ബിലാസ്പുർ, 2026 ഒക്ടോബർ 12 –

വിവരാവകാശ അപേക്ഷ നൽകിയ സമയത്ത് ബന്ധപ്പെട്ട ഓഫീസിൽ ചുമതലയിലില്ലാത്ത ഉദ്യോഗസ്ഥരെ വിവരം നൽകാൻ വൈകിയതിന്റെ പേരിൽ ശിക്ഷിക്കാനാവില്ലെന്ന് ഛത്തീസ്ഗഢ് ഹൈക്കോടതി. രണ്ട് റവന്യൂ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ സംസ്ഥാന വിവരാവകാശ കമ്മീഷൻ ചുമത്തിയ 25,000 രൂപ പിഴയാണ് കോടതി റദ്ദാക്കിയത്. 2026 ഒക്ടോബർ അഞ്ചിനാണ് ജസ്റ്റിസ് അമിതേന്ദ്ര കിഷോർ പ്രസാദ് വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. തഹസിൽദാർമാരായ ഹേംലത ദഹാരിയയും ദുർഗ സാഹുവും നൽകിയ ഹർജിയിലാണ് ഉത്തരവ്. ഛത്തീസ്ഗഢ് സംസ്ഥാന വിവരാവകാശ കമ്മീഷൻ, സംസ്ഥാന സർക്കാർ, ദുർഗ് ജില്ലാ കളക്ടർ, വിവരാവകാശ അപേക്ഷകൻ ഗോവിന്ദ് പട്ടേൽ എന്നിവരായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി അഭിഭാഷകൻ ഭാസ്കർ ഝായ്ക്ക് പകരം രോഹൻ കുംഭാരെ ഹാജരായി. വിവരാവകാശ കമ്മീഷനുവേണ്ടി അനുമേഷ് ശ്രീവാസ്തവയും സംസ്ഥാന സർക്കാരിനുവേണ്ടി ഹരിയോം റായിയും ഹാജരായി.

അപേക്ഷ നൽകിയപ്പോൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ചുമതലയിലില്ല; പിഴ ചുമത്തിയത് നിയമവിരുദ്ധമെന്ന് കോടതി

വിവരാവകാശ അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ച സമയത്തും അതിന് മറുപടി നൽകേണ്ട നിയമപരമായ കാലയളവിലും ഹർജിക്കാർ ധംധ തഹസിൽ ഓഫീസിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്നില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. അപേക്ഷ ലഭിച്ച സമയത്ത് ചുമതലയിലുണ്ടായിരുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനെയും പിന്നീട് നിയമിതരായ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും ഒരുപോലെ ഉത്തരവാദികളാക്കാനാവില്ലെന്നാണ് കോടതിയുടെ നിലപാട്.

ഹർജിക്കാർ വിവരാവകാശ കമ്മീഷന് വിശദീകരണം നൽകിയിരുന്നുവെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി. എന്നാൽ വിശദീകരണം നൽകിയിട്ടില്ലെന്ന തെറ്റായ നിഗമനത്തിലാണ് കമ്മീഷൻ നടപടിയെടുത്തത്. ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ നിയമനകാലയളവും രേഖകളും പരിശോധിക്കാതെയാണ് പിഴ ചുമത്തിയതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

കുളങ്ങളിലെ കൈയേറ്റത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരാവകാശ അപേക്ഷ തർക്കത്തിന് തുടക്കമായി

2018 ജൂൺ 18നാണ് ഗോവിന്ദ് പട്ടേൽ വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം അപേക്ഷ നൽകിയത്. ഛത്തീസ്ഗഢിലെ ദുർഗ് ജില്ലയിലുള്ള ധംധ നഗർ പഞ്ചായത്തിലെ കുളങ്ങളുടെ അവസ്ഥയും അവിടങ്ങളിലെ കൈയേറ്റങ്ങളും സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങളാണ് ആവശ്യപ്പെട്ടത്.

അന്നത്തെ തഹസിൽദാറും പബ്ലിക് ഇൻഫർമേഷൻ ഓഫീസറുമായ ജഗേശ്വർ കൗശലിനാണ് അപേക്ഷ നൽകിയത്. എന്നാൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ വിവരങ്ങൾ ലഭിച്ചില്ല.

