ഇസ്ലാമാബാദ്, 2026 നവംബർ 08 –

പാകിസ്ഥാനിൽ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും ജനങ്ങളുടെ ജീവിതപ്രയാസങ്ങളും രൂക്ഷമാകുന്നതിനിടെ രാജ്യത്തെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരും രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനമുള്ളവരും വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കാൻ തയ്യാറെടുക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട്. സെന്റർ ഫോർ പീസ് സ്റ്റഡീസിലെ അസോസിയേറ്റ് റിസർച്ച് ഫെലോ ഇമ്രാൻ ഖുർഷിദ് തയ്യാറാക്കിയ പഠനത്തിലാണ് പാകിസ്ഥാനിലെ ഭരണസംവിധാനത്തെയും സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങളെയും കുറിച്ച് ഗുരുതരമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചിരിക്കുന്നത്. 2026ന്റെ ആദ്യ ആറുമാസത്തിനിടെ മാത്രം 3.17 ലക്ഷത്തിലധികം പാകിസ്ഥാനികൾ വിദേശത്ത് തൊഴിൽ തേടി പോയതായും 2024 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ 18.7 ലക്ഷത്തിലധികം പേർ രാജ്യം വിട്ടതായും റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു. അഴിമതി, സൈനിക മേധാവിത്വം, ഭരണപരമായ വീഴ്ചകൾ എന്നിവ ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം കുറയ്ക്കുകയും രാജ്യത്തെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്നാണ് പഠനത്തിന്റെ വിലയിരുത്തൽ.

ആറുമാസത്തിനിടെ 3.17 ലക്ഷം പേർ വിദേശത്തേക്ക്

പാകിസ്ഥാൻ ദേശീയ അസംബ്ലിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ പ്രകാരം 2026ന്റെ ആദ്യ ആറുമാസത്തിനിടെ 3,17,000ത്തിലധികം പൗരന്മാർ വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി തേടി പോയിട്ടുണ്ട്. 2024 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ 18.7 ലക്ഷത്തിലധികം പേർ രാജ്യം വിട്ടതായും സെന്റർ ഫോർ പീസ് സ്റ്റഡീസിന്റെ റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു. തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ തേടിയുള്ള ഈ കുടിയേറ്റം രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ ശക്തമാക്കുന്നതായാണ് പഠനത്തിന്റെ വിലയിരുത്തൽ.

ഡോക്ടർമാർ, എൻജിനീയർമാർ, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാ വിദഗ്ധർ തുടങ്ങിയ ഉയർന്ന തൊഴിൽനൈപുണ്യമുള്ളവരും വിദേശത്തേക്ക് പോകുന്നവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. മികച്ച തൊഴിൽസാധ്യതകളും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയും തേടിയുള്ള കുടിയേറ്റം രാജ്യത്തിന് ആവശ്യമായ വിദഗ്ധ തൊഴിലാളികളുടെ ലഭ്യതയെ ബാധിക്കാമെന്ന ആശങ്കയും ഉയരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ വിദേശത്തേക്ക് പോയ എല്ലാവരും സ്ഥിരമായി രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ചവരാണെന്ന് ഈ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല.

2,500ലധികം ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ഇരട്ട പൗരത്വമെന്ന് ആരോപണം

ഒക്ടോബർ അഞ്ചിന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട ഫെഡറൽ ഓഡിറ്റ് വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം പാകിസ്ഥാനിൽ നിലവിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്ന 2,500ലധികം ഫെഡറൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ഇരട്ട പൗരത്വമുണ്ടെന്നാണ് പഠനത്തിൽ പറയുന്നത്. നൂറുകണക്കിന് മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ വിദേശത്തുള്ള സ്വത്തുവിവരങ്ങൾ മറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും റിപ്പോർട്ട് ആരോപിക്കുന്നു. ഈ ആരോപണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന രേഖകൾ വാർത്തയിൽ വിശദമായി നൽകിയിട്ടില്ല.

