അലഹബാദ്, 2026 സെപ്റ്റംബർ 21-

സഹകരണസംഘം നിയമപ്രകാരം വിഭജിക്കപ്പെട്ടാൽ പഴയ സംഘത്തിന്റെ പ്രതിനിധികളുടെ പദവി അവസാനിക്കുമെന്നും പഴയ പേരും രജിസ്ട്രേഷൻ നമ്പറും നിലനിർത്തിയതുകൊണ്ട് ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ ഭരണസമിതിയിൽ തുടരാൻ അവകാശമുണ്ടാകില്ലെന്നും അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. 2026 സെപ്റ്റംബർ 7-ലെ വിധിയിൽ ജസ്റ്റിസ് ജെ ജെ മുനീർ, ജസ്റ്റിസ് ഇന്ദ്രജീത് ശുക്ല എന്നിവരുടെ ബെഞ്ചാണ് ഇക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കിയത്. സച്ചിൻ കുമാർ ജെയിൻ നൽകിയ ഹർജിയിൽ ഉത്തർപ്രദേശ് സംസ്ഥാനവും മറ്റ് ഏഴുപേരുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ എച്ച് ആർ മിശ്രയും അഭിഭാഷകൻ പ്രദീപ് കുമാർ റായിയും ഹാജരായി. സംസ്ഥാനത്തിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ കാർത്തികേയ ശരൺ, സ്റ്റാൻഡിങ് കൗൺസൽ അനുഭവ് ചന്ദ്ര എന്നിവരും ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്കിനുവേണ്ടി ദേവാൻഷ് മിശ്ര, മഹേഷ് നാരായൺ മിശ്ര എന്നിവരും ഹാജരായി. സ്വകാര്യ എതിർകക്ഷികളായ രാംനാഥ് സിങ്, പങ്കജ് പാൽ, ബ്രിജേന്ദ്ര സിങ് എന്നിവർക്കുവേണ്ടി ആരും ഹാജരായില്ല.

മൂന്ന് സംഘങ്ങൾ വിഭജിച്ചതോടെ പ്രതിനിധികളുടെ പഴയ നിയമസ്ഥാനം അവസാനിച്ചു

മുസാഫർനഗർ ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പൊതുസഭയിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക കാർഷിക സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികളായാണ് രാംനാഥ് സിങ്, പങ്കജ് പാൽ, ബ്രിജേന്ദ്ര സിങ് എന്നിവർ അംഗങ്ങളായത്. 2023 ജൂണിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മൂവരും ബാങ്കിന്റെ ഭരണസമിതിയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് രാംനാഥ് സിങ് ചെയർമാനുമായി. എന്നാൽ 2025-ൽ ഖേഡ മസ്താൻ, മുസാഫർനഗർ പശ്ചിമി, പെനാന എന്നീ സംഘങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനമേഖലയിൽനിന്ന് വിവിധ ഗ്രാമങ്ങൾ മാറ്റി പുതിയ സംഘങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചു.

വിഭജനത്തിനുശേഷം പഴയ സംഘവും നിയമപരമായി പുതിയ സ്ഥാപനമാകും

ഉത്തർപ്രദേശ് സഹകരണ സംഘ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 126 പ്രകാരമുള്ള വിഭജനം വകുപ്പ് 16-ലെ നടപടിക്രമത്തിലൂടെയാണ് പൂർത്തിയാകുന്നതെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. വിഭജനത്തോടെ പ്രവർത്തനമേഖലയും ആസ്തിയും ബാധ്യതകളും അവകാശങ്ങളും മാറുന്നതിനാൽ പഴയ സംഘവും മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന അതേ നിയമസ്ഥാപനമായി തുടരുന്നില്ല. വിഭജനത്തിലൂടെ രൂപപ്പെടുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾ പുതിയതും വ്യത്യസ്തവുമായ നിയമസ്ഥാപനങ്ങളാണെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

പഴയ പേരും നമ്പറും നിലനിർത്തിയത് ഭരണപരമായ നടപടി മാത്രം

വിഭജനത്തിനുശേഷവും പഴയ സംഘങ്ങൾക്ക് അതേ പേരും രജിസ്ട്രേഷൻ നമ്പറും തുടരാൻ അനുവദിച്ചതാണ് എതിർകക്ഷികളുടെ പ്രധാന വാദം. അതിനാൽ പഴയ സംഘത്തിന്റെ നിയമപരമായ വ്യക്തിത്വം ഇല്ലാതായിട്ടില്ലെന്നും പ്രതിനിധികൾക്ക് പദവിയിൽ തുടരാമെന്നും സംസ്ഥാനവും ബാങ്കും വാദിച്ചു. എന്നാൽ രജിസ്ട്രേഷൻ നമ്പറും പേരും നിലനിർത്തിയത് ഭരണപരമായ നടപടി മാത്രമാണെന്നും അതുകൊണ്ട് വിഭജനത്തിന്റെ നിയമപരമായ ഫലം ഇല്ലാതാകില്ലെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

