അങ്കാറ, 2026 ഒക്ടോബർ 1 –

ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള എണ്ണ ഗതാഗതത്തിൽ തടസ്സങ്ങളും സുരക്ഷാ ഭീഷണികളും ഉയരുന്നതിനിടെ, തുർക്കിയിലെ സെഹാൻ തുറമുഖം പുതിയ ആഗോള എണ്ണ ഹബ്ബായി വളരുകയാണ്. മെഡിറ്ററേനിയൻ തീരത്തുള്ള സെഹാനിലേക്ക് അസർബൈജാനിൽ നിന്നും ഇറാഖിൽ നിന്നും പൈപ്പ്‌ലൈനുകൾ വഴി നേരിട്ട് ക്രൂഡ് ഓയിൽ എത്തിക്കാനാകും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഹോർമുസിനെ മാത്രം ആശ്രയിക്കാതെ എണ്ണ ലോകവിപണിയിലെത്തിക്കാനുള്ള പ്രധാന ബദൽ വഴിയായി സെഹാനെ വികസിപ്പിക്കുകയാണ് തുർക്കിയുടെ ലക്ഷ്യം. തുർക്കി ഊർജമന്ത്രി അൽപാർസ്ലാൻ ബയ്‌രക്തർ സെഹാനെ എണ്ണ സംഭരണവും വ്യാപാരവും വിലനിർണയവും നടക്കുന്ന ‘റോട്ടർഡാം മാതൃകയിലുള്ള’ കേന്ദ്രമാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

സെഹാനിലേക്ക് രണ്ട് പ്രധാന എണ്ണപ്പാതകൾ

സെഹാന്റെ കരുത്ത് അവിടേക്കെത്തുന്ന പൈപ്പ്‌ലൈനുകളാണ്. അസർബൈജാനിലെ സങ്കച്ചൽ ടെർമിനലിൽ നിന്ന് ജോർജിയ വഴി തുർക്കിയിലെത്തുന്ന ബാക്കു-ടിബിലിസി-സെഹാൻ അഥവാ BTC പൈപ്പ്‌ലൈൻ ഇപ്പോൾ പ്രതിദിനം ശരാശരി ആറുലക്ഷം ബാരൽ എണ്ണ സെഹാനിലെത്തിക്കുന്നു. ഈ പൈപ്പ്‌ലൈനിൽ ഏകദേശം നാലുലക്ഷം ബാരലിന്റെ അധിക ശേഷിയും നിലവിലുണ്ട്. അതായത് പൂർണശേഷിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചാൽ BTC വഴി മാത്രം പ്രതിദിനം ഏകദേശം പത്തുലക്ഷം ബാരൽ എണ്ണ സെഹാനിലെത്തിക്കാനാകും.

രണ്ടാമത്തേത് ഇറാഖിൽ നിന്നുള്ള ഇറാഖ്-തുർക്കി ക്രൂഡ് ഓയിൽ പൈപ്പ്‌ലൈനാണ്. കിർക്കുക്കിലെയും സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലെയും എണ്ണപ്പാടങ്ങളിൽ നിന്ന് വടക്കൻ ഇറാഖ് വഴി സെഹാനിലേക്കാണ് ഈ പാത. പ്രതിദിനം 15 ലക്ഷം ബാരൽ വരെ കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ശേഷി ഇതിനുണ്ട്. ഹോർമുസിലെ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ കിർക്കുക്ക്-സെഹാൻ പാത കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള നീക്കവും ഇറാഖ് തുടങ്ങി. 2026 ഓഗസ്റ്റ് ഒന്നിന് തുർക്കിയും ഇറാഖും ഒപ്പിട്ട ഒരു വർഷത്തെ കരാർ പ്രകാരം സെഹാനിലേക്ക് പ്രതിദിനം കുറഞ്ഞത് 7.5 ലക്ഷം ബാരൽ ഇറാഖി എണ്ണ എത്തിക്കാനാണ് പദ്ധതി.

പ്രതിദിനം 35 ലക്ഷം ബാരൽ വരെ സാധ്യത

സെഹാന്റെ ശേഷി ഇതിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഇറാഖിലെ തെക്കൻ ബസ്ര മേഖലയിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന എണ്ണ വടക്കോട്ട് ഹദീഥയിലേക്കും അവിടെനിന്ന് സെഹാനിലേക്കും എത്തിക്കാനുള്ള ബസ്ര-ഹദീഥ പൈപ്പ്‌ലൈൻ പദ്ധതിയും പരിഗണനയിലുണ്ട്. ഈ പദ്ധതി പ്രതിദിനം 25 ലക്ഷം ബാരൽ വരെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ശേഷിയുള്ളതാകുമെന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. നിലവിലുള്ളതും പദ്ധതിയിലുള്ളതുമായ സംവിധാനങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയാൽ സെഹാനിലൂടെ പ്രതിദിനം ഏകദേശം 30 മുതൽ 35 ലക്ഷം ബാരൽ വരെ എണ്ണ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ഇത് ആഗോള എണ്ണ ആവശ്യത്തിന്റെ ഏകദേശം മൂന്ന് മുതൽ മൂന്നര ശതമാനം വരെയാണ്.

