പ്രയാഗ്‌രാജ്, 2026 ഒക്ടോബർ 20-

പൊലീസ് സമർപ്പിക്കുന്ന റിമാൻഡ് അപേക്ഷകൾ കൃത്യമായി പരിശോധിക്കാതെ പ്രതികളെ കസ്റ്റഡിയിൽ വിടുന്ന മജിസ്ട്രേറ്റുമാരുടെ നടപടിക്കെതിരെ രൂക്ഷവിമർശനവുമായി അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. ജോലിഭാരം കൂടുതലാണെന്ന കാരണം പറഞ്ഞ് റിമാൻഡ് അപേക്ഷകളിലെ പരിശോധന ഒഴിവാക്കാനാകില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസുമാരായ അതുൽ ശ്രീധരൻ, അചൽ സച്ദേവ് എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. സൈബർ തട്ടിപ്പുകേസിൽ അറസ്റ്റിലായ അരവിന്ദ് പാണ്ഡെയുടെയും മറ്റൊരാളുടെയും ഹേബിയസ് കോർപ്പസ് ഹർജി അനുവദിച്ചാണ് ഉത്തരവ്. ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാരും മറ്റ് നാല് പേരുമാണ് എതിർകക്ഷികൾ. അറസ്റ്റ് രേഖയിലെ ഗുരുതരമായ അപാകതകൾ കണ്ടെത്തിയ കോടതി, മറ്റൊരു കേസിൽ കസ്റ്റഡി ആവശ്യമില്ലെങ്കിൽ അരവിന്ദ് പാണ്ഡെയെ ഉടൻ മോചിപ്പിക്കണമെന്ന് നിർദേശിച്ചു. റിമാൻഡ് നടപടികളിൽ മജിസ്ട്രേറ്റുമാർക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകാൻ ലഖ്‌നൗവിലെ ജുഡീഷ്യൽ ട്രെയിനിങ് ആൻഡ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനും നിർദേശം നൽകി. ഉത്തരവിന്റെ കൃത്യമായ തീയതിയും ഹാജരായ അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകളും ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമല്ല.

സൈബർ തട്ടിപ്പിലൂടെ ലഭിച്ച പണം ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്ക് മാറ്റിയെന്ന ആരോപണത്തിൽ അറസ്റ്റ്

സൈബർ തട്ടിപ്പിലൂടെ ലഭിച്ച പണം കൈമാറ്റം ചെയ്യാൻ അരവിന്ദ് പാണ്ഡെയുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് ഉപയോഗിച്ചെന്നായിരുന്നു പൊലീസിന്റെ ആരോപണം. കേസിലെ മറ്റ് പ്രതികൾ തട്ടിപ്പിലൂടെ നേടിയ പണം ഈ അക്കൗണ്ടിലേക്ക് കൈമാറിയെന്നാണ് അന്വേഷണസംഘത്തിന്റെ കണ്ടെത്തൽ.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് അരവിന്ദ് പാണ്ഡെയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്. തുടർന്ന് പൊലീസ് റിമാൻഡ് അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കുകയും മജിസ്ട്രേറ്റ് കസ്റ്റഡി അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു.

എന്നാൽ അറസ്റ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് ആരോപിച്ചാണ് അരവിന്ദ് പാണ്ഡെയും മറ്റൊരാളും ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

അറസ്റ്റ് രേഖയിൽ നിർബന്ധമായും ഉൾപ്പെടുത്തേണ്ട വിവരങ്ങൾ ഇല്ലെന്നും അതിനാൽ കസ്റ്റഡി നിയമവിരുദ്ധമാണെന്നുമായിരുന്നു ഹർജിയിലെ പ്രധാന വാദം.

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം രേഖപ്പെടുത്തിയില്ല; ഇലക്ട്രോണിക് തെളിവുകളുടെ വിവരങ്ങളും അപൂർണം

അറസ്റ്റ് രേഖ പരിശോധിച്ച ഹൈക്കോടതി ഗുരുതരമായ അപാകതകളാണ് കണ്ടെത്തിയത്.

പ്രതിയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള കാരണം, പിടിച്ചെടുത്ത വസ്തുക്കളുടെ വിശദാംശങ്ങൾ, കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇലക്ട്രോണിക് തെളിവുകൾ, പ്രതിയുടെ അടുത്ത ബന്ധുവിന്റെ വിവരങ്ങൾ എന്നിവ രേഖയിൽ പൂർണമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല.

ചില ഭാഗങ്ങൾ ഒഴിച്ചിട്ട നിലയിലായിരുന്നുവെന്നും മറ്റ് ചില വിവരങ്ങൾ അപര്യാപ്തമായിരുന്നുവെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി.

