പ്രയാഗ്‌രാജ്, 2026 ഒക്ടോബർ 14-

പ്രായമായ പിതാവിനെ പരിചരിച്ചിരുന്ന മകന്റെ പേരിൽ സ്വത്ത് എഴുതിവെച്ചുവെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം വിൽപത്രം അസാധുവാക്കാനാവില്ലെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി. പിതാവിന്റെ പ്രായാധിക്യവും മകനോടുള്ള ആശ്രയത്വവും മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അന്യായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയെന്ന് കരുതാനാവില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് സിദ്ധാർഥ് നന്ദൻ വ്യക്തമാക്കി. ഭാനു ദത്ത പാഠക് നൽകിയ രണ്ടാം അപ്പീൽ പരിഗണിച്ചാണ് വിധി. ഹർജിക്കാരന്റെ മുത്തച്ഛനായ ശങ്കർ ദത്ത പാഠക് മകൻ ഹരി ദത്ത പാഠകിന്റെ പേരിൽ തയ്യാറാക്കിയ വിൽപത്രമാണ് തർക്കവിഷയം. ഹരി ദത്ത പാഠകും മറ്റുള്ളവരുമായിരുന്നു എതിർകക്ഷികൾ. 2026 ഒക്ടോബർ 13നാണ് വിധി സംബന്ധിച്ച റിപ്പോർട്ട് പുറത്തുവന്നത്.

1971ൽ മകന്റെ പേരിൽ വിൽപത്രം; സ്വത്തിൽ പകുതി അവകാശപ്പെട്ട് കൊച്ചുമകൻ

1971 ഡിസംബർ ആറിനാണ് ശങ്കർ ദത്ത പാഠക് മകൻ ഹരി ദത്ത പാഠകിന്റെ പേരിൽ വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കിയത്. ആറുമാസത്തിനുശേഷം, 1972 മേയ് ആറിന് അദ്ദേഹം മരിച്ചു.

വിൽപത്രത്തിലൂടെ സ്വത്ത് ലഭിച്ച മകൻ ഭൂമിയുടെ റവന്യൂ രേഖകളിൽ പേരുമാറ്റാൻ അപേക്ഷ നൽകിയപ്പോഴാണ് കൊച്ചുമകനായ ഭാനു ദത്ത പാഠക് വിൽപത്രത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞത്.

കേന്ദ്ര ഭൂഗർഭജല ബോർഡിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന ഭാനു ദത്ത പാഠക് കുടുംബഗ്രാമത്തിൽനിന്ന് അകലെയാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. ലഖ്നൗവിൽ ബോർഡിന്റെ ഡയറക്ടറായിരിക്കെയാണ് അദ്ദേഹം കേസ് നൽകിയത്.

വിൽപത്രം റദ്ദാക്കണമെന്നും കുടുംബസ്വത്തിൽ പകുതി ഓഹരി അനുവദിക്കണമെന്നുമായിരുന്നു ആവശ്യം.

പ്രായാധിക്യം മുതലെടുത്ത് വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കിയെന്ന് കൊച്ചുമകന്റെ ആരോപണം

വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ മുത്തച്ഛന് 80 വയസ്സിലധികം പ്രായമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും ആരോഗ്യനില ദുർബലമായിരുന്നുവെന്നും ഹർജിക്കാരൻ വാദിച്ചു.

മുത്തച്ഛൻ മകനെയും കുടുംബത്തെയും പൂർണമായി ആശ്രയിച്ചാണ് കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. ഈ സാഹചര്യം മുതലെടുത്ത് മകൻ സ്വത്ത് സ്വന്തം പേരിലാക്കിയെന്നാണ് ആരോപണം.

1949 മുതൽ മരിക്കുന്നതുവരെ മുത്തച്ഛൻ തനിക്ക് കത്തുകൾ അയച്ചിരുന്നുവെന്നും താൻ അയച്ച മണി ഓർഡറുകൾ സ്വീകരിച്ചിരുന്നുവെന്നും ഹർജിക്കാരൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

തങ്ങൾ തമ്മിൽ നല്ല ബന്ധമായിരുന്നിട്ടും വിൽപത്രത്തിൽനിന്ന് തന്നെ ഒഴിവാക്കിയതിന് മതിയായ കാരണമില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.

