പ്രയാഗ്‌രാജ്, 2026 സെപ്റ്റംബർ 21 –

ക്രിമിനൽ കേസുകൾ നിലവിലുണ്ടെന്ന ഒറ്റ കാരണത്താൽ ഒരാളുടെ പാസ്‌പോർട്ട് അപേക്ഷ നിരസിക്കാനാവില്ലെന്ന് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ജസ്റ്റിസ് ജെ.ജെ. മുനീർ, ജസ്റ്റിസ് ഇന്ദ്രജീത് ശുക്ല എന്നിവരുടെ ബെഞ്ചാണ് മുഹമ്മദ് അഫ്താബ് കേന്ദ്രസർക്കാരിനെയും മറ്റുള്ളവരെയും എതിർകക്ഷികളാക്കി നൽകിയ ഹർജിയിൽ ഉത്തരവിട്ടത്. രണ്ട് ക്രിമിനൽ കേസുകൾ നിലവിലുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ തന്റെ പാസ്‌പോർട്ട് അപേക്ഷ തടഞ്ഞുവച്ചിരിക്കുകയാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് മുഹമ്മദ് അഫ്താബ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. ലഖ്‌നൗ റീജിയണൽ പാസ്‌പോർട്ട് ഓഫീസർ ഹർജിക്കാരന്റെ പാസ്‌പോർട്ട് അപേക്ഷ പരിഗണിക്കണമെന്ന് കോടതി ഇടക്കാല നിർദേശം നൽകി.

പാസ്‌പോർട്ട് ലഭിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം അതിർത്തി കടക്കാൻ അവകാശമില്ല

പാസ്‌പോർട്ട് ലഭിക്കുന്നത് ഒരാൾക്ക് സ്വമേധയാ രാജ്യാതിർത്തി കടക്കാനുള്ള അവകാശം നൽകുന്നില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. വിദേശരാജ്യത്തിന്റെ വിസയും കുടിയേറ്റ നടപടിക്രമങ്ങളും ഇതിനായി ആവശ്യമാണ്. ക്രിമിനൽ നടപടി നേരിടുന്ന പാസ്‌പോർട്ട് ഉടമ വിദേശത്തേക്ക് പോകാൻ ശ്രമിക്കുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടായാൽ പൊലീസിനോ ബന്ധപ്പെട്ട അന്വേഷണ ഏജൻസിക്കോ കോടതിയെ സമീപിക്കാമെന്നും ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു.

വിദേശയാത്ര തടയേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടെങ്കിൽ പാസ്‌പോർട്ട് കോടതിയിൽ സമർപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടാം

കേസ് നേരിടുന്ന വ്യക്തി രാജ്യം വിടുന്നത് തടയേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടെങ്കിൽ പാസ്‌പോർട്ട് കോടതിയിൽ സമർപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നതിനായി പൊലീസിനോ പ്രോസിക്യൂഷൻ ഏജൻസിക്കോ കോടതിയെ സമീപിക്കാം. വിദേശയാത്രയ്ക്ക് അനുമതി നൽകണമോ വേണ്ടയോ എന്നത് അപ്പോൾ ബന്ധപ്പെട്ട കോടതിയാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടതെന്നും ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. എല്ലാ കേസുകളിലും അനുമതി നിഷേധിക്കണമെന്നില്ലെന്നും ആവശ്യമായ വ്യവസ്ഥകളോടെ യാത്ര അനുവദിക്കാനും കോടതിക്ക് കഴിയുമെന്നും ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു.

