ഗംഗാ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് പ്രകൃതി അധിഷ്ഠിത വഴിയുമായി കേന്ദ്രം

ന്യൂഡൽഹി, 2026 ജൂലൈ 9 –

ഗംഗാ തടത്തിലെ നദികളെ ശുചീകരിക്കുന്നതിനായി പ്രകൃതി അധിഷ്ഠിത പരിഹാരങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുകയാണ് ദേശീയ ഗംഗാ ശുചീകരണ മിഷൻ. യമുനയിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന ശാസ്ത്രി പാർക്ക് ഡ്രെയിനിലും കൈലാശ് നഗർ ഡ്രെയിനിലും രണ്ട് പരീക്ഷണ പദ്ധതികൾ ആരംഭിച്ചു. ഏകദേശം പത്ത് ദശലക്ഷം ലിറ്റർ മലിനജലം ദിവസേന ശുദ്ധീകരിക്കാനാകുന്ന തരത്തിലാണ് പദ്ധതി തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത്.

ജലശക്തി മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള ദേശീയ ഗംഗാ ശുചീകരണ മിഷനാണ് ഈ നീക്കം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നത്. സാധാരണ മലിനജല ശുദ്ധീകരണ പ്ലാന്റുകളെ മാത്രം ആശ്രയിക്കാതെ, പ്രകൃതിയുടെ സ്വാഭാവിക ശുദ്ധീകരണ ശേഷിയും ഉപയോഗിക്കാനാണ് ശ്രമം. കല്ലുകൊണ്ടുള്ള ഘടനകൾ, പാറ ഫിൽട്ടറുകൾ, ജലസസ്യങ്ങൾ, മലിനീകരകങ്ങൾ ആഗിരണം ചെയ്യുന്ന സസ്യങ്ങൾ എന്നിവ ചേർത്താണ് മലിനജലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന സംവിധാനം ഒരുക്കുന്നത്.

ഗംഗാ പുനരുജ്ജീവനത്തിൽ ഇത് ഒരു പുതിയ മാതൃകയാകുമെന്നാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷ. സുസ്ഥിര നദി പുനരുജ്ജീവന പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായാണ് നിർമിത തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. കൈലാശ് നഗർ ഡ്രെയിനിൽ ചെളി നീക്കം പൂർത്തിയായി. ഇഷ്ടിക പണികൾ നടക്കുകയാണ്. ശാസ്ത്രി പാർക്ക് ഡ്രെയിനിൽ പ്രാരംഭ ശുചീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുന്നു. ഭാവിയിൽ ഗംഗാ തടത്തിലെ മറ്റ് നഗര ഡ്രെയിനുകളിലും ഈ മാതൃക ഉപയോഗിക്കാനാണ് ലക്ഷ്യം.

പ്രകൃതിയെ ഉപയോഗിച്ച് മലിനജല ശുദ്ധീകരണം

സാധാരണ ശുദ്ധീകരണ സംവിധാനങ്ങൾ വൈദ്യുതിയും യന്ത്രങ്ങളും കൂടുതലായി ആശ്രയിക്കുന്നു. എന്നാൽ നിർമിത തണ്ണീർത്തട രീതി അത്ര ചെലവേറിയതല്ല. വെള്ളത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് നിയന്ത്രിച്ച്, മലിനകണങ്ങൾ പിടിച്ചുവെച്ച്, സസ്യങ്ങളിലൂടെ പോഷകങ്ങളും ചില ഭാരലോഹങ്ങളും കുറയ്ക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

യമുനയ്ക്ക് ആശ്വാസമാകുമോ

ശാസ്ത്രി പാർക്ക്, കൈലാശ് നഗർ ഡ്രെയിനുകൾ രണ്ടും യമുനയിലേക്കാണ് ഒഴുകുന്നത്. അതിനാൽ ഇവിടെയുള്ള ശുദ്ധീകരണം യമുനയുടെ ജലഗുണം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ സഹായകമാകും. ജലത്തിലെ ഓക്സിജൻ അളവ് ഉയർത്താനും ജൈവ മലിനീകരണം കുറയ്ക്കാനും ഈ പദ്ധതി സഹായിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും പരിശീലനം

പദ്ധതി നടപ്പാക്കാൻ സാങ്കേതിക അറിവ് വേണമെന്നതിനാൽ പരിശീലന പരിപാടികളും സംഘടിപ്പിച്ചു. 2025 ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ 2026 മാർച്ച് വരെ ആറു പരിശീലന പരിപാടികളാണ് നടന്നത്. നൂറിലധികം പേർ ഇതിൽ പങ്കെടുത്തു. യമുന ടാസ്ക് ഫോഴ്സ്, ഗംഗാ ജില്ലാ സമിതികൾ, വനം വകുപ്പ്, ജലസേചന വകുപ്പ് തുടങ്ങിയവയിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടു.

കാളി നദിയിലും സമാന പദ്ധതി

പരീക്ഷണ പദ്ധതികളിൽ ഒതുങ്ങാതെ കാളി നദിയുടെ പുനരുജ്ജീവനത്തിനും നിർമിത തണ്ണീർത്തട പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നു. ഗംഗാ തടത്തിലേക്ക് ചേരുന്നതിന് മുമ്പ് ഗാർഹികവും വ്യാവസായികവുമായ മലിനജലം ഏറ്റുവാങ്ങുന്ന നദിയാണ് കാളി. മലിനീകരണം ഉറവിടത്തിന് അടുത്ത് തന്നെ കുറയ്ക്കുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.