സാക്ഷികളുടെയും രേഖ തയ്യാറാക്കിയ വ്യക്തിയുടെയും സബ് രജിസ്ട്രാറുടെയും ഒത്തുകളിയിലൂടെയാണ് വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കിയതെന്നും ആരോപണമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ വിൽപത്രത്തിലെ മുത്തച്ഛന്റെ ഒപ്പിനെ ചോദ്യംചെയ്തിരുന്ന വാദം പിന്നീട് ഉപേക്ഷിച്ചു.

വിചാരണക്കോടതി വിൽപത്രം റദ്ദാക്കി; ആദ്യ അപ്പീൽ കോടതി തീരുമാനം തിരുത്തി

കേസിൽ ആദ്യം വിചാരണക്കോടതി കൊച്ചുമകന് അനുകൂലമായാണ് വിധിച്ചത്.

വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ ശങ്കർ ദത്ത പാഠകിന് സ്വതന്ത്രമായി തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള മാനസികശേഷിയുണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നും മകൻ അന്യായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയെന്നുമായിരുന്നു വിചാരണക്കോടതിയുടെ കണ്ടെത്തൽ.

വിൽപത്രത്തിന് സാക്ഷികളായവർ ഗ്രാമത്തിൽനിന്നുള്ളവരല്ലെന്നതും രേഖ പിതാവിനെ വായിച്ചുകേൾപ്പിച്ചതിന് തെളിവില്ലെന്നതും കോടതി പരിഗണിച്ചിരുന്നു.

എന്നാൽ ആദ്യ അപ്പീൽ കോടതി ഈ തീരുമാനം റദ്ദാക്കി.

വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കിയശേഷം ആറുമാസം ജീവിച്ചിരുന്ന പിതാവ് ആ കാലയളവിൽ കത്തുകൾ എഴുതിയിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹത്തെ പരിചരിച്ചിരുന്നത് മകനും കുടുംബവുമാണെന്നും അപ്പീൽ കോടതി കണ്ടെത്തി.

ഊഹാപോഹങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വിൽപത്രം റദ്ദാക്കാനാവില്ലെന്നായിരുന്നു അപ്പീൽ കോടതിയുടെ നിലപാട്.

ഈ തീരുമാനത്തിനെതിരെ 1980ലാണ് ഭാനു ദത്ത പാഠക് ഹൈക്കോടതിയിൽ രണ്ടാം അപ്പീൽ നൽകിയത്.

പിതാവും മകനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മാത്രം അന്യായ സ്വാധീനത്തിന് തെളിവല്ല

പ്രായമായ പിതാവിനെ മകൻ പരിചരിക്കുന്നതും സ്വത്ത് നോക്കിനടത്തുന്നതും കുടുംബബന്ധത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഭാഗമാണെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഇതുകൊണ്ട് മാത്രം മകൻ പിതാവിന്റെ തീരുമാനങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നുവെന്ന് അനുമാനിക്കാനാവില്ല.

മറ്റൊരാളുടെ തീരുമാനത്തെ സ്വാധീനിക്കാൻ കഴിയുന്ന സ്ഥാനത്തായിരുന്നതും യഥാർഥത്തിൽ അന്യായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയതും വ്യത്യസ്ത കാര്യങ്ങളാണെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

അന്യായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയെന്ന് ആരോപിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ് അത് തെളിയിക്കേണ്ടത്.

ഒരു വിൽപത്രത്തിൽ സ്വാഭാവിക അവകാശികളിൽ ഒരാളെ ഒഴിവാക്കിയെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം സംശയകരമായ സാഹചര്യമുണ്ടെന്ന് പറയാനാവില്ല. സ്വത്ത് ആർക്കെല്ലാം നൽകണമെന്ന തീരുമാനത്തിന്റെ നീതിയോ ന്യായമോ പരിശോധിക്കുകയല്ല കോടതിയുടെ ചുമതലയെന്നും വ്യക്തമാക്കി.

