ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 21-

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം രേഖാമൂലം നൽകാത്തതിനാൽ ആദ്യ അറസ്റ്റ് നിയമവിരുദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിച്ച് പ്രതിയെ വിട്ടയച്ചാൽ പൊലീസിന് സ്വന്തം തീരുമാനപ്രകാരം വീണ്ടും അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനാകില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി. പുനഃഅറസ്റ്റിന് ബന്ധപ്പെട്ട ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന് അപേക്ഷ നൽകി മുൻകൂർ അനുമതി വാങ്ങണമെന്ന് 2026 സെപ്റ്റംബർ 21-ലെ വിധിയിൽ ജസ്റ്റിസ് ഉജ്ജൽ ഭുയാൻ, ജസ്റ്റിസ് അതുൽ എസ് ചന്ദൂർക്കർ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. ജസ്കരൻ ജീത് സിങ് ഡിയോൾ നൽകിയ അപ്പീലിൽ പഞ്ചാബ് സംസ്ഥാനമാണ് എതിർകക്ഷി. ഹർജിക്കാരനുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ സിദ്ധാർഥ് അഗർവാൾ, പഞ്ചാബ് സർക്കാരിനുവേണ്ടി അഡീഷണൽ അഡ്വക്കേറ്റ് ജനറൽ രജത് ഭരദ്വാജ്, പരാതിക്കാരനുവേണ്ടി മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ ഗോപാൽ ശങ്കരനാരായണൻ എന്നിവർ ഹാജരായി.

പുനഃഅറസ്റ്റിന് മുമ്പ് കാരണം രേഖാമൂലം നൽകണം; അപേക്ഷയിൽ ആദ്യ വീഴ്ചയും വിശദീകരിക്കണം

ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 22(1) ലംഘിച്ചതിനാൽ വിട്ടയച്ചയാളെ വീണ്ടും കസ്റ്റഡിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെന്ന് അന്വേഷണ ഏജൻസിക്ക് തോന്നിയാൽ ആദ്യം അറസ്റ്റിന്റെ കാരണങ്ങൾ രേഖാമൂലം നൽകണം. അതിനുശേഷം മാത്രമേ മജിസ്ട്രേറ്റിനെ സമീപിക്കാനാകൂ. പുനഃഅറസ്റ്റ് എന്തുകൊണ്ട് ആവശ്യമാണ്, ആദ്യ അറസ്റ്റിൽ കാരണം നൽകാതിരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ് തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ അപേക്ഷയിൽ വ്യക്തമാക്കണം. ആദ്യ അറസ്റ്റ് നടത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ തൊട്ടുമുകളിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ അംഗീകാരവും അപേക്ഷയ്ക്ക് വേണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു.

യഥാർഥ കാരണമുണ്ടെന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടാൽ മാത്രമേ മജിസ്ട്രേറ്റിന് പുനഃഅറസ്റ്റ് അനുവദിക്കാനാകൂ

ആദ്യഘട്ടത്തിൽ അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം നൽകാൻ കഴിയാതിരുന്നതിന് സത്യസന്ധമായ കാരണമുണ്ടെന്നും പിന്നീട് കാരണം രേഖാമൂലം നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്നും പ്രതിയെ വീണ്ടും അറസ്റ്റ് ചെയ്യേണ്ടത് അന്വേഷണത്തിന് ആവശ്യകമാണെന്നും മജിസ്ട്രേറ്റിന് ബോധ്യപ്പെടണം. അതിനുശേഷം മാത്രമേ പുനഃഅറസ്റ്റിന് അനുമതി നൽകാവൂ. അപേക്ഷ വേഗത്തിൽ പരിഗണിക്കണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു. ഭരണഘടനാ അവകാശം ആദ്യം ലംഘിച്ച അതേ അധികാരിയുടെ വിവേചനാധികാരത്തിന് പുനഃഅറസ്റ്റ് വിട്ടുകൊടുക്കാനാകില്ലെന്നാണ് സുപ്രീംകോടതിയുടെ നിലപാട്.

ആദ്യ അറസ്റ്റ് നടത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥന് തുടർ അന്വേഷണം നടത്താനാകില്ല

പുനഃഅറസ്റ്റിന് അനുമതി തേടുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടായാൽ കേസിന്റെ തുടർ അന്വേഷണം മറ്റൊരു ഉദ്യോഗസ്ഥന് കൈമാറണം. ആദ്യ അറസ്റ്റ് നടത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥനെതിരെ വകുപ്പുതല അന്വേഷണം ആരംഭിക്കാനും മേലുദ്യോഗസ്ഥൻ നിർദേശിക്കണം. അന്വേഷണത്തിൽ വീഴ്ച കണ്ടെത്തിയാൽ വകുപ്പുതല നടപടിയെടുക്കുകയും അത് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ സർവീസ് രേഖയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുകയും വേണമെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി.

