ഹൈദരാബാദ്, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 21 –

പൊതുപദ്ധതിക്കായാലും ഭൂവുടമകൾക്ക് എതിർപ്പ് അറിയിക്കാനുള്ള അവസരം നൽകാതെ ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ നടപടികളുമായി മുന്നോട്ടുപോകാനാകില്ലെന്ന് തെലങ്കാന ഹൈക്കോടതി. മിഡ് മനേർ റിസർവോയർ പദ്ധതിയിൽ കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെട്ടവരുടെ പുനരധിവാസത്തിനായി ഭൂമി ഏറ്റെടുത്തതിനെതിരെ കുസ ലച്ചി റെഡ്ഡിയും മറ്റുള്ളവരും നൽകിയ ഹർജിയിലാണ് ജസ്റ്റിസ് വകിതി രാമകൃഷ്ണ റെഡ്ഡി 2026 ജൂലൈ 28ന് വിധി പറഞ്ഞത്. കരിംനഗർ ജില്ലാ കളക്ടറും മറ്റൊരാളുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാർക്കായി വി.വി. രമണ റാവുവും സർക്കാരിനായി അസിസ്റ്റന്റ് ഗവൺമെന്റ് പ്ലീഡർ കട്ട രാധ റെഡ്ഡിയും ഹാജരായി.

പുനരധിവാസത്തിനായി ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കാൻ നടപടി

മിഡ് മനേർ റിസർവോയർ പദ്ധതിയിൽ കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾക്ക് പുനരധിവാസ മേഖല ഒരുക്കാനാണ് ഹർജിക്കാരുടെ ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കാൻ സർക്കാർ തീരുമാനിച്ചത്. 1894ലെ ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ നിയമപ്രകാരം 2008 ജനുവരി 16ന് പ്രാഥമിക വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിച്ചു. തുടർന്ന് 2008 മാർച്ച് 21ന് ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ പ്രഖ്യാപനവും നടത്തി.

എന്നാൽ ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കുന്നതിനെതിരെ എതിർപ്പ് അറിയിക്കാനും തങ്ങളുടെ വാദം അധികൃതർക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കാനുമുള്ള അവസരം ലഭിച്ചില്ലെന്നാണ് ഭൂവുടമകൾ കോടതിയിൽ പറഞ്ഞത്. നോട്ടീസ് നൽകിയിരുന്നെങ്കിലും ഹർജിക്കാർ അത് സ്വീകരിക്കുകയോ എതിർപ്പ് സമർപ്പിക്കുകയോ ചെയ്തില്ലെന്നായിരുന്നു സർക്കാരിന്റെ വാദം.

പൊതുപദ്ധതിയെന്നത് മാത്രം അവകാശം ഒഴിവാക്കാൻ കാരണമല്ല

ഭൂമി പൊതുപദ്ധതിക്കായി ഏറ്റെടുക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ഭൂവുടമയുടെ വാദം കേൾക്കാനുള്ള അവകാശം ഒഴിവാക്കാനാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഭൂവുടമയുടെ എതിർപ്പ് കേൾക്കാൻ പോലും കഴിയാത്തത്ര അടിയന്തര സാഹചര്യമുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ നിയമത്തിലെ പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയൂ.

അടിയന്തര അധികാരം ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഭൂവുടമയുടെ എതിർപ്പവകാശം ഒഴിവാക്കുന്നതും ഒരേ കാര്യമല്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. എതിർപ്പ് കേൾക്കേണ്ടതില്ലെന്ന് തീരുമാനിച്ചാൽ അതിന് നിയമപരമായ പ്രത്യേക നടപടിയും രേഖകളും ആവശ്യമാണ്.

