ചണ്ഡീഗഢ്, 2026 സെപ്റ്റംബർ 24 –

ജീവനോപാധിക്കുള്ള അവകാശം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി നിയമവിരുദ്ധ നിർമാണങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനാകില്ലെന്ന് പഞ്ചാബ്-ഹരിയാന ഹൈക്കോടതി. ചണ്ഡീഗഢിലെ മണിമാജ്രയിൽ കൃഷിഭൂമിയിൽ മത്സ്യ-കോഴി വ്യാപാരത്തിനായി നിർമിച്ച അനധികൃത കെട്ടിടങ്ങൾ പൊളിക്കാനുള്ള 2026 ഏപ്രിൽ 13ലെ ഉത്തരവ് ശരിവച്ച് ജസ്റ്റിസ് ജസ്ഗുർപ്രീത് സിങ് പുരി, ജസ്റ്റിസ് പ്രവീന്ദ്ര സിങ് ചൗഹാൻ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് 2026 സെപ്റ്റംബർ 15ന് ഷംഷിദ് അഹമ്മദും മറ്റുള്ളവരും നൽകിയ ഹർജി തള്ളി. ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി സവിത സിസോദിയ, സി.എസ്.എസ്. സിസോദിയ എന്നിവർ ഹാജരായി. കേന്ദ്രസർക്കാരിനുവേണ്ടി കരൺ കുമാർ ജുണ്ട്, ചണ്ഡീഗഢ് ഭരണകൂടം ഉൾപ്പെടെയുള്ള എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി ജയ്‌വീർ സിങ് ചന്ദേൽ, തൻവീർ സിങ് അട്ടാരിവാല എന്നിവർ ഹാജരായി.

ഇരുപത് മുതൽ മുപ്പത് വർഷമായി വ്യാപാരം നടത്തുന്നുവെന്ന് ഹർജിക്കാർ; ഭൂമി സ്വന്തമെന്നും വാദം

മണിമാജ്രയിലെ ഭൂമിയിൽ 20 മുതൽ 30 വർഷമായി മത്സ്യകൃഷിയും കോഴിവ്യാപാരവും നടത്തുകയാണെന്നും 1999 മുതൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ അവിടെനിന്ന് നേരിട്ട് വിൽക്കുന്നുണ്ടെന്നുമായിരുന്നു ഹർജിക്കാരുടെ വാദം. ആദ്യം ഭൂവുടമകളുടെ അനുമതിയോടെയാണ് വ്യാപാരം തുടങ്ങിയതെന്നും പിന്നീട് ഭൂമി വാങ്ങിയെന്നും അവർ പറഞ്ഞു. മൃഗങ്ങൾക്കുള്ള ഷെഡുകളും ടിൻ ഷെഡുകളും നിർമിക്കുകയും വൈദ്യുതി കണക്ഷനുകൾ നേടുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതാണ് തങ്ങളുടെയും മറ്റ് കുടുംബങ്ങളുടെയും ജീവനോപാധിയെന്നും പൊളിക്കൽ നടപടി ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 21 ഉറപ്പുനൽകുന്ന അവകാശത്തെ ബാധിക്കുമെന്നും ഹർജിക്കാർ വാദിച്ചു.

ഭൂമി കൃഷിഭൂമിയെന്ന് വിൽപ്പനരേഖ തന്നെ പറയുന്നു; നിർമാണത്തിന് മുൻകൂർ അനുമതിയില്ല

ഹർജിക്കാർ ആശ്രയിച്ച 2020 ഓഗസ്റ്റ് 25ലെ വിൽപ്പനരേഖയിൽ ഭൂമി കൃഷിഭൂമിയാണെന്ന് വ്യക്തമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. 1952ലെ പഞ്ചാബ് ന്യൂ ക്യാപിറ്റൽ പെരിഫറി കൺട്രോൾ നിയമപ്രകാരമുള്ള നിയന്ത്രിത മേഖലയിലാണ് ഭൂമി. ഭൂവിനിയോഗം മാറ്റുന്നതിനോ നിർമാണം നടത്തുന്നതിനോ ആവശ്യമായ മുൻകൂർ അനുമതി ഹർജിക്കാർ തേടുകയോ ലഭിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. ഭൂമിയുടെ നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് വാങ്ങിയതെന്നും കൃഷിഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥത മാത്രം അവിടെ ഇഷ്ടാനുസരണം നിർമാണം നടത്താനുള്ള അവകാശം നൽകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