ഉദ്യോഗസ്ഥർ സർക്കാർ സർവീസിലിരിക്കെത്തന്നെ വിദേശത്ത് താമസിക്കാനുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതായാണ് പഠനത്തിലെ മറ്റൊരു ആരോപണം. നിക്ഷേപത്തിലൂടെ താമസാനുമതി നേടാൻ കഴിയുന്ന പദ്ധതികൾ കാരണം പോർച്ചുഗൽ പാകിസ്ഥാനിലെ ചില സമ്പന്നരുടെയും ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും പ്രധാന ലക്ഷ്യസ്ഥാനമായി മാറിയെന്നും റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വിദേശതാമസ പദ്ധതിയെ വിമർശിച്ച് പ്രതിരോധമന്ത്രി

പാകിസ്ഥാൻ പ്രതിരോധമന്ത്രി ഖ്വാജ ആസിഫും മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വിദേശതാമസ പദ്ധതികളെ വിമർശിച്ചിരുന്നു. സർക്കാർ ജോലിയിൽ തുടരുന്ന സമയത്തുതന്നെ ചില ഉദ്യോഗസ്ഥർ വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ സ്ഥിരതാമസത്തിനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകൾ നടത്തിയെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോപണം. ഇത്തരം നടപടികൾ രാജ്യത്തോടും ഔദ്യോഗിക ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളോടുമുള്ള അവരുടെ പ്രതിബദ്ധതയെക്കുറിച്ച് ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നതായും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

രാജ്യത്തെ സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥർതന്നെ വിദേശത്തേക്ക് മാറാൻ ശ്രമിക്കുന്നുവെന്ന ആരോപണം ഭരണസംവിധാനത്തിലുള്ള പൊതുജനവിശ്വാസത്തെ ബാധിക്കാമെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടിന്റെ വിലയിരുത്തൽ. എന്നാൽ ആരോപണവിധേയരായ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വ്യക്തിഗത വിശദീകരണങ്ങളോ അവരുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള പ്രതികരണങ്ങളോ വാർത്തയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.

വിരമിച്ച ജനപ്രതിനിധികൾക്ക് ഔദ്യോഗിക പാസ്പോർട്ട് നിലനിർത്താം

പാകിസ്ഥാൻ സെനറ്റ് ഒക്ടോബർ 19ന് പാസാക്കിയ പാസ്പോർട്ട് ഭേദഗതി ബില്ലും റിപ്പോർട്ടിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. 2026ലെ പാസ്പോർട്ട് ഭേദഗതി ബിൽ പ്രകാരം വിരമിച്ച പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങൾക്കും സെനറ്റർമാർക്കും ഔദ്യോഗിക നീല പാസ്പോർട്ട് ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നിലനിർത്താനുള്ള അവകാശം നൽകുന്നതാണ് വ്യവസ്ഥ.

സാധാരണ ജനങ്ങൾ സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിടുമ്പോൾ മുൻ ജനപ്രതിനിധികൾക്ക് പ്രത്യേക ആനുകൂല്യങ്ങൾ തുടരുന്നത് ഭരണരംഗത്തെ അസമത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് കാരണമാകുന്നതായാണ് പഠനത്തിന്റെ വിമർശനം. അതേസമയം, ഈ പാസ്പോർട്ട് വ്യവസ്ഥ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ജനപ്രതിനിധികൾ വിദേശത്ത് സ്ഥിരതാമസമാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചുവെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കാനാവില്ല.

സൈന്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഇടപെടലിനെതിരെയും വിമർശനം

പാകിസ്ഥാനിലെ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സൈന്യത്തിനുള്ള സ്വാധീനത്തെയും ഇമ്രാൻ ഖുർഷിദിന്റെ പഠനം വിമർശിക്കുന്നു. രാജ്യത്തെ പ്രധാന സാമ്പത്തിക മേഖലകളിൽ സൈന്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇടപെടുന്നതും വിഭവങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നതും പൊതുജനങ്ങളുടെ താൽപര്യങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടിലെ ആരോപണം.

ജനറൽ അസിം മുനീറിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സൈന്യം ഖൈബർ പഖ്തൂൻഖ്വയിലെ അപൂർവ ധാതുക്കളുടെയും നിർണായക ലോഹങ്ങളുടെയും ഖനനത്തിൽ സജീവമായി ഇടപെടുന്നതായി പഠനം പറയുന്നു. സ്പെഷ്യൽ ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ് ഫെസിലിറ്റേഷൻ കൗൺസിൽ, ഫ്രോണ്ടിയർ വർക്ക്സ് ഓർഗനൈസേഷൻ എന്നീ സംവിധാനങ്ങളിലൂടെയാണ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നതെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

ധാതുസമ്പത്തിൽനിന്നുള്ള വരുമാനത്തെച്ചൊല്ലി ആരോപണം

ഖൈബർ പഖ്തൂൻഖ്വയിലെ ധാതുവിഭവങ്ങളുടെ ഖനനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും സൈനിക സംവിധാനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവർ കൈവശപ്പെടുത്തുന്നുവെന്നാണ് പഠനത്തിലെ ഗുരുതരമായ ആരോപണം. പ്രദേശവാസികൾക്ക് പരിമിതമായ സാമ്പത്തിക നേട്ടം മാത്രമാണ് ലഭിക്കുന്നതെന്നും പരിസ്ഥിതിനാശവും ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും അവർ നേരിടേണ്ടിവരുന്നതായും റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.

ധാതുവിഭവങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്തിൽ സുതാര്യതയും പ്രദേശവാസികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക നേട്ടവും പ്രധാന വിഷയങ്ങളാണെന്നാണ് പഠനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്. എന്നാൽ സൈനിക സ്ഥാപനങ്ങൾ വരുമാനം ദുരുപയോഗം ചെയ്തെന്ന ആരോപണം സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണത്തിലൂടെ തെളിയിച്ചതായി വാർത്ത വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ പഠനത്തിൽ ഉന്നയിച്ച ആരോപണങ്ങളായാണ് ഈ വിവരങ്ങളെ കാണേണ്ടത്.

സാധാരണ ജനങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തികഭാരം

പാകിസ്ഥാനിലെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയുടെ പ്രധാന ആഘാതം സാധാരണ ജനങ്ങളാണ് നേരിടുന്നതെന്ന് റിപ്പോർട്ട് വിലയിരുത്തുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര നാണയനിധിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാമ്പത്തിക പരിഷ്കരണ നടപടികളുടെ ഭാഗമായി നികുതി വർധനയും സബ്സിഡി കുറയ്ക്കലും നടപ്പാക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ഭാരം സാധാരണ കുടുംബങ്ങളിലേക്ക് മാറുന്നുവെന്നാണ് പഠനത്തിലെ വിമർശനം.

ജീവിതച്ചെലവ് വർധിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ തൊഴിലും സ്ഥിരവരുമാനവും കണ്ടെത്തുന്നത് ജനങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ വെല്ലുവിളിയാകുന്നു. ഇതോടൊപ്പം ഭരണരംഗത്തെ ഉന്നത സ്ഥാനങ്ങളിലുള്ളവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന പ്രത്യേക ആനുകൂല്യങ്ങളും വിദേശ നിക്ഷേപസാധ്യതകളും സാമ്പത്തിക അസമത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ശക്തമാക്കുന്നതായാണ് റിപ്പോർട്ടിന്റെ വിലയിരുത്തൽ.

പഞ്ചാബ് സർക്കാരിന്റെ സ്വകാര്യ വിമാനവും വിവാദത്തിൽ

പാകിസ്ഥാൻ പഞ്ചാബ് മുഖ്യമന്ത്രി മറിയം നവാസ് ഷരീഫിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാർ ഗൾഫ്സ്ട്രീം ജി500 സ്വകാര്യ വിമാനം വാങ്ങിയതായും പഠനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. 3.8 കോടി മുതൽ 4.2 കോടി അമേരിക്കൻ ഡോളർ വരെയാണ് വിമാനത്തിന്റെ മൂല്യമെന്ന് റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.

രാജ്യം സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിടുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഉയർന്ന ചെലവുള്ള ഇത്തരം വാങ്ങലുകൾ ഭരണകൂടത്തിന്റെ മുൻഗണനകളെക്കുറിച്ച് ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നതായാണ് പഠനത്തിന്റെ വിമർശനം. എന്നാൽ വിമാനത്തിന്റെ ഉപയോഗലക്ഷ്യം, വാങ്ങൽ നടപടികൾ, സർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ റിപ്പോർട്ടിൽ നൽകിയിട്ടില്ല.

ദാരിദ്ര്യവും ഭക്ഷ്യക്ഷാമവും ഗുരുതരമെന്ന് പഠനം

യുഎൻഡിപിയുടെ 2026ലെ ആഗോള ബഹുമുഖ ദാരിദ്ര്യ സൂചികയെ പരാമർശിച്ചുകൊണ്ട് പാകിസ്ഥാനിലെ ഏകദേശം പത്തുകോടി ജനങ്ങൾ കടുത്ത ബഹുമുഖ ദാരിദ്ര്യം നേരിടുന്നതായി പഠനം പറയുന്നു. ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലെ 75 ലക്ഷം വരെ ആളുകൾ ഗുരുതരമായ ഭക്ഷ്യക്ഷാമം അനുഭവിക്കുന്നുണ്ടെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

വരുമാനക്കുറവ് മാത്രമല്ല, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, അടിസ്ഥാന ജീവിതസൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അഭാവവും ബഹുമുഖ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിക്കൊപ്പം ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നത് സാധാരണ കുടുംബങ്ങളുടെ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളെ കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടിലാക്കുന്നതായാണ് പഠനത്തിന്റെ വിലയിരുത്തൽ.

രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയും സുരക്ഷാപ്രശ്നങ്ങളും

പാകിസ്ഥാനിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളും ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാപ്രശ്നങ്ങളും പഠനത്തിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഇമ്രാൻ ഖാൻ അഡിയാല ജയിലിൽ തുടരുന്നതും രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ സംഘർഷങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ സ്ഥിരതയെ ബാധിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളായാണ് റിപ്പോർട്ട് വിലയിരുത്തുന്നത്.

പാക് അധീന കശ്മീർ, ഖൈബർ പഖ്തൂൻഖ്വ, ബലൂചിസ്ഥാൻ, സിന്ധ് തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ സുരക്ഷാപ്രശ്നങ്ങളും പഠനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. 2026ലെ ആഗോള ഭീകരവാദ സൂചികയിൽ പാകിസ്ഥാൻ ഒന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തിയതായും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു. സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിക്കൊപ്പം സുരക്ഷാപ്രശ്നങ്ങളും തുടരുന്നത് രാജ്യത്തിന്റെ വികസനസാധ്യതകൾക്ക് വെല്ലുവിളിയാണെന്നാണ് പഠനത്തിന്റെ വിലയിരുത്തൽ.

ഭരണസംവിധാനത്തിലുള്ള വിശ്വാസം കുറയുന്നതായി വിലയിരുത്തൽ

വിദേശത്തേക്കുള്ള കുടിയേറ്റം വർധിക്കുന്നതും ഭരണരംഗത്തെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥർ വിദേശത്ത് താമസസൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നുവെന്ന ആരോപണങ്ങളും പാകിസ്ഥാനിലെ ഭരണസംവിധാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിശ്വാസപ്രശ്നത്തിന്റെ സൂചനകളാണെന്ന് ഇമ്രാൻ ഖുർഷിദ് വിലയിരുത്തുന്നു. അഴിമതിയും വിഭവങ്ങളുടെ അസമമായ വിതരണവും ഭരണപരമായ വീഴ്ചകളും ഈ സാഹചര്യത്തിന് കാരണമാകുന്നതായാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം.

എന്നാൽ വിദേശത്ത് ജോലി തേടിപ്പോകുന്നവരുടെ എണ്ണവും ഇരട്ട പൗരത്വമുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ എണ്ണവും മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് രാജ്യത്തെ എല്ലാ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരും വിദേശത്തേക്ക് രക്ഷപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുന്നുവെന്ന് നിഗമനത്തിലെത്താനാവില്ല. പഠനത്തിലെ ആരോപണങ്ങൾക്കും വിലയിരുത്തലുകൾക്കും അതത് തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് പ്രാധാന്യം നൽകേണ്ടത്.

സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിൽ പാകിസ്ഥാൻ നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളി

രാജ്യത്തെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി മറികടക്കുന്നതിനൊപ്പം ഭരണസംവിധാനത്തിൽ പൊതുജനവിശ്വാസം നിലനിർത്തുന്നതും പാകിസ്ഥാന് പ്രധാന വെല്ലുവിളിയാണെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട് നൽകുന്ന സന്ദേശം. തൊഴിൽസാധ്യതകൾ വർധിപ്പിക്കുക, പൊതുവിഭവങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്തിൽ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കുക, സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുക തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലാണ് പഠനം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.

സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ തേടി സാധാരണ ജനങ്ങൾ വിദേശത്തേക്ക് പോകുമ്പോൾ ഭരണരംഗത്തെ സ്വാധീനമുള്ളവരും വിദേശത്ത് താമസസൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നുവെന്ന ആരോപണമാണ് പുതിയ ചർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായിരിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങളും ഭരണനടപടികളും സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിന് എത്രത്തോളം പ്രയോജനപ്പെടുന്നുവെന്ന ചോദ്യമാണ് പഠനം ഉയർത്തുന്നത്.