ഇതോടെ 2018 ജൂലൈ 19ന് ഗോവിന്ദ് പട്ടേൽ ആദ്യ അപ്പീൽ നൽകി. തുടർന്നും വിവരം ലഭിക്കാത്തതിനാൽ 2018 സെപ്റ്റംബർ 14ന് സംസ്ഥാന വിവരാവകാശ കമ്മീഷനെ സമീപിച്ചു.

ജൂലൈ 31നും ഓഗസ്റ്റ് 16നും ചുമതലയേറ്റ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ നടപടി

വിവരാവകാശ അപേക്ഷ നൽകിയ സമയത്ത് ജഗേശ്വർ കൗശലായിരുന്നു ധംധ തഹസിൽദാർ. 2018 ജനുവരി നാല് മുതൽ ജൂലൈ 31 വരെയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിയമനകാലയളവ്.

ഹർജിക്കാരിയായ ദുർഗ സാഹു 2018 ജൂലൈ 31നാണ് താൽക്കാലിക ചുമതലയേറ്റത്. ഓഗസ്റ്റ് 16 വരെ മാത്രമായിരുന്നു അവരുടെ നിയമനം.

മറ്റൊരു ഹർജിക്കാരിയായ ഹേംലത ദഹാരിയ 2018 ഓഗസ്റ്റ് 16നാണ് തഹസിൽദാറായി ചുമതലയേറ്റത്.

അതായത് വിവരാവകാശ അപേക്ഷയും ആദ്യ അപ്പീലും സമർപ്പിച്ച സമയത്ത് രണ്ട് ഹർജിക്കാരും ബന്ധപ്പെട്ട ഓഫീസിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഈ ഔദ്യോഗിക രേഖകൾ പരിശോധിച്ചാണ് കോടതി ഉത്തരവാദിത്വം സംബന്ധിച്ച തീരുമാനത്തിലെത്തിയത്.

വിശദീകരണം നൽകിയിട്ടും പരിഗണിച്ചില്ല; കമ്മീഷന്റെ നടപടിയിൽ പിഴവ്

2019 ഒക്ടോബർ 14ന് സംസ്ഥാന വിവരാവകാശ കമ്മീഷൻ ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് വിശദീകരണം ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.

ദുർഗ സാഹു 2020 ഏപ്രിൽ 23ന് മറുപടി നൽകി. മേയ് ആറിന് കമ്മീഷന് മറുപടി ലഭിച്ചു. അപേക്ഷ നൽകിയ സമയത്ത് താൻ ചുമതലയിലുണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നും ബന്ധപ്പെട്ട ഫയൽ തന്റെ മുന്നിലെത്തിയിട്ടില്ലെന്നും അവർ വിശദീകരിച്ചു.

ഹേംലത ദഹാരിയ 2020 ഏപ്രിൽ 29ന് നൽകിയ മറുപടി മേയ് അഞ്ചിന് കമ്മീഷന് ലഭിച്ചു. ഈ മറുപടി ലഭിച്ചതായി കമ്മീഷന്റെ 2020 മേയ് 18ലെ നടപടിരേഖയിലും വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

എന്നാൽ രണ്ട് ഉദ്യോഗസ്ഥരും വിശദീകരണം നൽകിയിട്ടില്ലെന്ന നിഗമനത്തിലാണ് 2021 ഏപ്രിൽ 19ന് കമ്മീഷൻ നടപടിയെടുത്തത്. വിവരാവകാശ നിയമത്തിലെ ഇരുപതാം വകുപ്പിന്റെ രണ്ടാം ഉപവകുപ്പ് പ്രകാരം അച്ചടക്കനടപടി ആരംഭിക്കാനും നിർദേശിച്ചു.

ഹർജിക്കാർ നൽകിയ മറുപടികൾ പിന്നീട് മറ്റൊരു വ്യക്തിയുടെ ഫയലിൽനിന്ന് കണ്ടെത്തിയതായി എതിർകക്ഷികളുടെ അഭിഭാഷകരും കോടതിയിൽ സമ്മതിച്ചു.