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം നൽകാത്തത് നടപടിക്രമത്തിലെ ചെറിയ പിഴവല്ലെന്ന് കോടതി

അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം പ്രതിക്ക് മനസ്സിലാകുന്ന ഭാഷയിൽ രേഖാമൂലം നൽകുന്നത് ഭരണഘടനാപരമായ മൗലികാവകാശമാണെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഇത് പ്രത്യേക നിയമങ്ങളിലെ അറസ്റ്റുകൾക്ക് മാത്രമല്ല, എല്ലാ അറസ്റ്റുകൾക്കും ബാധകമാണ്. ഈ അവകാശം ലംഘിക്കപ്പെട്ടാൽ തനിക്ക് പ്രത്യേകമായി എന്ത് ദോഷമുണ്ടായെന്ന് പ്രതി തെളിയിക്കേണ്ടതില്ല. പിന്നീട് കുറ്റപത്രം സമർപ്പിച്ചതുകൊണ്ടോ കോടതി കുറ്റം പരിഗണിച്ചതുകൊണ്ടോ നിയമവിരുദ്ധമായ ആദ്യ അറസ്റ്റ് സാധുവാകില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

നിയമവിരുദ്ധ കസ്റ്റഡിയിൽനിന്നുള്ള മോചനം ജാമ്യമായി കണക്കാക്കാനാകില്ല

അനുച്ഛേദം 22(1) ലംഘിച്ചതിനാൽ അറസ്റ്റ് റദ്ദാക്കി ഒരാളെ വിട്ടയക്കുന്നത് ജാമ്യം അനുവദിക്കുന്നതിന് തുല്യമല്ലെന്നും സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിയമവിരുദ്ധവും ഭരണഘടനാവിരുദ്ധവുമായ കസ്റ്റഡിയിൽനിന്നാണ് അത്തരം വ്യക്തിയെ മോചിപ്പിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ആവശ്യമായ നിയമനടപടികൾ പാലിച്ചാൽ പുനഃഅറസ്റ്റ് പൂർണമായി നിരോധിക്കപ്പെടുന്നില്ല; എന്നാൽ അതിന് പുതിയതായി നിശ്ചയിച്ച ജുഡീഷ്യൽ പരിശോധന നിർബന്ധമാണ്.

ലുധിയാനയിലെ അറസ്റ്റിൽ കാരണം നൽകിയില്ല; 24 മണിക്കൂറിലേറെ കഴിഞ്ഞാണ് മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിലെത്തിച്ചത്

ശിരോമണി അകാലിദളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജസ്കരൻ ജീത് സിങ് ഡിയോളിനെ പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തയാളെ ലൈംഗികമായി ആക്രമിച്ചെന്ന ആരോപണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസിൽ പഞ്ചാബ് പൊലീസ് 2026 മെയ് 17-ന് ലുധിയാനയിലെ വീട്ടിൽനിന്നാണ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്. അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം നൽകിയില്ലെന്നും 24 മണിക്കൂറിലേറെ കഴിഞ്ഞാണ് മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കിയതെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. തുടർന്ന് മജിസ്ട്രേറ്റ് അറസ്റ്റ് ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 22(1) ലംഘിച്ചതായി കണ്ടെത്തി ഉടൻ വിട്ടയക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു.

പുനഃഅറസ്റ്റിന് തടസ്സമില്ലെന്ന ഹൈക്കോടതി നിലപാടിന് പകരം സുപ്രീംകോടതി സുരക്ഷാ നടപടികൾ നിശ്ചയിച്ചു

പിന്നീട് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഡിയോളിന്റെ കസ്റ്റഡി ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും അപേക്ഷ നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി തള്ളി. പുനഃഅറസ്റ്റ് തടയണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഡിയോൾ പഞ്ചാബ്-ഹരിയാന ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചു. അനുച്ഛേദം 22(1) ലംഘിച്ചതിനാൽ വിട്ടയച്ചതുകൊണ്ട് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ പുനഃഅറസ്റ്റ് അധികാരത്തിന് തടസ്സമില്ലെന്നായിരുന്നു ഹൈക്കോടതിയുടെ നിലപാട്. ഇതിനെ തുടർന്നുള്ള അപ്പീലിലാണ് സുപ്രീംകോടതി പുനഃഅറസ്റ്റിന് മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ അനുമതി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുരക്ഷാ നടപടികൾ നിർബന്ധമാക്കിയത്.

രാജ്യത്തെ എല്ലാ അറസ്റ്റുകൾക്കും ബാധകമായ ഭരണഘടനാ സുരക്ഷയ്ക്ക് കൂടുതൽ വ്യക്തത

2025-ലെ മിഹിർ രാജേഷ് ഷാ കേസിലെ തത്വങ്ങൾ കൂടുതൽ വിശദീകരിച്ചാണ് സുപ്രീംകോടതി പുനഃഅറസ്റ്റിനുള്ള നടപടിക്രമം നിശ്ചയിച്ചത്. അനുച്ഛേദം 22(1) ഒരു പ്രത്യേക നിയമത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയതിനാൽ ഈ ഭരണഘടനാ സുരക്ഷ എല്ലാ തരത്തിലുള്ള അറസ്റ്റുകൾക്കും ബാധകമാണ്. ആദ്യ അറസ്റ്റ് നിയമവിരുദ്ധമായ സാഹചര്യത്തിൽ വീണ്ടും കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കാനുള്ള പൊലീസ് അധികാരം ഇനി മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ പരിശോധനയ്ക്കും മേലുദ്യോഗസ്ഥന്റെ അംഗീകാരത്തിനും വിധേയമാകണമെന്നാണ് വിധിയുടെ കാതൽ.