വൈദ്യുതി കണക്ഷൻ അനധികൃത കെട്ടിടത്തിന് നിയമസാധുത നൽകില്ല

കെട്ടിടങ്ങൾക്ക് വൈദ്യുതി കണക്ഷനുണ്ടെന്നും ബില്ലുകൾ കൃത്യമായി അടച്ചിരുന്നുവെന്നുമുള്ള വാദവും കോടതി തള്ളി. വൈദ്യുതി കണക്ഷൻ ഒരു നിയമപരമായ സേവനം മാത്രമാണ്. അത് ഭൂമിയിൽ അവകാശമോ ഉടമസ്ഥതയോ സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല. നിയമവിരുദ്ധമായി നിർമിച്ച കെട്ടിടത്തെ സാധൂകരിക്കാനോ നിയമത്തിന് വിരുദ്ധമായ ഭൂവിനിയോഗത്തിന് അംഗീകാരം നൽകാനോ വൈദ്യുതി കണക്ഷന് കഴിയില്ലെന്ന് ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

നോട്ടീസും അന്വേഷണവും കഴിഞ്ഞാണ് പൊളിക്കൽ ഉത്തരവ്; സ്വാഭാവിക നീതി ലംഘിച്ചില്ലെന്ന് കോടതി

2023 ഒക്ടോബർ 31ന് കാരണം കാണിക്കൽ നോട്ടീസ് നൽകിയതും ഹർജിക്കാരന് നേരിട്ട് വാദം പറയാൻ അവസരം നൽകിയതും കോടതി പരിശോധിച്ചു. നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 12(2) പ്രകാരം അന്വേഷണം നടത്തി റിപ്പോർട്ടും ചിത്രങ്ങളും തയ്യാറാക്കിയ ശേഷവും അനധികൃത നിർമാണങ്ങൾ തുടർന്നതോടെയാണ് 2026 ഏപ്രിൽ 13ന് പൊളിക്കൽ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചതെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. ഏത് രീതിയിലാണ് ന്യായമായ വാദാവസരം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടതെന്ന് വ്യക്തമായി തെളിയിക്കാൻ ഹർജിക്കാർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. അതിനാൽ സ്വാഭാവിക നീതി ലംഘിച്ചെന്ന പൊതുവായ ആരോപണം മാത്രം പൊളിക്കൽ ഉത്തരവ് അസാധുവാക്കാൻ മതിയാകില്ലെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു.

ജീവനോപാധിക്കുള്ള അവകാശം മൗലികാവകാശമെങ്കിലും നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനത്തിന് സംരക്ഷണമല്ല

ജീവനോപാധിക്കുള്ള അവകാശം ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 21ലെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് കോടതി അംഗീകരിച്ചു. എന്നാൽ അത് പരിപൂർണവും നിയന്ത്രണമില്ലാത്തതുമായ അവകാശമല്ല. നിയമവിരുദ്ധമായ പ്രവർത്തനം തുടരുന്നതിനോ നിയന്ത്രിത മേഖലയിലെ കൃഷിഭൂമിയിൽ അനുമതിയില്ലാത്ത നിർമാണങ്ങൾ നിലനിർത്തുന്നതിനോ ജീവനോപാധിയെന്ന വാദം അവകാശം നൽകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മറിച്ചൊരു നിലപാട് സ്വീകരിച്ചാൽ നിയമവിരുദ്ധ കെട്ടിടമാണ് തന്റെ വരുമാനമാർഗമെന്ന് പറഞ്ഞ് ഒരാൾക്ക് നിയമലംഘനം അനന്തമായി തുടരാൻ കഴിയുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടാകുമെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കുന്നില്ല; അനധികൃത നിർമാണങ്ങൾ മാത്രമാണ് നീക്കുന്നതെന്ന് കോടതി

ഹർജിക്കാരെ ഭൂമിയിൽനിന്ന് പുറത്താക്കുകയോ ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന നടപടിയല്ല ഇതെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിയമം ലംഘിച്ച് നിർമിച്ച കെട്ടിടങ്ങൾ നീക്കാനാണ് ഉത്തരവ്. അതിനാൽ പ്രത്യേക പുനരധിവാസ നയം ഇല്ലെന്നത് പൊളിക്കൽ നടപടിയെ നിയമവിരുദ്ധമാക്കില്ല. നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് നിർമാണം നടത്തിയതെന്ന സാഹചര്യത്തിൽ പുനരധിവാസം ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള വാദവും കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല.