അറസ്റ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇത്തരം വീഴ്ചകൾ സുപ്രീംകോടതിയുടെ വിഹാൻ കുമാർ വേഴ്സസ് ഹരിയാന സർക്കാർ, മിഹിർ രാജേഷ് ഷാ വേഴ്സസ് മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ കേസുകളിലെ വിധികൾക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ജോലിഭാരം കൂടുതലെന്ന മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ വിശദീകരണം ഹൈക്കോടതി തള്ളി

അറസ്റ്റ് രേഖയിൽ ഗുരുതരമായ അപാകതകളുണ്ടായിട്ടും പ്രതിയെ റിമാൻഡ് ചെയ്തതിനെക്കുറിച്ച് കുശിനഗർ ജില്ലാ ജഡ്ജിയോട് ഹൈക്കോടതി നേരത്തെ വിശദീകരണം തേടിയിരുന്നു.

ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2026 ഒക്ടോബർ മൂന്നിന് നൽകിയ വിശദീകരണത്തിൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് തന്റെ ഭാഗത്ത് വീഴ്ച സംഭവിച്ചതായി സമ്മതിച്ചു.

ജാമ്യാപേക്ഷകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കോടതി ജോലികളുടെ ആധിക്യം കാരണം പൊലീസിന്റെ റിമാൻഡ് അപേക്ഷ ആവശ്യമായ ജാഗ്രതയോടെ പരിശോധിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെന്നായിരുന്നു വിശദീകരണം. വീഴ്ചയ്ക്ക് മാപ്പ് നൽകണമെന്നും മജിസ്ട്രേറ്റ് ആവശ്യപ്പെട്ടു.

എന്നാൽ ഈ വിശദീകരണം അംഗീകരിക്കാൻ ഹൈക്കോടതി തയ്യാറായില്ല.

റിമാൻഡ് അപേക്ഷകൾ പരിശോധിക്കുന്നതും ജുഡീഷ്യൽ ജോലിയുടെ ഭാഗമാണെന്നും അതിന് പ്രത്യേക ശ്രദ്ധയും സ്വതന്ത്രമായ നിയമപരിശോധനയും ആവശ്യമാണെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

റിമാൻഡ് അനുവദിക്കാതെ പ്രതിയെ വ്യക്തിഗത ബോണ്ടിൽ വിട്ടയക്കാനും മജിസ്ട്രേറ്റിന് അധികാരം

പൊലീസ് ആവശ്യപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം റിമാൻഡ് അനുവദിക്കേണ്ട ബാധ്യത മജിസ്ട്രേറ്റിനില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഓരോ അപേക്ഷയും സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കണം. നിയമപരമായ കാരണങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിൽ റിമാൻഡ് നിരസിക്കാനും ആവശ്യമായ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രതിയെ വ്യക്തിഗത ബോണ്ടിൽ മോചിപ്പിക്കാനും മജിസ്ട്രേറ്റിന് കഴിയുമെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഭരണഘടനയുടെ 21, 22 അനുച്ഛേദങ്ങൾ ഉറപ്പുനൽകുന്ന വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും അറസ്റ്റിലാകുന്നവരുടെ അവകാശങ്ങളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് റിമാൻഡ് നടപടികൾ.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ പൊലീസ് സമർപ്പിക്കുന്ന അപേക്ഷകൾ ഔപചാരികമായി അംഗീകരിക്കുന്ന സമീപനം അംഗീകരിക്കാനാകില്ലെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി.

മജിസ്ട്രേറ്റ് വേണ്ടത്ര ജാഗ്രത പുലർത്തിയിരുന്നെങ്കിൽ ഈ ഹേബിയസ് കോർപ്പസ് ഹർജിയുടെ ആവശ്യംതന്നെ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ലെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

ആവർത്തിച്ചുള്ള വീഴ്ചകൾ ഗൗരവമായി കാണും; ഭരണപരമായ നടപടിക്ക് ശുപാർശ ചെയ്യുമെന്നും മുന്നറിയിപ്പ്

റിമാൻഡ് നടപടികളിൽ മജിസ്ട്രേറ്റുമാരുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടാകുന്ന വീഴ്ചകൾ ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വിലയിരുത്തി.

പ്രതികളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കേണ്ട മജിസ്ട്രേറ്റുമാർ ചില കേസുകളിൽ തങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം നിർവഹിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഇത്തരം വീഴ്ചകൾ ഭാവിയിൽ ആവർത്തിച്ചാൽ ഗൗരവമായി പരിഗണിക്കുമെന്നും ആവശ്യമായ സാഹചര്യത്തിൽ ഭരണപരമായ നടപടികൾക്ക് ശുപാർശ ചെയ്യാമെന്നും ഹൈക്കോടതി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.