സർക്കാർ വാദവും ഔദ്യോഗിക രേഖയും തമ്മിൽ പൊരുത്തക്കേട്

അടിയന്തര വ്യവസ്ഥ ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ലെന്നായിരുന്നു സർക്കാരിന്റെ വാദം. എന്നാൽ 2008 മാർച്ച് 24ലെ ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനത്തിൽ അടിയന്തര വ്യവസ്ഥയിലെ അധികാരം ഉപയോഗിച്ചതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

ഭൂവുടമകളുടെ എതിർപ്പ് പരിശോധിച്ചെന്നാണ് സർക്കാർ പറയുന്നതെങ്കിൽ അതിനുള്ള നടപടികൾ പാലിച്ചതായി തെളിയിക്കണം. എതിർപ്പ് കേൾക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കിയതാണെങ്കിൽ അതിനുള്ള നിയമപരമായ അധികാരം കൃത്യമായി പ്രയോഗിച്ചെന്നും തെളിയിക്കണം. രണ്ടും തെളിയിക്കാൻ സർക്കാരിന് കഴിഞ്ഞില്ലെന്ന് കോടതി വിലയിരുത്തി.

നടപടിയിലെ കാലതാമസവും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി

ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ അത്ര അടിയന്തരമായിരുന്നുവെന്ന സർക്കാരിന്റെ നിലപാടിനെയും കോടതി ചോദ്യം ചെയ്തു. 2008 മാർച്ചിൽ പ്രഖ്യാപനം നടത്തിയെങ്കിലും നഷ്ടപരിഹാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരിശോധന നടന്നത് 2009 ഓഗസ്റ്റിലാണെന്ന് സർക്കാർ രേഖകളിൽ നിന്നുതന്നെ വ്യക്തമായതായി കോടതി പറഞ്ഞു.

ഇത്രയും കാലതാമസം ഉണ്ടായ സാഹചര്യത്തിൽ ഭൂവുടമകളുടെ എതിർപ്പ് കേൾക്കാൻ പോലും സമയമില്ലാത്ത അടിയന്തര സാഹചര്യമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന വാദം അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നായിരുന്നു കോടതിയുടെ നിലപാട്.

ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ പ്രഖ്യാപനം റദ്ദാക്കി

ഹർജിക്കാരുടെ ഭൂമിയെ സംബന്ധിച്ച് 2008 മാർച്ച് 21ന് നടത്തിയ ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ പ്രഖ്യാപനം ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. എന്നാൽ 2008 ജനുവരി 16ലെ പ്രാഥമിക വിജ്ഞാപനം കോടതി റദ്ദാക്കിയില്ല. ഭൂമി പൊതുപദ്ധതിക്ക് ആവശ്യമില്ലെന്നും കോടതി പറഞ്ഞിട്ടില്ല.

ഭൂമി ഇപ്പോഴും പുനരധിവാസത്തിന് ആവശ്യമാണെങ്കിൽ നിലവിൽ പ്രാബല്യത്തിലുള്ള ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ നിയമപ്രകാരം സർക്കാർ പുതിയ നടപടികൾ ആരംഭിക്കാമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. അതിനാൽ പുനരധിവാസ പദ്ധതി തന്നെ തടഞ്ഞിട്ടില്ല; നിയമപരമായ നടപടിക്രമം പാലിക്കാതെ നടത്തിയ ഏറ്റെടുക്കൽ പ്രഖ്യാപനമാണ് റദ്ദാക്കിയത്.

ഭൂമിയേറ്റെടുക്കലിൽ ഉടമകളുടെ അവകാശം നിർണായകം

വിധിയോടെ തെലങ്കാനയിലെ ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ നടപടികളിൽ ഭൂവുടമകളുടെ വാദം കേൾക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കും. പൊതുപദ്ധതിയുടെ പേരിൽ മാത്രം ഈ അവകാശം ഒഴിവാക്കാനാകില്ലെന്നാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ നിയമവ്യാഖ്യാനം. അടിയന്തര സാഹചര്യം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അവകാശം ഒഴിവാക്കുമ്പോൾ അതിന് വ്യക്തമായ നിയമാധാരവും രേഖകളും ഉണ്ടായിരിക്കണം. അതേസമയം നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിച്ച് പൊതുപദ്ധതികൾക്കായി ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കാനുള്ള സർക്കാരിന്റെ അധികാരം വിധി ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല.