ന്യൂഡൽഹി, 2026 സെപ്റ്റംബർ 29 –

പരസ്പര സമ്മതത്തോടെ വിവാഹമോചനം തേടുന്ന ദമ്പതികൾക്ക് നിയമത്തിലെ ആറുമാസത്തെ നിർബന്ധ കാത്തിരിപ്പ് കാലാവധി പൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പും സുപ്രീംകോടതിക്ക് വിവാഹമോചനം അനുവദിക്കാമെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. മിഷ സോമാനിയും ഋതുരാജ് സോമാനിയും തമ്മിലുള്ള കേസിൽ ജസ്റ്റിസുമാരായ എം.എം. സുന്ദരേഷ്, നോങ്മൈകപം കോട്ടീശ്വർ സിങ് എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് 2026 ഫെബ്രുവരി 2ന് ഉത്തരവിട്ടത്. ഇരുകക്ഷികൾക്കും വേണ്ടി ഹാജരായ അഭിഭാഷകരുടെ പേരുകൾ റിപ്പോർട്ടിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടില്ല. പരസ്പര സമ്മത വിവാഹമോചനത്തിനുള്ള ആറുമാസത്തെ കാത്തിരിപ്പ് ഒഴിവാക്കണമെന്ന ആവശ്യം നിരസിച്ച ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ് സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കി. ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 142 പ്രകാരമുള്ള അധികാരം ഉപയോഗിച്ച് ദമ്പതികൾക്ക് വിവാഹമോചനവും അനുവദിച്ചു.

വിവാഹം തുടരുന്നതിൽ അർഥമില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി

ഹിന്ദു വിവാഹ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 13 ബി പ്രകാരം പരസ്പര സമ്മതത്തോടെ വിവാഹമോചനം നേടാനാണ് ഇരുവരും തീരുമാനിച്ചത്. ഇത്തരമൊരു ബോധപൂർവമായ തീരുമാനത്തിൽ ഇരുകക്ഷികളും എത്തിയ സാഹചര്യത്തിൽ വിവാഹബന്ധം നിർബന്ധമായി തുടരുന്നതിൽ അർഥമില്ലെന്ന് സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കി. ആറുമാസത്തെ കാത്തിരിപ്പ് ഒഴിവാക്കാനുള്ള അപേക്ഷ നിരസിക്കുമ്പോൾ ഹൈക്കോടതി മുൻ സുപ്രീംകോടതി വിധിയെ തെറ്റായി വ്യാഖ്യാനിച്ചുവെന്നും ബെഞ്ച് കണ്ടെത്തി.

ആറുമാസത്തെ കാലാവധി എല്ലാ കേസിലും നിർബന്ധമല്ല

ഹിന്ദു വിവാഹ നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 13 ബി(2) പ്രകാരമുള്ള ആറുമാസത്തെ കാത്തിരിപ്പ് കാലാവധി എല്ലാ സാഹചര്യത്തിലും നിർബന്ധമല്ലെന്ന മുൻ സുപ്രീംകോടതി നിലപാടാണ് ഉത്തരവിൽ നിർണായകമായത്. ദമ്പതികൾ വീണ്ടും ഒന്നിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ടോ എന്നതുൾപ്പെടെ ഓരോ കേസിലെയും സാഹചര്യം വിലയിരുത്തി കാത്തിരിപ്പ് ഒഴിവാക്കാൻ കോടതിക്ക് വിവേചനാധികാരം ഉപയോഗിക്കാം. കാത്തിരിപ്പ് ഒഴിവാക്കുന്നതിന് മുൻവിധികളിൽ പറഞ്ഞ ഘടകങ്ങൾ മാർഗനിർദേശങ്ങളാണെന്നും അവയെ കർശനമായ നിർബന്ധ വ്യവസ്ഥകളായി കാണാനാവില്ലെന്നുമാണ് നിയമനിലപാട്.

ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി വിവാഹമോചനം അനുവദിച്ചു

ആറുമാസത്തെ കാത്തിരിപ്പ് ഒഴിവാക്കാൻ വിസമ്മതിച്ച ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ് സുപ്രീംകോടതി റദ്ദാക്കി. തുടർന്ന് ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 142 പ്രകാരമുള്ള സമ്പൂർണ നീതി ഉറപ്പാക്കാനുള്ള പ്രത്യേക അധികാരം പ്രയോഗിച്ച് മിഷ സോമാനിക്കും ഋതുരാജ് സോമാനിക്കും പരസ്പര സമ്മത വിവാഹമോചനം അനുവദിച്ചു. ഇരുവരും ഉണ്ടാക്കിയ ഒത്തുതീർപ്പ് കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾ കോടതി ഉത്തരവിന്റെ ഭാഗമാക്കാനും നിർദേശിച്ചു.

പരസ്പര സമ്മത വിവാഹമോചനങ്ങളിൽ കാത്തിരിപ്പിന് ഇളവ് സാധ്യം

ഈ ഉത്തരവിലൂടെ ആറുമാസം പൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പ് എല്ലാ ദമ്പതികൾക്കും സ്വാഭാവികമായി വിവാഹമോചനം ലഭിക്കുമെന്നല്ല സുപ്രീംകോടതി വ്യക്തമാക്കുന്നത്. കാത്തിരിപ്പ് ഒഴിവാക്കാനുള്ള അധികാരം കേസിലെ സാഹചര്യങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാണ് പ്രയോഗിക്കേണ്ടത്. അതേസമയം, പരസ്പര സമ്മതം ഉറച്ചതും വിവാഹബന്ധം തുടരുന്നതിന് സാഹചര്യമില്ലാത്തതുമായ കേസുകളിൽ കാത്തിരിപ്പ് കാലാവധി യാന്ത്രികമായി നിർബന്ധമാക്കേണ്ടതില്ലെന്ന മുൻ നിയമനിലപാട് ഉത്തരവ് വീണ്ടും വ്യക്തമാക്കുന്നു.

സുപ്രീംകോടതിയുടെ പ്രത്യേക അധികാരം ഉപയോഗിച്ച് വിവാഹബന്ധം അവസാനിപ്പിച്ചു

കേസിൽ ഹൈക്കോടതിയുടെ തീരുമാനം റദ്ദാക്കിയതോടെ ദമ്പതികളുടെ വിവാഹബന്ധം സുപ്രീംകോടതി തന്നെ അവസാനിപ്പിച്ചു. അനുച്ഛേദം 142 പ്രകാരമുള്ള സുപ്രീംകോടതിയുടെ പ്രത്യേക ഭരണഘടനാ അധികാരമാണ് ഇതിനായി ഉപയോഗിച്ചത്. അതിനാൽ ആറുമാസത്തെ കാലാവധി പൂർത്തിയാകാത്തത് മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി സുപ്രീംകോടതിക്ക് പരസ്പര സമ്മത വിവാഹമോചനം അനുവദിക്കാനാവില്ലെന്ന നിലപാട് ഈ കേസിൽ നിലനിന്നില്ല. പരസ്പര സമ്മത വിവാഹമോചന കേസുകളിൽ കാത്തിരിപ്പ് കാലാവധി വിലയിരുത്തുമ്പോൾ മുൻ സുപ്രീംകോടതി വിധികളിലെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ശരിയായി പ്രയോഗിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ഉത്തരവ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.