അമരാവതി, ജൂലൈ 13-

അഭിഭാഷകൻ നൽകിയ നിയമസേവനത്തിൽ വീഴ്ചയുണ്ടായെന്നാരോപിച്ച് ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമപ്രകാരം പരാതി നൽകാനാകില്ലെന്ന് ആന്ധ്രാപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി. കേസിൽ എ.എസ്.എസ്.കെ. ദുർഗാപ്രസാദ് നൽകിയ ഹർജി ജസ്റ്റിസ് രവി നാഥ് തിൽഹാരി, ജസ്റ്റിസ് സുഭേന്ദു സാമന്ത എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് തള്ളി. 2026 ജൂൺ 24-നായിരുന്നു കോടതിയുടെ നിർണായക ഉത്തരവ്. ഹർജിക്കാരനായി അഭിഭാഷകൻ ഫണി ബാബു യലമഞ്ചിലിയും നാലാം എതിർകക്ഷിയായ അഭിഭാഷകനുവേണ്ടി ബോനു രാമശങ്കർ റാവുവും ഹാജരായി. ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ തർക്കപരിഹാര കമ്മീഷനും മറ്റ് മൂന്നുപേരുമായിരുന്നു കേസിലെ എതിർകക്ഷികൾ.

2014-ൽ തുടങ്ങിയ നിയമപോരാട്ടം

ഹർജിക്കാരന്റെ സിവിൽ കേസ് നടത്തിയ അഭിഭാഷകന് വീഴ്ചപറ്റിയെന്ന് ആരോപിച്ച് 2014-ലാണ് വിശാഖപട്ടണം ജില്ലാ ഉപഭോക്തൃ തർക്കപരിഹാര കമ്മീഷനിൽ പരാതി നൽകുന്നത്. എന്നാൽ 2022 മാർച്ച് 4-ന് ജില്ലാ കമ്മീഷൻ ഈ പരാതി തള്ളി. ഇതിനെതിരെ നൽകിയ അപ്പീൽ സംസ്ഥാന ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷനും, തുടർന്ന് നൽകിയ പുനഃപരിശോധനാ ഹർജി ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷനും തള്ളിയതോടെയാണ് ദുർഗാപ്രസാദ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

സേവനം വ്യക്തിഗത കരാർ; ഉപഭോക്തൃ നിയമത്തിൽ വരില്ല

അഭിഭാഷകനും കക്ഷിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ സാധാരണ വ്യാപാര സേവനങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാനാകില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിയമനടപടികൾക്കായി അഭിഭാഷകൻ നൽകുന്ന സേവനം വ്യക്തിഗത സേവനകരാറിന്റെ (contract of personal service) പരിധിയിലാണ് വരുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഉപഭോക്തൃ സംരക്ഷണ നിയമത്തിലെ ‘സേവനം’ എന്ന നിർവചനത്തിൽ ഇത് ഉൾപ്പെടില്ല. ഇതിനാൽ അഭിഭാഷകനെതിരെയുള്ള സേവനവീഴ്ചാ പരാതികൾ പരിഗണിക്കാൻ ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷന് അധികാരമില്ലെന്നും ബെഞ്ച് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

സുപ്രീംകോടതി വിധി ആവർത്തിച്ച് ഹൈക്കോടതി

‘ബാർ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ലോയേഴ്സ് വേഴ്സസ് ഡി.കെ. ഗാന്ധി’ കേസിൽ 2024-ൽ സുപ്രീംകോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച വിധി മുൻനിർത്തിയായിരുന്നു ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ്. അഭിഭാഷകരുടെ നിയമസേവനത്തിനെതിരായ പരാതികൾ ഉപഭോക്തൃ കോടതികളിൽ നിലനിൽക്കുമെന്ന ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷന്റെ പഴയ നിലപാട് സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കിയിരുന്നു. നിയമവൃത്തിക്ക് സവിശേഷമായ സ്വഭാവമുണ്ടെന്നും അതിനെ വെറുമൊരു വ്യാപാരമായോ സാധാരണ സേവനമായോ കാണാനാകില്ലെന്നുമായിരുന്നു സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിരീക്ഷണം.

കമ്മീഷനുകളുടെ ഉത്തരവുകളിൽ ഇടപെടില്ല

ജില്ലാ, സംസ്ഥാന, ദേശീയ ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷനുകൾ നേരത്തെ പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവുകളിൽ ഇടപെടേണ്ട സാഹചര്യമില്ലെന്ന് വിലയിരുത്തിയാണ് ഹൈക്കോടതി റിട്ട് ഹർജി തള്ളിയത്. ഇതോടെ അഭിഭാഷകനെതിരെ നൽകിയ ഉപഭോക്തൃ പരാതിയും അതിന്മേലുള്ള അപ്പീൽ നടപടികളും പൂർണ്ണമായി അവസാനിച്ചു.

മറ്റ് നിയമനടപടികൾക്ക് തടസ്സമില്ല

അതേസമയം, ഈ വിധിയിലൂടെ അഭിഭാഷകർക്കെതിരെ ഒരുതരത്തിലുള്ള നടപടിയും പാടില്ലെന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്നില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഗുരുതരമായ അശ്രദ്ധയോ തൊഴിൽച്ചട്ടലംഘനമോ ഉണ്ടായാൽ സാധാരണ സിവിൽ കോടതികളെയോ ബന്ധപ്പെട്ട ബാർ കൗൺസിലിനെയോ സമീപിച്ച് അച്ചടക്ക നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ ഉപഭോക്തൃ കോടതി വഴി നഷ്ടപരിഹാരം തേടാനാകില്ല. ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ഉപഭോക്തൃ കമ്മീഷനുകൾക്ക് ഇത്തരം പരാതികൾ പ്രാഥമിക ഘട്ടത്തിൽത്തന്നെ തള്ളാനുള്ള വ്യക്തമായ നിയമമാർഗനിർദേശമാണ് ഈ വിധി നൽകുന്നത്.