പാസ്‌പോർട്ട് നൽകുന്ന ഘട്ടവും വിദേശയാത്ര അനുവദിക്കുന്ന ഘട്ടവും രണ്ടാണെന്ന് കോടതി

പാസ്‌പോർട്ട് അനുവദിക്കുന്നത് തന്നെ വിദേശയാത്രയ്ക്ക് അനുമതി നൽകുന്നതിന് തുല്യമല്ലെന്നാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ നിലപാട്. ക്രിമിനൽ നടപടി നേരിടുന്ന ഒരാൾ യഥാർഥത്തിൽ വിദേശത്തേക്ക് പോകാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴാണ് യാത്ര തടയണമോ വ്യവസ്ഥകളോടെ അനുവദിക്കണമോ എന്ന ചോദ്യം ഉയരുന്നത്. പാസ്‌പോർട്ട് അപേക്ഷ പരിഗണിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ ഈ സാഹചര്യം മുൻകൂട്ടി കണക്കാക്കി അപേക്ഷ തടയേണ്ടതില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ക്രിമിനൽ കേസ് നിലനിൽക്കുന്നത് മാത്രം പാസ്‌പോർട്ട് നിഷേധിക്കാൻ കാരണമല്ല

പാസ്‌പോർട്ട് അടിസ്ഥാനപരമായി നിയമപ്രകാരം പൗരന് ലഭിക്കേണ്ട സിവിൽ രേഖയാണെന്ന് ബെഞ്ച് പറഞ്ഞു. ക്രിമിനൽ കേസ് നിലവിലുണ്ടെന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം പാസ്‌പോർട്ട് അധികൃതർ അപേക്ഷ നിരസിക്കുന്നത് ശരിയല്ല. എന്നാൽ പാസ്‌പോർട്ട് അപേക്ഷയിൽ ക്രിമിനൽ കേസ് സംബന്ധിച്ച വിവരം മറച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ സ്ഥിതി വ്യത്യസ്തമാണെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

സുപ്രീംകോടതി വിധി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അപേക്ഷ പരിഗണിക്കാൻ ഇടക്കാല നിർദേശം

മഹേഷ് കുമാർ അഗർവാൾ കേന്ദ്രസർക്കാരിനെതിരായ കേസിലെ സുപ്രീംകോടതി തീരുമാനം ആശ്രയിച്ചാണ് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ് നൽകിയത്. മുഹമ്മദ് അഫ്താബിന്റെ പാസ്‌പോർട്ട് അപേക്ഷ പരിഗണിക്കാൻ ലഖ്‌നൗ റീജിയണൽ പാസ്‌പോർട്ട് ഓഫീസർക്ക് കോടതി ഇടക്കാല നിർദേശം നൽകി. ഹർജി 2026 സെപ്റ്റംബർ 30ന് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും. അതിനാൽ ഹർജിയിലെ നടപടികൾ ഇതോടെ അന്തിമമായി അവസാനിച്ചിട്ടില്ല.

പാസ്‌പോർട്ട് അപേക്ഷയും വിദേശയാത്രാ നിയന്ത്രണവും വേർതിരിച്ച് പരിഗണിക്കണമെന്ന നിലപാട് ശക്തമാകും

ഈ ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് വ്യക്തമാകുന്ന മാറ്റം പാസ്‌പോർട്ട് അനുവദിക്കുന്നതും ക്രിമിനൽ കേസ് നേരിടുന്ന വ്യക്തിയുടെ വിദേശയാത്ര നിയന്ത്രിക്കുന്നതും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഘട്ടങ്ങളായി പരിഗണിക്കണമെന്നതാണ്. കേസ് നിലവിലുണ്ടെന്നത് മാത്രം പാസ്‌പോർട്ട് നിഷേധിക്കാനുള്ള കാരണമാകില്ല. അതേസമയം പ്രതി രാജ്യം വിടുന്നത് തടയേണ്ടതുണ്ടെങ്കിൽ അന്വേഷണ ഏജൻസിക്ക് കോടതിയെ സമീപിക്കാം. ഇതിലൂടെ പാസ്‌പോർട്ട് അപേക്ഷയിൽ പൗരന്റെ അവകാശവും ക്രിമിനൽ നടപടികളിൽ കോടതിയുടെ നിയന്ത്രണവും ഒരേസമയം നിലനിർത്തുന്ന നിയമവ്യാഖ്യാനമാണ് അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി മുന്നോട്ടുവച്ചിരിക്കുന്നത്.