80 വയസ്സുകഴിഞ്ഞതുകൊണ്ട് തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള ശേഷി നഷ്ടപ്പെട്ടെന്ന് കരുതാനാവില്ല

വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കിയ വ്യക്തിക്ക് 80 വയസ്സിലധികം പ്രായമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നത് മാത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാനസികശേഷി കുറഞ്ഞതിന് തെളിവല്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കിയ സമയത്ത് ശങ്കർ ദത്ത പാഠക് ചികിത്സയിലായിരുന്നുവെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന രേഖകൾ ഹർജിക്കാരൻ ഹാജരാക്കിയിരുന്നില്ല.

ഡോക്ടറെയോ വൈദ്യനെയോ സാക്ഷിയായി വിസ്തരിച്ചിരുന്നില്ല. ഈ വിഷയത്തിൽ ഹാജരാക്കിയ ഏക സാക്ഷി എതിർകക്ഷികളുമായി മറ്റൊരു കേസിൽ തർക്കത്തിലായിരുന്നുവെന്നും കോടതി കണ്ടെത്തി.

മുൻ അധ്യാപകനായിരുന്ന ശങ്കർ ദത്ത പാഠക് വിൽപത്രം സ്വയം വായിച്ചശേഷമാണ് ഒപ്പിട്ടതെന്ന് തെളിവുകളുണ്ടായിരുന്നു.

വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കിയശേഷവും ആറുമാസത്തോളം അദ്ദേഹം കുടുംബകാര്യങ്ങളും ആരോഗ്യസ്ഥിതിയും സംബന്ധിച്ച് കത്തുകൾ എഴുതിയിരുന്നു.

നിർബന്ധിച്ചാണ് വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കിയതെങ്കിൽ സ്വതന്ത്രമായി കത്തുകൾ എഴുതിയിരുന്ന ആ കാലയളവിൽ അക്കാര്യം വെളിപ്പെടുത്താൻ അവസരമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി.

വിൽപത്രത്തിലെ സാക്ഷികൾ സ്വന്തം ഗ്രാമത്തിൽനിന്നുള്ളവരാകണമെന്ന് നിയമമില്ല

1925ലെ ഇന്ത്യൻ പിന്തുടർച്ചാവകാശ നിയമത്തിലെ 63-ാം വകുപ്പാണ് വിൽപത്രത്തിന്റെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തൽ സംബന്ധിച്ച് കോടതി പരിശോധിച്ചത്.

വിൽപത്രത്തിൽ രണ്ടോ അതിലധികമോ സാക്ഷികൾ ഒപ്പിടണമെന്നാണ് നിയമം പറയുന്നത്.

എന്നാൽ സാക്ഷികൾ വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കിയ വ്യക്തിയുടെ ഗ്രാമത്തിൽനിന്നുള്ളവരോ ബന്ധുക്കളോ സ്വത്തിൽ പങ്കുള്ളവരോ ആയിരിക്കണമെന്ന് നിയമം നിർദേശിക്കുന്നില്ല.

വിൽപത്രം എഴുതിയ വ്യക്തി സാക്ഷികളുടെ കോളത്തിലും ഒപ്പിട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ നിയമപരമായ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെയും സാക്ഷിയായി പരിഗണിക്കാമെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഈ കേസിൽ രേഖ തയ്യാറാക്കിയ വ്യക്തി സാക്ഷികളുടെ കോളത്തിൽ ഒപ്പിട്ടിരുന്നു. ശങ്കർ ദത്ത പാഠക് വിൽപത്രം വായിച്ച് തന്റെ മുന്നിൽവെച്ച് ഒപ്പിട്ടതായും അദ്ദേഹം മൊഴി നൽകിയിരുന്നു.

തുടർന്ന് സബ് രജിസ്ട്രാർ ഓഫീസിലേക്കും അദ്ദേഹം ഒപ്പം പോയിരുന്നു. ക്രോസ് വിസ്താരത്തിൽ ഈ മൊഴിയെ തള്ളുന്ന വിവരങ്ങളൊന്നും പുറത്തുവന്നില്ല.

അതുകൊണ്ട് വിൽപത്രത്തിന്റെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തലിൽ നിയമപരമായ വീഴ്ചയില്ലെന്ന് ഹൈക്കോടതി കണ്ടെത്തി.