ആവശ്യപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമല്ലെന്ന കാര്യവും കമ്മീഷൻ പരിശോധിച്ചില്ല

ഗോവിന്ദ് പട്ടേൽ നൽകിയ വിവരാവകാശ അപേക്ഷയിൽ ആവശ്യപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാൻ ആവശ്യമായ വിശദാംശങ്ങളില്ലായിരുന്നുവെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി.

അപേക്ഷയിലെ അവ്യക്തത പരിഗണിക്കാതെയാണ് കമ്മീഷൻ പിഴ ചുമത്തിയത്. ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വിശദീകരണങ്ങളും ഔദ്യോഗിക നിയമനരേഖകളും പരിശോധിക്കാത്തതും നടപടിയിലെ പ്രധാന വീഴ്ചയായി കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം മറുപടി നൽകാനുള്ള ബാധ്യത നിർണയിക്കുമ്പോൾ ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഏത് കാലയളവിലാണ് ചുമതല വഹിച്ചതെന്ന കാര്യം പ്രധാനമാണെന്ന് വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഹേംലത ദഹാരിയയുടെയും ദുർഗ സാഹുവിന്റെയും ഹർജി അനുവദിച്ചു; പിഴ റദ്ദാക്കി

2026 ഒക്ടോബർ അഞ്ചിലെ ഉത്തരവിലൂടെ ഹൈക്കോടതി രണ്ട് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും ഹർജി അനുവദിച്ചു.

2021 ഏപ്രിൽ 19ന് സംസ്ഥാന വിവരാവകാശ കമ്മീഷൻ പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവ്, ഹർജിക്കാർക്ക് 25,000 രൂപ പിഴ ചുമത്തിയ ഭാഗത്തോളം കോടതി റദ്ദാക്കി. ആ പിഴയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സ്വീകരിച്ച തുടർനടപടികളും റദ്ദാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

അച്ചടക്കനടപടിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കമ്മീഷന്റെ നിർദേശം നിയമനരേഖകളും വിശദീകരണങ്ങളും ശരിയായി പരിഗണിക്കാതെയാണ് നൽകിയതെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി. എന്നാൽ വിവരാവകാശ അപേക്ഷയിലെ വിവരങ്ങൾ നൽകാൻ പ്രത്യേക പുതിയ നിർദേശം വിധിയിൽ നൽകിയിട്ടില്ല. മാനസിക പീഡനത്തിന് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണമെന്ന ഹർജിക്കാരുടെ ആവശ്യവും കോടതി പ്രത്യേകമായി അനുവദിച്ചിട്ടില്ല.

ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഉത്തരവാദിത്വം നിശ്ചയിക്കുമ്പോൾ നിയമനകാലയളവ് പരിശോധിക്കണം

ഛത്തീസ്ഗഢിലെ വിവരാവകാശ നടപടികളിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഉത്തരവാദിത്വം നിർണയിക്കുന്നതിന് ഈ വിധി പ്രസക്തമാണ്.

വിവരാവകാശ അപേക്ഷ നൽകിയ സമയത്ത് ആരായിരുന്നു ചുമതലയിലുണ്ടായിരുന്നതെന്നും അപേക്ഷ കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ട നിയമപരമായ കാലയളവിൽ ആരായിരുന്നു ഉത്തരവാദിയെന്നും രേഖകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പരിശോധിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വിവരങ്ങൾ ലഭിക്കാനുള്ള അവകാശം ഈ വിധി ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല. അതേസമയം, വിവരങ്ങൾ നൽകാൻ വൈകിയെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം പിന്നീട് ചുമതലയേറ്റ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ ശിക്ഷാനടപടി സ്വീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന നിലപാടാണ് കോടതി സ്വീകരിച്ചത്.

സംസ്ഥാന വിവരാവകാശ കമ്മീഷൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അധികാരികൾ പിഴ ചുമത്തുന്നതിന് മുമ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വിശദീകരണങ്ങളും സേവനരേഖകളും കൃത്യമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു.