിക്കയ്ക്കും ചൈനയ്ക്കും പിന്നാലെ ഇന്ത്യ മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്. ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ദാതാക്കളിൽനിന്നുള്ള അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയകളിൽ ഇന്ത്യ ലോകത്ത് ഒന്നാമതാണ്. മരണാനന്തര ദാതാക്കളിൽനിന്നുള്ള അവയവമാറ്റം 2013-ലെ 837ൽ നിന്ന് 2025-ൽ 3,526 ആയി ഉയർന്നു. 2025-ൽ മാത്രം 2.58 ലക്ഷത്തിലേറെ പേർ അവയവങ്ങളും കോശങ്ങളും ദാനം ചെയ്യാൻ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു. എന്നാൽ ആവശ്യമായ അവയവങ്ങളുടെ എണ്ണവും ലഭ്യതയും തമ്മിൽ ഇപ്പോഴും വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ടെന്നും ഇത് പരിഹരിക്കുന്നത് ദേശീയ മുൻഗണനയാണെന്നും മന്ത്രി വ്യക്തമാക്കി.
‘ജുഗ് ജുഗ് ജിയോ’ ബോധവത്കരണ പ്രചാരണം
അവയവദാനം സംബന്ധിച്ച തെറ്റിദ്ധാരണകൾ ഇപ്പോഴും വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. പ്രധാന മതങ്ങളൊന്നും അവയവദാനം വിലക്കുന്നില്ലെന്നും കരുണ, സേവനം, ജീവൻ രക്ഷിക്കൽ എന്നീ മൂല്യങ്ങളാണ് എല്ലാ മതങ്ങളും ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നതെന്നും അനുപ്രിയ പട്ടേൽ പറഞ്ഞു. അവയവദാന സന്ദേശം രാജ്യത്തെ എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങളിലും സമൂഹങ്ങളിലും എത്തിക്കാൻ ഒരുവർഷം നീളുന്ന ‘ജുഗ് ജുഗ് ജിയോ അഭിയാൻ’ മന്ത്രി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ദാതാക്കളുടെ അവയവങ്ങളിലൂടെ അവരുടെ ഓർമയും പാരമ്പര്യവും സ്വീകർത്താക്കളിൽ തുടരുന്നുവെന്ന സന്ദേശമാണ് പ്രചാരണം നൽകുന്നത്.
ദേശീയ മസ്തിഷ്കമരണ സ്ഥിരീകരണ മാർഗനിർദേശങ്ങളും പരസ്പര അവയവമാറ്റത്തിനുള്ള ദേശീയ മാർഗനിർദേശങ്ങളും ചടങ്ങിൽ പുറത്തിറക്കി. രാജ്യത്തുടനീളം ഒരേ രീതിയിലുള്ള നടപടികൾ നടപ്പാക്കാനും സുരക്ഷിതവും നീതിപൂർവവുമായ അവയവമാറ്റ സേവനം ഉറപ്പാക്കാനും ഇവ സഹായിക്കും. ആശുപത്രികൾ, ഡോക്ടർമാർ, ദാതാക്കൾ, സ്വീകർത്താക്കൾ എന്നിവരെ ഒരൊറ്റ ശൃംഖലയിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ‘ഇ-പ്രത്യാരോപൺ’ ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനവും മന്ത്രി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. രജിസ്ട്രേഷൻ, കാത്തിരിപ്പ് പട്ടിക, അവയവവിതരണം, നിരീക്ഷണം, പൊതുവിവരങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിലൂടെ ഏകോപിപ്പിക്കും. ദേശീയ അവയവ–കോശ മാറ്റിവയ്ക്കൽ സംഘടനയുടെ മൊബൈൽ പ്രയോഗവും പുറത്തിറക്കി.
31 സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ഏകോപന ശൃംഖല
ദേശീയ സംഘടന, അഞ്ച് മേഖലാ സംഘടനകൾ, 26 സംസ്ഥാനതല സംഘടനകൾ, ഏകദേശം 1,200 രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ആശുപത്രികൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് രാജ്യത്തെ അവയവദാന ശൃംഖല. ഈ സംവിധാനം നിലവിൽ 31 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ സെക്രട്ടറി പുണ്യ സലില ശ്രീവാസ്തവ പറഞ്ഞു. ആശുപത്രികൾ തമ്മിലുള്ള അവയവശേഖരണവും വിതരണവും കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാക്കാൻ ഇതിലൂടെ കഴിയുന്നുണ്ട്. അപ്പീലുകൾ കേൾക്കാനുള്ള അധികാരം വികേന്ദ്രീകരിച്ചതിലൂടെ തീരുമാനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ എടുക്കാനും സാധിക്കുന്നുണ്ട്.