തുർക്കിയിലെ ആഭ്യന്തര എണ്ണ ഉൽപ്പാദനം കൂടുന്നതും സെഹാന്റെ പ്രാധാന്യം വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഷിർനാക്കിലെ ഗബാർ എണ്ണപ്പാടത്തിൽ പ്രതിദിന ഉൽപ്പാദനം 80,000 ബാരൽ കടന്നിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം സിലോപി-സെഹാൻ പൈപ്പ്‌ലൈൻ വഴി മെഡിറ്ററേനിയൻ തീരത്തെത്തിക്കാനാകും. സെഹാനിലെ എണ്ണ സംഭരണ ശേഷിയും വികസിപ്പിക്കുകയാണ്. പെട്രോകെമിക്കൽ പ്ലാന്റുകളും റിഫൈനറി നിക്ഷേപങ്ങളും കൂടി വന്നാൽ എണ്ണ കടത്തുന്ന തുറമുഖം എന്നതിൽ നിന്ന് സമ്പൂർണ എണ്ണ വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി സെഹാൻ മാറുമെന്നാണ് തുർക്കിയുടെ കണക്കുകൂട്ടൽ.

എന്തുകൊണ്ട് ഹോർമുസിന് ബദൽ?

പേർഷ്യൻ ഗൾഫിൽ നിന്നുള്ള വലിയൊരു വിഭാഗം എണ്ണയും ആഗോള വിപണിയിലെത്തുന്നത് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വഴിയാണ്. അവിടെ സംഘർഷമോ കപ്പൽഗതാഗത തടസ്സമോ ഉണ്ടായാൽ എണ്ണ വിതരണം ബാധിക്കുകയും വില ഉയരുകയും ചെയ്യാം. എന്നാൽ ഇറാഖിലെ എണ്ണ കരമാർഗമുള്ള പൈപ്പ്‌ലൈനിലൂടെ നേരിട്ട് സെഹാനിലെത്തിച്ചാൽ ഹോർമുസ് കടന്നുപോകേണ്ട ആവശ്യം ഒഴിവാക്കാം. സെഹാനിൽ നിന്ന് മെഡിറ്ററേനിയൻ കടൽ വഴി എണ്ണ ലോകവിപണിയിലേക്ക് അയയ്ക്കാം. അതാണ് ഈ പാതയുടെ പ്രധാന തന്ത്രപരമായ നേട്ടം.

ഇന്ത്യ എന്തുകൊണ്ട് ശ്രദ്ധിക്കണം?

ഇന്ത്യ പോലുള്ള വലിയ എണ്ണ ഇറക്കുമതി രാജ്യങ്ങൾക്ക് പുതിയ വിതരണപ്പാതകൾ രൂപപ്പെടുന്നത് പ്രധാനമാണ്. ഹോർമുസ് പോലൊരു ഒറ്റ കടൽപ്പാതയിലെ പ്രതിസന്ധി എണ്ണവിതരണത്തെയും വിലയെയും ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ ബദൽ മാർഗങ്ങൾ ആഗോള എണ്ണവിപണിയുടെ സ്ഥിരതയ്ക്ക് സഹായകരമാകാം. ഇറാഖി എണ്ണ ഉൾപ്പെടെ കൂടുതൽ ക്രൂഡ് സെഹാൻ വഴി മെഡിറ്ററേനിയനിലെത്തുന്ന സാഹചര്യം രൂപപ്പെട്ടാൽ ആഗോള വിപണിയിൽ എണ്ണ എത്തിക്കുന്ന വഴികൾ കൂടുതൽ വൈവിധ്യമാർന്നതാകും. അതേസമയം സെഹാൻ ഹോർമുസിനെ പൂർണമായി മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്ന സംവിധാനമല്ല; നിലവിലെ ശേഷിയും പുതിയ പൈപ്പ്‌ലൈൻ പദ്ധതികളുടെ പൂർത്തീകരണവും അതിന്റെ ഭാവി പങ്ക് നിർണയിക്കും.