ദേശീയ ഗ്രാമീണ വികസന സമ്മേളനം 2026 ന്യൂഡൽഹിയിൽ സമാപിച്ചു. ജൂൺ 29-നാണ് രണ്ട് ദിവസത്തെ സമ്മേളനം അവസാനിച്ചത്. വികസിത ഗ്രാമം, വികസിത ഭാരതം എന്ന ലക്ഷ്യം വേഗത്തിലാക്കാനാണ് കേന്ദ്ര ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയം ഈ സമ്മേളനം സംഘടിപ്പിച്ചത്. കേന്ദ്ര–സംസ്ഥാന സഹകരണം, ജനപങ്കാളിത്തം, സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഭരണം എന്നിവയ്ക്കാണ് ഇത്തവണ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകിയത്.

മന്ത്രിമാരും ഉദ്യോഗസ്ഥരും പങ്കെടുത്തു

കേന്ദ്ര ഗ്രാമവികസന, കൃഷി, കർഷകക്ഷേമ മന്ത്രി ശിവരാജ് സിംഗ് ചൗഹാൻ സമ്മേളനം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. കേന്ദ്ര സഹമന്ത്രി ചന്ദ്രശേഖർ പെമ്മസാനി, കമലേഷ് പാസ്വാൻ എന്നിവരും പങ്കെടുത്തു. സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെയും ഗ്രാമവികസന മന്ത്രിമാർ, മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ, വിദഗ്ധർ, സംസ്ഥാന ഗ്രാമീണ ഉപജീവന മിഷൻ പ്രതിനിധികൾ എന്നിവരും സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കാളികളായി. പ്രധാന ഗ്രാമവികസന പദ്ധതികളുടെ നടപ്പാക്കൽ വിലയിരുത്താനും അടുത്ത ഘട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യാനുമാണ് ഈ വേദി ഉപയോഗിച്ചത്.

സ്ത്രീ സംരംഭങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ കരുത്ത്

പ്രധാനമന്ത്രി ആവാസ് യോജന ഗ്രാമീൺ, പ്രധാനമന്ത്രി ഗ്രാമ സഡക് യോജന, ദീൻദയാൽ അന്ത്യോദയ യോജന–ദേശീയ ഗ്രാമീണ ഉപജീവന മിഷൻ, ഗ്രാമീണ നൈപുണ്യ വികസന പരിപാടികൾ, ദേശീയ സാമൂഹിക സഹായ പദ്ധതി തുടങ്ങിയ പദ്ധതികൾ സമ്മേളനത്തിൽ വിശദമായി പരിശോധിച്ചു. ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളെ ശക്തിപ്പെടുത്തൽ, സ്ത്രീകൾ നയിക്കുന്ന ഉപജീവനമാർഗങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കൽ, ഗ്രാമീണ ഭവനനിർമാണം, റോഡ് ബന്ധം, കാലാവസ്ഥയെ അതിജീവിക്കുന്ന ഉപജീവനമാർഗങ്ങൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന ചർച്ചാവിഷയങ്ങൾ. 2029-ഓടെ ആറുകോടി ലക്ഷംപതി ദീദിമാരെ സൃഷ്ടിക്കാൻ ഡിജിറ്റൽ ഇടപെടലുകൾ എങ്ങനെ സഹായിക്കാമെന്നതും ചർച്ചയായി.

സരസ് ശക്തി ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രം

സ്ത്രീ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് വിപണി കൂട്ടാൻ സരസ് ശക്തി ശേഖരവും സരസ് ശക്തി കോഫി ടേബിൾ പുസ്തകവും പുറത്തിറക്കി. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ സ്ത്രീ കൂട്ടായ്മകൾ നിർമ്മിച്ച മികച്ച ഉൽപ്പന്നങ്ങളാണ് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. കൈത്തറി, വസ്ത്രങ്ങൾ, വീട്ടുപകരണ അലങ്കാര വസ്തുക്കൾ, ആരോഗ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, പരമ്പരാഗത ഭക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവയും പ്രദർശിപ്പിച്ചു. പഞ്ചാബിലെ ഫുൽക്കാരി, ജമ്മു കശ്മീരിലെ പഷ്മിന, തെലങ്കാനയിലെ ഇക്കത്, മിസോറാമിലെ പൗൻചെയ് തുടങ്ങിയ പ്രാദേശിക കലാരൂപങ്ങളും ശ്രദ്ധ നേടി.

വിപണിയിലേക്ക് ഗ്രാമീണ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ

ദേശീയ ഗ്രാമീണ ഉപജീവന മിഷന്റെ കീഴിൽ പത്തുകോടിയിലധികം സ്ത്രീകൾ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. സരസ് ആജീവിക പദ്ധതി 1999-ലെ ആദ്യ സരസ് മേളയിൽ നിന്ന് ഇന്ന് രാജ്യവ്യാപക വിപണന സംവിധാനമായി വളർന്നു. 25-ത്തിലധികം സംസ്ഥാന ബ്രാൻഡുകളും വർഷം 200 കോടി രൂപയിലധികം മേള വ്യാപാരവും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഗ്രാമീണ സ്ത്രീ സംരംഭങ്ങളെ വലിയ വിപണികളിലേക്കും സ്ഥാപന ഉപഭോക്താക്കളിലേക്കും എത്തിക്കുകയാണ് ഇനി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.