മഴ പെയ്യുമ്പോൾ ചോരാത്ത മേൽക്കൂരയുണ്ടായാൽ മാത്രം ഒരാളുടെ പാർപ്പിടപ്രശ്നം തീരില്ല. വാടക കൊടുത്താൽ ഭക്ഷണത്തിന് പണമില്ലാതാകുന്നുണ്ടോ? കുടിവെള്ളവും ശൗചാലയവുമുണ്ടോ? കുട്ടിക്ക് സ്കൂളിലേക്കും മുതിർന്നവർക്ക് ജോലിക്കുമെത്താനാകുമോ? ഒഴിപ്പിക്കപ്പെടുമെന്ന ഭയമില്ലാതെ ജീവിക്കാനാകുമോ? ഈ ചോദ്യങ്ങളിലേക്കാണ് ലോക ആവാസദിനം നമ്മെ കൊണ്ടുപോകുന്നത്.

2026-ലെ ലോക ആവാസദിനം ഒക്ടോബർ 5, തിങ്കളാഴ്ചയാണ്. ഔദ്യോഗിക പ്രമേയം “Adequate Housing for All” — എല്ലാവർക്കും മതിയായ പാർപ്പിടം. മനുഷ്യരുടെ താമസസ്ഥലങ്ങളുടെയും പട്ടണങ്ങളുടെയും നഗരങ്ങളുടെയും സ്ഥിതി വിലയിരുത്താനും മെച്ചപ്പെട്ട പാർപ്പിടത്തിനുള്ള എല്ലാവരുടെയും അവകാശം ഓർമിപ്പിക്കാനുമാണ് ഈ ദിനം.

തീരുമാനിച്ചത് എപ്പോൾ, എവിടെ?

1985 ഡിസംബർ 17-ന് ന്യൂയോർക്കിലെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ പൊതുസഭ അംഗീകരിച്ച A/RES/40/202 പ്രമേയത്തിലൂടെയാണ് ദിനം നിലവിൽ വന്നത്. എല്ലാ വർഷവും ഒക്ടോബറിലെ ആദ്യ തിങ്കളാഴ്ച ലോക ആവാസദിനമായി നിശ്ചയിച്ചു.

ഇതിന് പിന്നിൽ ഒരൊറ്റ വ്യക്തിയല്ല. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ Commission on Human Settlements 1985 മേയ് 8-ന് അംഗീകരിച്ച 8/4 പ്രമേയത്തെ തുടർന്നായിരുന്നു പൊതുസഭയുടെ തീരുമാനം. ദരിദ്രർക്കും പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കും പാർപ്പിടവും അടിസ്ഥാന സേവനങ്ങളും ലഭ്യമാക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സർക്കാരുകൾ മുൻഗണന നൽകണമെന്നതായിരുന്നു പശ്ചാത്തലം.

ആദ്യ ആചരണം 1986-ൽ കെനിയയിലെ നെയ്‌റോബിയിലായിരുന്നു. “Shelter is My Right” — പാർപ്പിടം എന്റെ അവകാശമാണ് — എന്നായിരുന്നു ആദ്യ പ്രമേയം. ഇന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര ഏകോപനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത് United Nations Human Settlements Programme, അഥവാ UN-Habitat ആണ്.

ഈ വർഷം വീടിനെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറയുന്നത്?

വീട് ആരോഗ്യത്തിന്റെയും പഠനത്തിന്റെയും സുരക്ഷയുടെയും തൊഴിലവസരങ്ങളുടെയും അടിത്തറയാണെന്നാണ് 2026-ലെ സന്ദേശം. കുറഞ്ഞ വരുമാനക്കാർ, വീടില്ലാത്തവർ, സംഘർഷവും ദുരന്തങ്ങളും മൂലം കുടിയൊഴിഞ്ഞവർ എന്നിവരിലേക്ക് പാർപ്പിടനയങ്ങൾ എത്തണം.

മതിയായ പാർപ്പിടത്തിന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ പറയുന്ന ഏഴ് അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങൾ ഇവയാണ്:

• താമസാവകാശത്തിന്റെ സുരക്ഷ.
• കുടിവെള്ളം, ശുചിത്വം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന സേവനങ്ങൾ.
• താങ്ങാനാകുന്ന ചെലവ്.
• സുരക്ഷിതമായും ആരോഗ്യകരമായും ജീവിക്കാനുള്ള സൗകര്യം.
• ഭിന്നശേഷിക്കാർ ഉൾപ്പെടെ ആവശ്യക്കാരെ ഒഴിവാക്കാത്ത ലഭ്യത.
• ജോലി, വിദ്യാഭ്യാസം, ചികിത്സ എന്നിവയിലേക്കെത്താവുന്ന സ്ഥാനം.
• താമസക്കാരുടെ സാംസ്കാരിക ആവശ്യങ്ങളോടുള്ള പൊരുത്തം.

