ഇന്ത്യയിൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ഇന്ന് കൂടുതലും ഡിജിറ്റൽ ക്ലാസ് മുറികളെയും ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിനെയും പുതിയ പാഠ്യപദ്ധതികളെയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ്. എന്നാൽ രാജ്യത്തെ ലക്ഷക്കണക്കിന് കുട്ടികൾ ഇന്നും നേരിടുന്നത് അതിലും അടിസ്ഥാനപരമായ ഒരു പ്രശ്നമാണ്. അവർ പഠിക്കുന്ന സ്കൂളുകൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ കെട്ടിടമില്ല, ശുദ്ധജലമില്ല, പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ശൗചാലയമില്ല, ഭിന്നശേഷിക്കാരായ കുട്ടികൾക്ക് പ്രവേശിക്കാനുള്ള സൗകര്യവുമില്ല.

ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ ബിലാസ്പുർ ജില്ലയിൽ നടന്ന സാമൂഹിക ഓഡിറ്റാണ് ഈ യാഥാർഥ്യം വീണ്ടും ദേശീയ ശ്രദ്ധയിൽ കൊണ്ടുവന്നത്. അവിടെ പരിശോധിച്ച സർക്കാർ സ്കൂളുകളിൽ ഒന്നുപോലും വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമം (RTE) നിർദേശിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന സൗകര്യ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പൂർണമായി പാലിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. എന്നാൽ ഇത് ഹിമാചൽ പ്രദേശിന്റെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. രാജ്യത്തെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നടന്ന സാമൂഹിക ഓഡിറ്റുകളും പൊതുജന വിചാരണകളും സമാനമായ ചിത്രമാണ് പുറത്തുകൊണ്ടുവരുന്നത്.

കണക്കുകളിൽ വികസനം, നിലത്ത് ദുരവസ്ഥ

സർക്കാർ രേഖകൾ പരിശോധിച്ചാൽ നിരവധി സ്കൂളുകളിൽ കുടിവെള്ള സൗകര്യവും ശൗചാലയവും കെട്ടിട വികസനവും പൂർത്തിയായതായി കാണാം. എന്നാൽ സാമൂഹിക ഓഡിറ്റുകൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് മറ്റൊരു യാഥാർഥ്യമാണ്.

പല സ്കൂളുകളിലും ശൗചാലയമുണ്ടെങ്കിലും വെള്ളമില്ലാത്തതിനാൽ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. കുടിവെള്ള സൗകര്യമുണ്ടെന്ന് രേഖകളിൽ കാണിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും കുട്ടികൾ ശുദ്ധീകരിക്കാത്ത വെള്ളമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. പുതിയ കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അവയുടെ പരിപാലനം പലപ്പോഴും അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

കടലാസിലെ വികസനവും യാഥാർഥ്യത്തിലെ ദുരവസ്ഥയും തമ്മിലുള്ള ഈ വിടവാണ് വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളികളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നത്.

ഒരേ കഥ, വ്യത്യസ്ത സംസ്ഥാനങ്ങൾ

മേഘാലയയിൽ നടത്തിയ സാമൂഹിക ഓഡിറ്റുകളിൽ നിരവധി സർക്കാർ പ്രൈമറി സ്കൂളുകൾ തകർച്ചയുടെ വക്കിലുള്ള കെട്ടിടങ്ങളിലോ ഒറ്റമുറി സംവിധാനങ്ങളിലോ പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തി. പെൺകുട്ടികൾക്കായുള്ള സ്വകാര്യത ഉറപ്പുള്ള ശൗചാലയങ്ങളുടെ അഭാവം പല ഗ്രാമങ്ങളിലും പ്രധാന പരാതിയായി ഉയർന്നു.

തെലങ്കാനയിലും ആന്ധ്രാപ്രദേശിലും നടത്തിയ പരിശോധനകളിൽ നിരവധി സ്കൂളുകൾക്ക് ചുറ്റുമതിലില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. ഇതുമൂലം മൃഗങ്ങളുടെ ശല്യവും സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങളും വർധിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ഉത്തർപ്രദേശിലെ നിരവധി ഗ്രാമീണ സ്കൂളുകളിൽ കുട്ടികൾ ഇന്നും നിലത്തിരുന്നാണ് പഠിക്കുന്നത്. ബെഞ്ചുകളും ഡെസ്കുകളും ലഭ്യമല്ലാത്തതാണ് കാരണം. ഭിന്നശേഷിക്കാരായ കുട്ടികൾക്കാവശ്യമായ റാമ്പുകളും പ്രത്യേക ശൗചാലയങ്ങളും പല സ്കൂളുകളിലും ഇല്ല.