മത്സ്യ-കോഴി വിപണിക്ക് കൃഷിയുമായി നേരിട്ടുള്ള ബന്ധമില്ല; നിയമത്തിലെ ഇളവും ലഭിക്കില്ല

കൃഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിർമാണങ്ങൾക്ക് നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 15 പ്രകാരം ലഭിക്കാവുന്ന ഇളവും ഈ കേസിൽ ബാധകമല്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മത്സ്യം, കോഴി, ഇറച്ചി എന്നിവയുടെ വിപണിക്ക് കൃഷിപ്രവർത്തനവുമായി നേരിട്ടും അടുത്തുമുള്ള ബന്ധമില്ല. ഭൂമി ഗ്രാമത്തിന്റെ റവന്യൂ രേഖകളിലുള്ള അബാദി മേഖലയിലും ഉൾപ്പെടുന്നില്ല. അതിനാൽ കൃഷിക്ക് അനുബന്ധമായ നിർമാണമെന്ന പേരിൽ നിയമപരമായ ഇളവ് ആവശ്യപ്പെടാനാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

പൊളിക്കൽ ഉത്തരവ് ശരിവച്ചു; ഹർജി പൂർണമായി തള്ളി

2026 ഏപ്രിൽ 13ലെ പൊളിക്കൽ ഉത്തരവ് നിയമത്തിൽ നിശ്ചയിച്ച നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിച്ചാണ് പുറപ്പെടുവിച്ചതെന്നും അതിൽ നിയമവിരുദ്ധതയോ ഏകപക്ഷീയതയോ ഇല്ലെന്നും ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് കണ്ടെത്തി. ഇതോടെ ഒന്നാം ഹർജിക്കാരന്റെ നിർമാണത്തിനെതിരായ പൊളിക്കൽ ഉത്തരവ് നിലനിൽക്കും. രണ്ടുമുതൽ പതിനഞ്ചുവരെ ഹർജിക്കാർക്കെതിരെ സമാനമായ വ്യക്തിഗത പൊളിക്കൽ ഉത്തരവുകൾ കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കിയിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ അവരുടെ പ്രത്യേക പരാതികളിൽ കോടതി അഭിപ്രായം പറഞ്ഞിട്ടില്ല. ഹർജി കഴമ്പില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി പൂർണമായി തള്ളി.

ചണ്ഡീഗഢിന്റെ ആസൂത്രിത സ്വഭാവം സംരക്ഷിക്കുന്ന നിയമത്തിന് ജീവനോപാധിയുടെ പേരിൽ ഇളവില്ല

വിധിയുടെ നിയമപരമായ കാതൽ, ജീവനോപാധിക്കുള്ള അവകാശവും നിയമാനുസൃത ഭൂവിനിയോഗവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയാണ്. കൃഷിഭൂമിയിൽ നിയമം ആവശ്യപ്പെടുന്ന അനുമതിയില്ലാതെ നിർമാണം നടത്തിയാൽ ഉടമസ്ഥത, വൈദ്യുതി കണക്ഷൻ, ദീർഘകാല വ്യാപാരം എന്നിവ മാത്രം സംരക്ഷണം നൽകില്ലെന്നാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്. ചണ്ഡീഗഢിന്റെ സവിശേഷമായ ആസൂത്രിത നഗരസ്വഭാവം സംരക്ഷിക്കാൻ കൊണ്ടുവന്ന നിയമത്തിലെ നിർബന്ധ വ്യവസ്ഥകൾ ജീവനോപാധിയെന്ന പേരിൽ മറികടക്കാനാകില്ലെന്ന വ്യാഖ്യാനം സമാനമായ അനധികൃത നിർമാണ തർക്കങ്ങളിലും പ്രസക്തമാകും.