1980 മുതൽ നിലനിന്ന രണ്ടാം അപ്പീൽ തള്ളി; രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത വിൽപത്രത്തിന്റെ സാധുത ശരിവച്ചു

2026ലെ വിധിയിൽ ഭാനു ദത്ത പാഠകിന്റെ രണ്ടാം അപ്പീൽ രണ്ടാം എതിർകക്ഷിയുടെ നിയമാവകാശികളിൽ ഒരാളായ രണ്ടാം നമ്പർ ഉപകക്ഷിക്കെതിരെയുള്ള ഭാഗത്ത് ഹൈക്കോടതി തള്ളി. മറ്റ് എതിർകക്ഷികളുമായുള്ള തർക്കം 2022 ജൂലൈ 19ന് ഒത്തുതീർപ്പിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തീർപ്പാക്കിയിരുന്നു.

വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ പിതാവിന്റെ തീരുമാനങ്ങളെ മകൻ അന്യായമായി നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നുവെന്നോ ആ സ്വാധീനം ദുരുപയോഗം ചെയ്തെന്നോ തെളിയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. അതിനാൽ വിൽപത്രം റദ്ദാക്കിയ വിചാരണക്കോടതി വിധി തിരുത്തിയ ആദ്യ അപ്പീൽ കോടതിയുടെ തീരുമാനത്തിൽ ഇടപെട്ടില്ല.

ഹർജിക്കാരുടെ ഭാഗത്ത് അഭിഭാഷകൻ പങ്കജ് അഗർവാളും എതിർകക്ഷികളുടെ ഭാഗത്ത് മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ രാഹുൽ മിശ്രയും അദ്ദേഹത്തെ സഹായിച്ച് അഭിഭാഷകൻ അവധേഷ് സിങ്ങും ഹാജരായി. വിധിയുടെ കൃത്യമായ പ്രസ്താവനത്തീയതി ലഭ്യമായ ഉത്തരവിൽ വ്യക്തമല്ല.

വിൽപത്രം ചോദ്യംചെയ്യാൻ സംശയം മാത്രം പോരാ; സ്വത്ത് തർക്കങ്ങളിൽ തെളിവുകൾ നിർണായകം

പ്രായാധിക്യം, കുടുംബാംഗങ്ങളോടുള്ള ആശ്രയത്വം, സ്വാഭാവിക അവകാശിയെ ഒഴിവാക്കൽ എന്നിവ മാത്രം വിൽപത്രം റദ്ദാക്കാൻ മതിയായ കാരണങ്ങളല്ലെന്ന നിയമവ്യാഖ്യാനമാണ് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.

നിയമപരമായി, അന്യായ സ്വാധീനം ആരോപിക്കുന്നവർ അത് തെളിയിക്കണം. വിൽപത്രത്തിന്റെ നിയമാനുസൃതമായ നിർവഹണവും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തലും തെളിയിക്കപ്പെടുകയും സംശയകരമായ സാഹചര്യങ്ങൾ പരിഹരിക്കപ്പെടുകയും വേണം.

സാമൂഹികമായി, പ്രായമായ മാതാപിതാക്കളെ പരിചരിക്കുന്ന മക്കൾക്ക് സ്വത്ത് നൽകുന്നത് സ്വാഭാവികമായി സംശയിക്കേണ്ട സാഹചര്യമല്ലെന്ന നിലപാടാണ് വിധിയിലുള്ളത്.

നീതിന്യായ തലത്തിൽ, വിൽപത്രം തയ്യാറാക്കിയ വ്യക്തിയുടെ മാനസികശേഷി, സ്വതന്ത്രമായ തീരുമാനം, സാക്ഷിമൊഴികൾ, രേഖകൾ എന്നിവ പരിശോധിച്ചായിരിക്കണം തീരുമാനമെടുക്കേണ്ടതെന്ന കാര്യത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം. ഉത്തർപ്രദേശിലെ സമാന സ്വത്തവകാശ തർക്കങ്ങളിൽ ഈ വിധിയിലെ നിയമവ്യാഖ്യാനം പ്രസക്തമാകും.