ബിഹാറിൽ വിദ്യാർഥികളുടെ എണ്ണത്തിന് അനുസരിച്ചുള്ള ക്ലാസ് മുറികളുടെ അഭാവം ഗുരുതര പ്രശ്നമാണ്. ഒരു മുറിയിൽ തന്നെ ഒന്നിലധികം ക്ലാസുകൾ നടത്തേണ്ട അവസ്ഥ പല സ്ഥലങ്ങളിലും തുടരുന്നു.

ഏറ്റവും കൂടുതൽ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നത് ഭിന്നശേഷിക്കാരായ കുട്ടികൾ

വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമവും ഭിന്നശേഷിക്കാരുടെ അവകാശ നിയമവും എല്ലാവർക്കും സമാന വിദ്യാഭ്യാസ അവസരം ഉറപ്പുനൽകുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ സാമൂഹിക ഓഡിറ്റുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഭിന്നശേഷിക്കാരായ കുട്ടികൾക്കായുള്ള അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നതെന്നാണ്.

റാമ്പുകളുടെ അഭാവം, ഉപയോഗിക്കാനാവാത്ത ശൗചാലയങ്ങൾ, ബ്രെയിൽ പഠനസാമഗ്രികളുടെ കുറവ്, സുരക്ഷിത പ്രവേശന സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവം എന്നിവ കാരണം നിരവധി കുട്ടികൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം പ്രായോഗികമായി അപ്രാപ്യമാകുന്നു.

സമഗ്ര വിദ്യാഭ്യാസം എന്ന ആശയം നയരേഖകളിൽ മാത്രമായി ഒതുങ്ങുന്ന സാഹചര്യമാണിത്.

കെട്ടിടം പണിയുന്നതല്ല, പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതാണ് വെല്ലുവിളി

ഈ പ്രശ്നങ്ങളുടെ പിന്നിൽ പണമില്ലായ്മ മാത്രമല്ല. പല പദ്ധതികൾക്കും ഫണ്ട് അനുവദിക്കുകയും നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ അവ പ്രവർത്തനക്ഷമമാണോ എന്നത് പരിശോധിക്കുന്നതിൽ ഭരണസംവിധാനങ്ങൾ പരാജയപ്പെടുന്നു.

എത്ര ശൗചാലയങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു എന്നതാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. അവ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നത് പലപ്പോഴും പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നില്ല. എത്ര സ്കൂളുകൾക്ക് കുടിവെള്ള സൗകര്യം ലഭ്യമാക്കി എന്ന കണക്കുണ്ട്. എന്നാൽ ആ വെള്ളത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നില്ല.

അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ ഗുണമേന്മയെക്കാൾ നിർമ്മാണത്തിന്റെ കണക്ക് പ്രധാനമാകുമ്പോൾ കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങളാണ് നഷ്ടമാകുന്നത്.

കെട്ടിടം പണിയാൻ കാശില്ല ഉദ്യോഗസ്ഥ വിന്യാസത്തിനും ചെലവുകൾക്കും അതിനേക്കാൾ ചിലവിടുന്നു

പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യം പണത്തിന്റെ അഭാവമാണോ, അതോ മുൻഗണനകളുടെ പ്രശ്നമാണോ എന്നതാണ്. സംസ്ഥാനങ്ങൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി വലിയ തുക വകയിരുത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിൽ 80 മുതൽ 85 ശതമാനം വരെ ശമ്പളം, പെൻഷൻ, ഭരണച്ചെലവ് തുടങ്ങിയ വരുമാനച്ചെലവുകളിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. അതേസമയം, സ്കൂൾ കെട്ടിടങ്ങൾ, ശൗചാലയങ്ങൾ, കുടിവെള്ളം, സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ, ഭിന്നശേഷിക്കാർക്കുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾക്കായി നീക്കിവയ്ക്കുന്ന മൂലധനച്ചെലവ് വളരെ പരിമിതമാണ്. ബിലാസ്പൂർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ സാമൂഹിക ഓഡിറ്റുകൾ കാണിക്കുന്നത് ആയിരക്കണക്കിന് കോടി രൂപ വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലേക്ക് ഒഴുകിയിട്ടും കുട്ടികൾ പഠിക്കുന്ന സ്കൂളുകളിൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ ഗുരുതരമായ കുറവ് തുടരുകയാണെന്നാണ്. ഇത് വെറും സാമ്പത്തിക പരിമിതിയുടെ പ്രശ്നമല്ല; അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെക്കാൾ ഭരണപരവും പ്രവർത്തനപരവുമായ ചെലവുകൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന നയപരമായ അവഗണനയുടെ തെളിവാണ്. ഒരു സ്കൂളിൽ സുരക്ഷിതമായ കെട്ടിടമോ പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ശൗചാലയമോ ഇല്ലാത്തപ്പോൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ ഗുണമേന്മയെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ അവകാശവാദങ്ങളും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.