അതേസമയം, ഈ കേസിൽ ബന്ധപ്പെട്ട മജിസ്ട്രേറ്റിനെതിരെ ശിക്ഷാനടപടി സ്വീകരിച്ചതായി ഉത്തരവിൽ പറയുന്നില്ല.

മജിസ്ട്രേറ്റുമാർക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലന പദ്ധതി തയ്യാറാക്കാൻ നിർദേശം

റിമാൻഡ് നടപടികളിൽ ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുന്ന വീഴ്ചകൾ പരിഹരിക്കാൻ ലഖ്‌നൗവിലെ ജുഡീഷ്യൽ ട്രെയിനിങ് ആൻഡ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഡയറക്ടർ ഉടൻ ഇടപെടണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി നിർദേശിച്ചു.

മജിസ്ട്രേറ്റുമാർക്കായി പ്രത്യേക പരിശീലന മൊഡ്യൂളുകൾ തയ്യാറാക്കുകയും അവ എത്രയും വേഗം വിതരണം ചെയ്യുകയും വേണം. അറസ്റ്റ് രേഖകളുടെ പരിശോധന, റിമാൻഡ് അനുവദിക്കുന്നതിനുള്ള നിയമപരമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ, പ്രതികളുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾ എന്നിവയാണ് പരിശീലനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ.

പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രത്യേക അവസാന തീയതി ഉത്തരവിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. എന്നാൽ നടപടികൾ ഉടൻ ആരംഭിക്കണമെന്നും പരിശീലന സാമഗ്രികൾ എത്രയും വേഗം ലഭ്യമാക്കണമെന്നുമാണ് നിർദേശം.

അരവിന്ദ് പാണ്ഡെയെ ഉടൻ മോചിപ്പിക്കണം; മറ്റൊരു കേസിൽ കസ്റ്റഡി ആവശ്യമെങ്കിൽ ഇളവില്ല

2026 ഒക്ടോബർ 14ലെ ഉത്തരവിലൂടെ അരവിന്ദ് പാണ്ഡെയുടെയും മറ്റൊരാളുടെയും ഹേബിയസ് കോർപ്പസ് ഹർജി ഹൈക്കോടതി അനുവദിച്ചു. അറസ്റ്റ് രേഖയിലെ ഗുരുതരമായ നിയമലംഘനങ്ങളാണ് തീരുമാനത്തിന് അടിസ്ഥാനം.

മറ്റൊരു കേസിൽ കസ്റ്റഡി ആവശ്യമില്ലെങ്കിൽ അരവിന്ദ് പാണ്ഡെയെ ഉടൻ മോചിപ്പിക്കണമെന്നാണ് നിർദേശം. അതേസമയം, സൈബർ തട്ടിപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരോപണങ്ങളിൽ പ്രതി കുറ്റക്കാരനാണോ അല്ലയോ എന്ന വിഷയത്തിൽ കോടതി അന്തിമ തീരുമാനം എടുത്തിട്ടില്ല.

പ്രതികളുടെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം സംരക്ഷിക്കാൻ റിമാൻഡ് പരിശോധന നിർണായകം

അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് ഉത്തർപ്രദേശിലെ റിമാൻഡ് നടപടികളിൽ കൂടുതൽ ജാഗ്രത ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് പ്രസക്തമാണ്. പൊലീസ് അപേക്ഷകളിൽ മതിയായ നിയമപരിശോധന നടത്തേണ്ടത് മജിസ്ട്രേറ്റുമാരുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണെന്ന നിലപാടാണ് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

നിയമപരമായി, ഭരണഘടനയുടെ 21, 22 അനുച്ഛേദങ്ങൾ പ്രകാരമുള്ള അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ മജിസ്ട്രേറ്റുമാരുടെ പങ്കാണ് ഉത്തരവ് ഊന്നിപ്പറയുന്നത്. സാമൂഹിക തലത്തിൽ, നിയമവിരുദ്ധ കസ്റ്റഡിയിൽനിന്ന് വ്യക്തികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള പരിശോധനകളുടെ പ്രാധാന്യമാണ് ഉയർന്നുവരുന്നത്. ജുഡീഷ്യൽ തലത്തിൽ, റിമാൻഡ് അനുവദിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് രേഖകൾ സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കണമെന്ന ബാധ്യത വീണ്ടും ഉറപ്പിക്കുകയാണ് ഹൈക്കോടതി.