ശ്രീനഗർ, 2026 നവംബർ 12 –

ജമ്മു കശ്മീരിലെ ചരിത്രപരവും സാംസ്കാരികവും ആത്മീയവുമായ പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങൾ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ അനുകൂല സാഹചര്യമൊരുക്കിയത് സുരക്ഷാസേനയാണെന്ന് ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ മനോജ് സിൻഹ. നവംബർ 12ന് പൈതൃക സംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരിപാടിയിൽ സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. സൈന്യത്തിന്റെയും ജമ്മു കശ്മീർ പൊലീസിന്റെയും അർധസൈനിക വിഭാഗങ്ങളുടെയും പരിശ്രമവും ത്യാഗവുമാണ് ഇതിന് വഴിയൊരുക്കിയതെന്ന് സിൻഹ പറഞ്ഞു. നാരാനാഗ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചരിത്രപ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളുടെ പുനരുദ്ധാരണത്തിനും കശ്മീരിന്റെ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യം പ്രചരിപ്പിക്കുന്ന പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിനും സുരക്ഷിതമായ അന്തരീക്ഷം സഹായിച്ചെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തെയും അദ്ദേഹം അഭിനന്ദിച്ചു.

106 പദ്ധതികളിൽ 40 എണ്ണം പൂർത്തിയാക്കി

ജമ്മു കശ്മീരിലെ പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി സർക്കാർ വിവിധ പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് മനോജ് സിൻഹ അറിയിച്ചു. ആദ്യ രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളിലായി ഏറ്റെടുത്ത 106 പൈതൃക സംരക്ഷണ പദ്ധതികളിൽ 40 എണ്ണം പൂർത്തിയാക്കി. മൂന്നാം ഘട്ടത്തിൽ 321 പദ്ധതികൾ കൂടി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ജമ്മുവിലെയും ശ്രീനഗറിലെയും ആർക്കൈവ്സ് വകുപ്പിന്റെ കൈവശമുള്ള ചരിത്രരേഖകളിൽ ഏകദേശം 70 ശതമാനം ഡിജിറ്റൽ രൂപത്തിലാക്കി. ഇതുവരെ 96.8 ലക്ഷം പേജുകളാണ് ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്തത്. ചരിത്രരേഖകൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഭാവിതലമുറയ്ക്ക് ലഭ്യമാക്കുന്നതിനുമാണ് ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.

മിഷൻ ജ്ഞാൻ ഭാരതം പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ഏകദേശം 43,000 പുരാതന കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ കണ്ടെത്തി. ഇവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 83,000ത്തിലധികം പേജുകളും ഡിജിറ്റൽ രൂപത്തിലാക്കിയതായി ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ അറിയിച്ചു.

സഫിയാന സ്കൂളിന്റെ പുനരുദ്ധാരണം 90 ശതമാനം പൂർത്തിയായി

ശ്രീനഗറിലെ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള സഫിയാന സ്കൂളിന്റെ പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകദേശം 90 ശതമാനം പൂർത്തിയായതായി മനോജ് സിൻഹ പറഞ്ഞു. ജമ്മുവിലെ അഭിനവ് തിയേറ്ററിന്റെയും കലാ കേന്ദ്രത്തിന്റെയും നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങളും പുരോഗമിക്കുകയാണ്.

ഈ രണ്ട് കേന്ദ്രങ്ങളുടെയും നവീകരണം ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ പൂർത്തിയാകുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. കലാ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുകയാണ് പദ്ധതികളുടെ ലക്ഷ്യം.

നാരാനാഗിന്റെ ചരിത്രപൈതൃകം സംരക്ഷിക്കും

കശ്മീരിലെ നാരാനാഗ് പ്രദേശത്തിന് വലിയ ചരിത്രപരവും ആത്മീയവുമായ പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്ന് മനോജ് സിൻഹ പറഞ്ഞു. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള വിശ്വാസങ്ങളും നാടോടിക്കഥകളും ജനങ്ങളുടെ ഓർമകളും ഈ പ്രദേശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

നാരാനാഗിന്റെ പുനരുദ്ധാരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭരണപരവും നടപടിക്രമപരവുമായ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പുനൽകി. ആവശ്യമായ ഔദ്യോഗിക നടപടികൾ എത്രയും വേഗം പൂർത്തിയാക്കുമെന്നും വ്യക്തമാക്കി.