ന്യൂഡൽഹി എയിംസിന് പുറമെ പത്ത് പുതിയ എയിംസുകളിലും വൃക്കമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയ ആരംഭിച്ചു. ജോധ്പുർ, ഭുവനേശ്വർ, പട്ന, ഋഷികേശ് എയിംസുകളിൽ കരൾമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയയും ഭോപ്പാൽ എയിംസിൽ ഹൃദയമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയയും ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദേശീയ അവയവമാറ്റ പദ്ധതിയിലൂടെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യം വികസിപ്പിക്കാനും ദാതാക്കളുടെ പരിചരണം, അവയവശേഖരണം, ഗതാഗതം എന്നിവയ്ക്കുമായി സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുന്നുണ്ട്. ആയുഷ്മാൻ ഭാരത് പ്രധാനമന്ത്രി ജൻ ആരോഗ്യ യോജനയുടെ ആരോഗ്യ ആനുകൂല്യ പട്ടികയിൽ വൃക്കമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന രോഗികൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ ആരോഗ്യനിധിയിലൂടെയും സഹായം ലഭിക്കും. ഇരുപതിനായിരത്തിലേറെ ജൻ ഔഷധി കേന്ദ്രങ്ങളിലൂടെ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്കുശേഷമുള്ള മരുന്നുകൾ ഉൾപ്പെടെ കുറഞ്ഞ വിലയിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നുണ്ട്.
ദാതാക്കൾക്കും മികച്ച സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ആദരം
ദേശീയ അവയവദാന പുരസ്കാരങ്ങൾ ചടങ്ങിൽ വിതരണം ചെയ്തു. വടക്കൻ മേഖലയിലെ മികച്ച മേഖലാ അവയവ–കോശ മാറ്റിവയ്ക്കൽ സംഘടനയായി ചണ്ഡീഗഢ് പി.ജി.ഐ.എം.ഇ.ആർ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ഏറ്റവും കൂടുതൽ മരണാനന്തര അവയവദാതാക്കളെ രേഖപ്പെടുത്തിയ മികച്ച സംസ്ഥാനമായി തമിഴ്നാടിനെയും വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെ മികച്ച സംസ്ഥാനമായി അസമിനെയും മികച്ച കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശമായി ഡൽഹിയെയും ആദരിച്ചു. അവയവമാറ്റത്തിലും അവയവശേഖരണത്തിലും മികവ് തെളിയിച്ച ആശുപത്രികൾക്കും ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർക്കും മറ്റു പങ്കാളികൾക്കും പുരസ്കാരങ്ങൾ നൽകി. മരണാനന്തര അവയവദാതാക്കൾക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുകയും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളെ ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു.
രോഗപ്രതിരോധവും ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലിയും ശക്തമാക്കി അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ആവശ്യം കുറയ്ക്കുകയാണ് ദീർഘകാല ലക്ഷ്യമെന്ന് അനുപ്രിയ പട്ടേൽ പറഞ്ഞു. യോഗ, ഫിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രസ്ഥാനം തുടങ്ങിയ പദ്ധതികളിലൂടെ പ്രതിരോധ ആരോഗ്യപരിപാലനവും ചികിത്സയും ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന സമീപനമാണ് സർക്കാർ സ്വീകരിക്കുന്നത്. ലഹരിമുക്ത ഭാരത പ്രചാരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി യുവാക്കൾ ലഹരിവസ്തുക്കളിൽനിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കണമെന്നും മന്ത്രി ആവശ്യപ്പെട്ടു. 1994 ഓഗസ്റ്റ് 3-ന് ന്യൂഡൽഹി എയിംസിൽ നടന്ന ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ വിജയകരമായ മരണാനന്തര അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ഓർമയ്ക്കായാണ് ഇന്ത്യൻ അവയവദാന ദിനം ആചരിക്കുന്നത്.