സംഘം വിഭജിച്ച നിമിഷം പ്രതിനിധിസ്ഥാനം അവസാനിക്കുമെന്ന് ചട്ടം

ഉത്തർപ്രദേശ് സഹകരണ സംഘ ചട്ടങ്ങളിലെ ചട്ടം 87(9) പ്രകാരം ഒരാൾ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന സഹകരണസംഘം രണ്ടോ അതിലധികമോ സംഘങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടാൽ അയാളുടെ പ്രതിനിധിസ്ഥാനം അവസാനിക്കും. ചട്ടം 453(1)(എച്ച്) പ്രകാരം പൊതുസഭയിലെ അംഗത്വം നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരാൾക്ക് ഭരണസമിതി അംഗമായി തുടരാനും കഴിയില്ല. അതിനാൽ രാംനാഥ് സിങ്, പങ്കജ് പാൽ, ബ്രിജേന്ദ്ര സിങ് എന്നിവർക്ക് ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ ഭരണസമിതിയിൽ തുടരാനാകില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

പ്രതിനിധിസ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെട്ടതോടെ ചെയർമാൻ പദവിയിലും തുടരാനാകില്ല

രാംനാഥ് സിങ്ങിന്റെ ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്ക് ചെയർമാൻ പദവി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിനിധിസ്ഥാനം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സഹകരണസംഘം വിഭജിച്ചതോടെ പ്രതിനിധിസ്ഥാനം നിയമപ്രകാരം അവസാനിച്ചു. അതിനാൽ ഭരണസമിതി അംഗമായോ ചെയർമാനായോ തുടരാൻ രാംനാഥ് സിങ്ങിന് കഴിയില്ലെന്നും കോടതി വിധിച്ചു. പങ്കജ് പാലിനും ബ്രിജേന്ദ്ര സിങ്ങിനും ഭരണസമിതി അംഗങ്ങളായി തുടരാനാകില്ല.

വിഭജന ഉത്തരവുകൾ റദ്ദാക്കിയില്ല; പഴയ നമ്പറുകൾ പുതിയ സംഘങ്ങളുടെ നമ്പറുകളായി കണക്കാക്കും

സഹകരണസംഘങ്ങളെ വിഭജിച്ച ഉത്തരവുകൾ ഹർജിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്തിരുന്നില്ല. അതിനാൽ പഴയ പേരുകളും രജിസ്ട്രേഷൻ നമ്പറുകളും തുടരാൻ അനുവദിച്ച നടപടി ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കിയില്ല. പകരം വിഭജനത്തിനുശേഷം രൂപപ്പെട്ട സംഘങ്ങൾക്ക് വകുപ്പ് 16 പ്രകാരം അനുവദിച്ച നമ്പറുകളായാണ് പഴയ രജിസ്ട്രേഷൻ നമ്പറുകളെ നിയമപരമായി കണക്കാക്കേണ്ടതെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സച്ചിൻ കുമാർ ജെയിന്റെ ഹർജി കോടതി അനുവദിച്ചു.

പേരും രജിസ്ട്രേഷൻ നമ്പറും മാത്രം നോക്കി പ്രതിനിധിയുടെ യോഗ്യത തീരുമാനിക്കാനാകില്ല

വിധിയോടെ ഉത്തർപ്രദേശിലെ സഹകരണസംഘങ്ങളുടെ വിഭജനത്തിന് പിന്നാലെയുള്ള പ്രതിനിധിസ്ഥാനം സംബന്ധിച്ച നിയമവ്യാഖ്യാനത്തിന് വ്യക്തത ലഭിച്ചു. ഒരു സംഘത്തിന്റെ പഴയ പേരോ രജിസ്ട്രേഷൻ നമ്പറോ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നതല്ല നിർണായകം. വിഭജനത്തിലൂടെ അതിന്റെ പ്രവർത്തനമേഖല, ആസ്തി, ബാധ്യത, നിയമപരമായ വ്യക്തിത്വം എന്നിവയിൽ വന്ന മാറ്റമാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടതെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ട സംഘത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചിരുന്ന വ്യക്തിക്ക് പഴയ പേരിന്റെയോ നമ്പറിന്റെയോ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രതിനിധി, ഭരണസമിതി അംഗം, ചെയർമാൻ എന്നീ പദവികളിൽ തുടരാനാകില്ല.