വീടുകൾ നിർമിച്ചുനൽകുന്നതിനൊപ്പം വാടകവീടുകൾ, സഹകരണ പാർപ്പിടം, സമൂഹം നേതൃത്വം നൽകുന്ന നിർമ്മാണം, അനൗപചാരിക ജനവാസമേഖലകളുടെ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയും പരിഗണിക്കണമെന്നാണ് ഈ വർഷത്തെ ലക്ഷ്യം. കാലാവസ്ഥാ ദുരന്തങ്ങളെ ചെറുക്കാനാകുന്ന വീടുകളും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുള്ള അയൽപക്കങ്ങളും അതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

മസ്കറ്റിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ

ഒമാനിലെ മസ്കറ്റിലുള്ള Oman Convention and Exhibition Centre-ലാണ് ഒക്ടോബർ 5-ന് പ്രധാന ആഗോള ചടങ്ങ് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്. അനുബന്ധ പരിപാടികളും പ്രദർശനവും ഒക്ടോബർ 5–8 കാലയളവിലാണ്.

പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പരിപാടിയിൽ ഉയർന്നതല ഉദ്ഘാടന സമ്മേളനങ്ങൾ, UN-Habitat Scroll of Honour പുരസ്കാരസമർപ്പണം, വികസന കരാറുകളിൽ ഒപ്പിടൽ, പ്രദർശന ഉദ്ഘാടനം, മന്ത്രിതല ചർച്ച, എല്ലാവർക്കും മതിയായ പാർപ്പിടം എന്ന വിഷയത്തിലെ പ്രധാന സംവാദം എന്നിവയുണ്ട്.

1989-ൽ ആരംഭിച്ച Scroll of Honour, ജനവാസമേഖലകളും നഗരജീവിതവും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന വ്യക്തികളെയും സ്ഥാപനങ്ങളെയും ആദരിക്കുന്ന പുരസ്കാരമാണ്.

എവിടെയൊക്കെ ആചരിക്കുന്നു? കേരളത്തിലും പരിപാടിയുണ്ട്

ഏതു രാജ്യമാണ് ഏറ്റവും ആവേശത്തോടെ ആചരിക്കുന്നതെന്ന് നിർണയിക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക റാങ്കിങ് ലഭ്യമല്ല. എന്നാൽ 2026-ലെ UN-Habitat പരിപാടിപ്പട്ടികയിൽ വിവിധ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലെ പങ്കാളിത്തം കാണാം.

ഒക്ടോബർ 5-ന് നൈജീരിയയിലെ ജോസ്, ഉഗാണ്ടയിലെ കംപാല, എത്യോപ്യയിലെ ജിജിഗ, പാകിസ്താനിലെ ഇസ്‌ലാമാബാദ്, അസർബൈജാനിലെ ബാകു, അമേരിക്കയിലെ ഹൊണലൂലു, സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെ സൂറിച്ച് എന്നിവിടങ്ങളിൽ പരിപാടികൾ പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സർക്കാരുകൾ, തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾ, സർവകലാശാലകൾ, സന്നദ്ധസംഘടനകൾ, വിദഗ്ധർ, പൗരസമൂഹം എന്നിവരാണ് ദിനാചരണത്തിലും അനുബന്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും പങ്കാളികളാകുന്നത്.

കേരളത്തിൽ കോഴിക്കോട് എൻഐടി “Habitat Dialogue 2026 – Housing for All” നടത്താനാണ് പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ചാത്തമംഗലത്തെ മൺപാത്രനിർമാണ ജനവാസമേഖലയിലേക്കുള്ള പഠനയാത്ര, വിദ്യാർഥികളുടെ പാർപ്പിടപ്രദർശനം, വിദഗ്ധസംവാദങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഡൽഹിയിൽ **Raahgiri Foundation-ന്റെ “Urban Adda”**യും ഒക്ടോബർ 5-ന് പട്ടികയിലുണ്ട്.

സന്ദേശം ജനങ്ങളിലേക്കെത്തിക്കാൻ

എല്ലായിടത്തും നിർബന്ധമായ ഒരേ ചടങ്ങില്ല. UN-Habitat-ന്റെ 2026 മാർഗരേഖ നിർദേശിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ചിലത്:

• പൊതുചർച്ചകൾ, വെബിനാറുകൾ, വിദഗ്ധസംവാദങ്ങൾ.
• ചലച്ചിത്ര–ഫോട്ടോ പ്രദർശനങ്ങൾ.
• സ്കൂൾ–കോളേജ് ലേഖന, ചിത്രരചന മത്സരങ്ങൾ.
• മാധ്യമ അഭിമുഖങ്ങളും പൊതുബോധവത്കരണ പരിപാടികളും.
• പാർപ്പിടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പദ്ധതികളുടെയും റിപ്പോർട്ടുകളുടെയും പ്രകാശനം.
• പരിപാടികൾ ഔദ്യോഗിക Urban October പോർട്ടലിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യൽ.