കശ്മീരിന്റെ ബൗദ്ധികവും ആത്മീയവുമായ പാരമ്പര്യത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കവെ ആചാര്യ അഭിനവഗുപ്തന്റെ സംഭാവനകളും അദ്ദേഹം എടുത്തുപറഞ്ഞു. പുരാതന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വിവർത്തനം ചെയ്യണമെന്നും ഗവേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു.

സർവകലാശാലകളും സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങളും ഗവേഷകർക്കും വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ ഒരുക്കണം. പൈതൃകം പുസ്തകങ്ങളിലും ഗ്രന്ഥശാലകളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. അത് സമൂഹത്തിൽ സജീവമായി നിലനിൽക്കണമെന്നും പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് വഴികാട്ടിയാകണമെന്നും സിൻഹ പറഞ്ഞു.

കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റുകളുടെ തിരിച്ചുവരവ് പ്രധാനമെന്ന് സിൻഹ

ജമ്മു കശ്മീരിന്റെ സാംസ്കാരിക സ്വത്വം മതസൗഹാർദത്തിലും പരസ്പര ബഹുമാനത്തിലുമാണ് നിലനിൽക്കുന്നതെന്ന് ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ പറഞ്ഞു. എല്ലാ സമുദായങ്ങളുടെയും പൈതൃകം സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് പ്രധാനമാണെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റ് സമൂഹമില്ലാതെ കശ്മീരിന്റെ പൈതൃകം പൂർണമാകില്ലെന്നും സിൻഹ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. കശ്മീരിന്റെ സാഹിത്യബോധത്തിലും ആത്മീയ പാരമ്പര്യത്തിലും സാംസ്കാരിക സമ്പന്നതയിലും കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റുകൾ വലിയ സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

നവംബർ ഒന്നിന് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ പ്രത്യേക പാക്കേജിന് കീഴിലുള്ള ജീവനക്കാർക്കായി താമസസൗകര്യം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത കാര്യവും അദ്ദേഹം ഓർമിപ്പിച്ചു. കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റുകളുടെ അന്തസ്സോടെയുള്ള തിരിച്ചുവരവ് ചരിത്രപൈതൃകത്തിന്റെയും മനുഷ്യാന്തസ്സിന്റെയും പുനഃസ്ഥാപനത്തിന് അനിവാര്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇക്കാര്യത്തിൽ ഭൂരിപക്ഷ സമുദായത്തിനും പ്രധാന ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ടെന്നും വ്യക്തമാക്കി.

പൈതൃക സംരക്ഷണത്തിന് കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം വേണം

ഹർമുഖ്–ഗംഗ്ബൽ തീർഥാടനത്തെക്കുറിച്ചും ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ പരാമർശിച്ചു. നാരാനാഗിന്റെ ചരിത്രപരവും സാംസ്കാരികവുമായ പ്രാധാന്യം ഉയർത്തിക്കാട്ടിയ വിരമിച്ച സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും മറ്റ് ബന്ധപ്പെട്ടവരെയും അദ്ദേഹം അഭിനന്ദിച്ചു.

പൈതൃക സംരക്ഷണം സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്വമല്ലെന്ന് സിൻഹ പറഞ്ഞു. സർവകലാശാലകളും ഗവേഷകരും വിദ്യാർത്ഥികളും പൊതുസമൂഹവും ഇതിൽ പങ്കാളികളാകണം.

പൂർവികർ കൈമാറിയ സാംസ്കാരിക സമ്പത്ത് സംരക്ഷിക്കുകയും അതിന്റെ പ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കുകയും ഭാവിതലമുറയ്ക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്യേണ്ടത് ഇന്നത്തെ തലമുറയുടെ ഉത്തരവാദിത്വമാണെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.