ഷിംല, 2026 ഒക്ടോബർ 12 –

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന തർക്കഭൂമിയിൽ നിലവിലെ സ്ഥിതി തുടരണമെന്നും നിർമാണപ്രവർത്തനങ്ങളോ മറ്റ് വികസനപ്രവർത്തനങ്ങളോ നടത്തരുതെന്നും ഹിമാചൽ പ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി. ഉത്തരവ് ലംഘിച്ചാൽ ബന്ധപ്പെട്ട സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ കോടതിയലക്ഷ്യ നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്നും മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. 2026 ഒക്ടോബർ ഏഴിനാണ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ജി.എസ്. സന്ധാവാലിയ, ജസ്റ്റിസ് ബിപിൻ സി. നേഗി എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് ഇടക്കാല ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്. സോളൻ ജില്ലയിലെ ഠാക്കൂർ ദ്വാര ശ്രീ നരസിംഹ് ജി മന്ദിറും മറ്റുള്ളവരും നൽകിയ പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയിലാണ് നടപടി. ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സർക്കാരും കുൽദീപ് കൗറും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരാണ് എതിർകക്ഷികൾ. ഹർജിക്കാർക്കുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ അങ്കുഷ് ദാസ് സൂദ്, അഭിഭാഷകരായ അംബിക കോട്‌വാൾ, അജയ് സിപാഹിയ, തരുൺ മേത്ത എന്നിവർ ഹാജരായി. സംസ്ഥാന സർക്കാരിനുവേണ്ടി ഡെപ്യൂട്ടി അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ അർഷ് രത്തനും ഹാജരായി.

41 ബിഘ 10 ബിസ്വ ക്ഷേത്രഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തെച്ചൊല്ലി തർക്കം

ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ സോളൻ ജില്ലയിലുള്ള മൗസ ദാദി ഭോല പ്രദേശത്തെ 41 ബിഘ 10 ബിസ്വ ഭൂമിയെച്ചൊല്ലിയാണ് തർക്കം. ആകെ 1,730 ബിഘ 12 ബിസ്വ വരുന്ന ഭൂമിയുടെ ഭാഗമാണിത്.

ഈ ഭൂമി ഠാക്കൂർ ദ്വാര ശ്രീ നരസിംഹ് ജി ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണെന്നാണ് ഹർജിക്കാരുടെ വാദം.

എന്നാൽ 2017 ജൂലൈ 24ന് ഈ ഭൂമി കുൽദീപ് കൗറിന് കൈമാറുന്നതിനായി ഭൂമി കൈമാറ്റരേഖ തയ്യാറാക്കി. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 2017 ജൂലൈ 26ന് അവരുടെ പേരിൽ റവന്യൂ രേഖകളിൽ ഉടമസ്ഥാവകാശ മാറ്റം രേഖപ്പെടുത്തി.

പിന്നീട് ഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിന്റേതാണെന്ന കാരണത്താൽ 2018 ഏപ്രിൽ 16ന് ഈ രേഖപ്പെടുത്തൽ റദ്ദാക്കി.

2018ൽ റദ്ദാക്കിയ ഭൂമി കൈമാറ്റം 2024ൽ സിവിൽ കോടതി അംഗീകരിച്ചു

റവന്യൂ രേഖകളിലെ മാറ്റം റദ്ദാക്കിയതിനെതിരെ കുൽദീപ് കൗർ സിവിൽ കോടതിയെ സമീപിച്ചു.

ഭൂമി കൈമാറ്റരേഖയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തനിക്ക് അവകാശമുണ്ടെന്നായിരുന്നു അവരുടെ വാദം. ഭൂമി കൈമാറ്റരേഖ തയ്യാറാക്കിയ അന്തരിച്ച ഗംഗാറാമിന്റെ നിയമാവകാശികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർക്കെതിരെയായിരുന്നു കേസ്.

എന്നാൽ ഈ സിവിൽ കേസിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെ കക്ഷിയാക്കിയിരുന്നില്ല.

2024 ഒക്ടോബർ 26ന് സിവിൽ കോടതി കുൽദീപ് കൗറിന് അനുകൂലമായി വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചു.

ഭൂമിയുടെ റവന്യൂ രേഖകളും മറ്റ് പ്രധാന രേഖകളും ശരിയായി പരിശോധിക്കാതെയാണ് സിവിൽ കോടതി വിധി പറഞ്ഞതെന്നാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരിലുള്ള ഹർജിയിൽ ഉന്നയിച്ച പ്രധാന ആരോപണം.

2025 ഏപ്രിലിൽ വീണ്ടും ഭൂമി കൈമാറ്റം രേഖപ്പെടുത്തി; പാർപ്പിട പദ്ധതി തയ്യാറാക്കിയെന്നും ആരോപണം

സിവിൽ കോടതി വിധിക്ക് പിന്നാലെ 2025 ഏപ്രിൽ 28ന് ഭൂമിയുടെ റവന്യൂ രേഖകളിൽ വീണ്ടും മാറ്റം വരുത്തി.

തർക്കഭൂമിയിൽ പാർപ്പിട സമുച്ചയങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന നഗരാസൂത്രണ പദ്ധതി നടപ്പാക്കാൻ നീക്കം നടക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് ഹർജിക്കാർ കോടതിയെ അറിയിച്ചത്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഭൂമി കൈമാറ്റം ചെയ്തതിലൂടെ ക്ഷേത്രത്തിന് സാമ്പത്തിക നഷ്ടമുണ്ടായെന്നും ഹർജിക്കാർ ആരോപിച്ചു.

ഭൂമികളുടെ സ്വഭാവവും വിപണിമൂല്യവും സംബന്ധിച്ച് സിവിൽ കേസിൽ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ യഥാർഥ സ്ഥിതിക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്നും ഹർജിക്കാർ വാദിച്ചു.

ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് തർക്കഭൂമിയിൽ കൂടുതൽ നടപടികൾ നടക്കുന്നത് തടയണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്.

സോളൻ ജില്ലാ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർക്കും നളാഗഢ് സബ് ഡിവിഷണൽ മജിസ്ട്രേറ്റിനും നേരിട്ട് ഉത്തരവാദിത്വം

തർക്കഭൂമിയിൽ നിലവിലെ സ്ഥിതി അതേപടി തുടരണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി സംസ്ഥാന സർക്കാരിനോട് നിർദേശിച്ചു.

ഭൂമിയിൽ യാതൊരുവിധ വികസനപ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്താൻ പാടില്ല.

ഉത്തരവ് നടപ്പാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താനുള്ള വ്യക്തിപരമായ ഉത്തരവാദിത്വം സോളൻ ജില്ലാ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർക്കും നളാഗഢ് സബ് ഡിവിഷണൽ മജിസ്ട്രേറ്റിനും കോടതി നൽകി.

കേസിലെ ആറാം നമ്പർ, ഏഴാം നമ്പർ ഔദ്യോഗിക എതിർകക്ഷികൾക്കും ഇതേ ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ട്.

ഉത്തരവ് പാലിക്കുന്നതിൽ വീഴ്ച വരുത്തിയാൽ ഈ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ കോടതിയലക്ഷ്യ നടപടി ആരംഭിക്കുമെന്നാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ മുന്നറിയിപ്പ്.

സിവിൽ കേസിന്റെ രേഖകൾ വിളിച്ചുവരുത്തും; എട്ട് എതിർകക്ഷികൾക്ക് നോട്ടീസ്

ഭൂമി കൈമാറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സിവിൽ കേസിന്റെ മുഴുവൻ രേഖകളും വിളിച്ചുവരുത്താൻ ഹൈക്കോടതി നിർദേശിച്ചു.

കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന രേഖകൾ ശരിയായ രീതിയിൽ വിവർത്തനം ചെയ്ത് കോടതിയിൽ സമർപ്പിക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ഒന്നുമുതൽ പതിനൊന്നുവരെ നമ്പറിലുള്ള സർക്കാർ എതിർകക്ഷികൾക്കുവേണ്ടി ഡെപ്യൂട്ടി അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ അർഷ് രത്തൻ നോട്ടീസ് സ്വീകരിച്ചു.

പന്ത്രണ്ടുമുതൽ പത്തൊമ്പതുവരെ നമ്പറിലുള്ള എതിർകക്ഷികൾക്ക് നോട്ടീസ് അയയ്ക്കാനും കോടതി നിർദേശിച്ചു. ആവശ്യമായ നടപടികൾ ഒരാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ സ്വീകരിക്കണം.

കേസ് വീണ്ടും പരിഗണിക്കുന്നത് 2026 ഡിസംബർ പത്തിനാണ്.

ക്ഷേത്രഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിൽ അന്തിമ വിധിയില്ല; നിർമാണനിരോധനം തുടരും

2026 ഒക്ടോബർ ഏഴിലെ ഉത്തരവിലൂടെ ക്ഷേത്രഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശ തർക്കത്തിൽ ഹൈക്കോടതി അന്തിമ തീരുമാനമെടുത്തിട്ടില്ല.

ഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിന്റേതാണെന്ന ഹർജിക്കാരുടെ അവകാശവാദവും കുൽദീപ് കൗറിന്റെ ഭൂമി കൈമാറ്റരേഖയുടെ നിയമസാധുതയും അന്തിമമായി തീർപ്പാക്കിയിട്ടില്ല.

എന്നാൽ കേസ് പരിഗണനയിലിരിക്കെ തർക്കഭൂമിയിൽ വികസനപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കരുതെന്ന് കോടതി വ്യക്തമായി നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സിവിൽ കേസിന്റെ രേഖകൾ പരിശോധിച്ച ശേഷമായിരിക്കും തർക്കത്തിലെ മറ്റ് വിഷയങ്ങൾ കോടതി പരിഗണിക്കുക.

ഭൂമിത്തർക്കങ്ങളിൽ ഇടക്കാല ഉത്തരവ് നടപ്പാക്കേണ്ടത് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വ്യക്തിപരമായ ഉത്തരവാദിത്വം

ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ ക്ഷേത്രഭൂമി സംബന്ധിച്ച ഈ കേസിൽ ഹൈക്കോടതി നൽകിയ നിർദേശം സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഉത്തരവാദിത്വം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്.

കോടതിയുടെ ഇടക്കാല ഉത്തരവ് പാലിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തേണ്ട ചുമതല ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കാണെന്ന് ഉത്തരവിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭൂമിയാണെന്ന അവകാശവാദം നിലനിൽക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, തർക്കഭൂമിയുടെ നിലവിലെ സ്ഥിതി സംരക്ഷിക്കാനാണ് കോടതി ഇടപെട്ടിരിക്കുന്നത്.

ഈ ഉത്തരവ് സംസ്ഥാനത്തെ എല്ലാ ക്ഷേത്രഭൂമികൾക്കും പൊതുവായ നിർമാണനിരോധനം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതല്ല. കേസിലെ നിർദിഷ്ട ഭൂമിക്കുമാത്രമാണ് നിയന്ത്രണം ബാധകം.

ഭൂമിയുടെ അന്തിമ ഉടമസ്ഥാവകാശം തീരുമാനിക്കുന്നതുവരെ തർക്കവിഷയമായ സ്ഥലത്ത് മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുന്നത് തടയുക എന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഉത്തരവിന്റെ പ്രായോഗിക ഫലം.