“ആരോഗ്യം വീട്ടിൽ തുടങ്ങുന്നു”, “പഠനം വീട്ടിൽ തുടങ്ങുന്നു”, “അവസരങ്ങൾ വീട്ടിൽ തുടങ്ങുന്നു” എന്നിങ്ങനെ ഈ വർഷത്തെ ഔദ്യോഗിക ചെറുസന്ദേശങ്ങൾ മലയാളത്തിലാക്കി പങ്കുവെക്കാം.

സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിൽ #WorldHabitatDay, #UrbanOctober എന്നീ ഹാഷ്ടാഗുകളാണ് നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്. ആവാസദിനത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്ന Urban October, ഒക്ടോബർ 31-ലെ ലോക നഗരദിനത്തോടെ അവസാനിക്കുന്നു.

പുരാതനകാലത്തും ഇത്തരം ആചാരങ്ങളുണ്ടായിരുന്നോ?

പുരാതന റോമിലെ Parilia ഒരു ഉദാഹരണമാണ്. ഏപ്രിൽ 21-ന് ആചരിച്ചിരുന്ന ഇത് ഇടയരുടെയും കന്നുകാലികളുടെയും സംരക്ഷകദേവതയായ പാലെസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉത്സവമായിരുന്നു. തൊഴുത്തുകൾ വൃത്തിയാക്കൽ, ശുദ്ധീകരണച്ചടങ്ങുകൾ, പ്രാർഥന, വിരുന്ന് എന്നിവയുണ്ടായിരുന്നു. റോമിന്റെ ഐതിഹ്യപരമായ സ്ഥാപനം അതേ ദിവസവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയതിനാൽ പിന്നീട് നഗരത്തിന്റെ ജന്മദിനാഘോഷമായും മാറി. നഗരവും അവിടെ ജീവിക്കുന്ന സമൂഹവും ഒന്നിച്ചുചേരുന്ന ആഘോഷത്തിന്റെ പഴയ ഉദാഹരണമാണിത്.

യഹൂദരുടെ സുക്കോത്ത് മറ്റൊരു ഉദാഹരണമാണ്. ബൈബിളിൽ പരാമർശിക്കുന്ന ഈ കൊയ്ത്തുത്സവത്തിൽ താൽക്കാലിക കുടിലുകൾ നിർമിച്ച് ഒരാഴ്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചിലപ്പോൾ ഉറങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈജിപ്തിൽനിന്നുള്ള യാത്രക്കിടെ ഇസ്രായേൽക്കാർ താൽക്കാലിക പാർപ്പിടങ്ങളിൽ കഴിഞ്ഞതിന്റെ മതപരമായ ഓർമയാണിത്. കൊയ്ത്തിനോടുള്ള നന്ദിയും താമസസ്ഥലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമൂഹത്തിന്റെ ഓർമയും ഇതിൽ ഒത്തുചേരുന്നു.

ഇവയ്ക്ക് ലോക ആവാസദിനവുമായി നേരിട്ടുള്ള ചരിത്രത്തുടർച്ച തെളിയിച്ചിട്ടില്ല. പുരാതന ആചാരങ്ങളിൽ മതവും കൃഷിയും സമൂഹത്തിന്റെ ഓർമയുമായിരുന്നു കേന്ദ്രം; ഇന്നത്തെ ദിനാചരണം പാർപ്പിടാവകാശത്തെയും പൊതുനയത്തെയും കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. താമസസ്ഥലം മനുഷ്യന്റെ സുരക്ഷയെയും സമൂഹജീവിതത്തെയും എത്ര ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്ന് ഈ ചരിത്രസമാന്തരങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു.

Sources

• UN General Assembly — Resolution A/RES/40/202, 17 December 1985
• United Nations — World Habitat Day
• UN-Habitat — World Habitat Day 2026: Programme and Host
• UN-Habitat — World Habitat Day 2026 Concept Note
• UN-Habitat — World Habitat Day 2026 Key Messages
• UN-Habitat — Urban October Event Toolkit 2026
• UN-Habitat — Urban October 2026 Event Listings
• NIT Calicut — Habitat Dialogue 2026
• Raahgiri Foundation — Urban Adda
• A Dictionary of Greek and Roman Antiquities — Palilia, University of Chicago website
• Jewish Museum Berlin — The Sukkah