ന്യൂഡൽഹി, 2026 ഒക്ടോബർ 29 –

ഡൽഹിയിലെ പ്രധാന പ്രതിഷേധവേദിയായിരുന്ന ജന്തർ മന്തർ ഇനി രാജ്യാന്തര കലാപ്രദർശനത്തിന് വേദിയാകുന്നു. ഡിസംബർ നാലിന് ആരംഭിക്കുന്ന ഇന്ത്യ ബിനാലെ 2026ന്റെ പ്രധാന വേദികളിലൊന്നായി കേന്ദ്രസർക്കാർ ജന്തർ മന്തറിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമിച്ച ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ജന്തർ മന്തറിന്റെ പരിസരം പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടത്താനുള്ള അംഗീകൃത സ്ഥലങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കിയതിന് പിന്നാലെയാണ് തീരുമാനം. കല, വാസ്തുവിദ്യ, ഡിസൈൻ എന്നീ മേഖലകളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയുള്ള പ്രദർശനം 2027 മാർച്ച് 21 വരെ നീണ്ടുനിൽക്കും. ഡൽഹിയിലെ ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളും മ്യൂസിയങ്ങളും പൊതുസ്ഥലങ്ങളും ഒരുമിപ്പിച്ചാണ് പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്.

കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ഇന്ത്യ ബിനാലെ സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയ്ക്കുപുറമേ ഇരുപതിലധികം രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള കലാകാരന്മാരുടെയും സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും പങ്കാളിത്തമാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഫ്രാൻസ്, ഇറ്റലി, ഹംഗറി, സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്, ശ്രീലങ്ക എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഒമ്പത് രാജ്യങ്ങൾ ഇതിനകം പങ്കാളിത്തം സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഡൽഹിയിലെ പന്ത്രണ്ടിലധികം ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളിലും പ്രധാന സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങളിലുമായി പ്രദർശനങ്ങളും കലാപരിപാടികളും സംഘടിപ്പിക്കും. നഗരത്തിലെ പൈതൃകകേന്ദ്രങ്ങളെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് കലയും സംസ്കാരവും അടുത്തറിയാനുള്ള വേദികളാക്കി മാറ്റുകയാണ് പരിപാടിയുടെ ലക്ഷ്യം.

പ്രതിഷേധകേന്ദ്രത്തിൽനിന്ന് കലാപ്രദർശന വേദിയിലേക്ക്

മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലധികമായി ഡൽഹിയിലെ പ്രധാന പ്രതിഷേധവേദികളിലൊന്നാണ് ജന്തർ മന്തർ. വിവിധ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളും തൊഴിലാളി സംഘടനകളും വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകളും പൊതുജനങ്ങളും ഇവിടെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. പാർലമെന്റിനും കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ പ്രധാന ഓഫീസുകൾക്കും സമീപമായതിനാൽ ജന്തർ മന്തറിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ പലപ്പോഴും ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ സുരക്ഷയും ഗതാഗതവും സംബന്ധിച്ച ആശങ്കകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ജന്തർ മന്തറിന്റെ പരിസരം പ്രതിഷേധങ്ങൾ അനുവദിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽനിന്ന് കേന്ദ്രസർക്കാർ അടുത്തിടെ ഒഴിവാക്കി. ഇതിന് പിന്നാലെയാണ് പ്രദേശത്തെ രാജ്യാന്തര കലാപരിപാടിയുടെ പ്രധാന വേദിയാക്കാനുള്ള തീരുമാനം പുറത്തുവന്നത്.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർക്കെതിരായ പ്രതിഷേധത്തിന് പിന്നാലെ നടപടി

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് നീക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് നടന്ന പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെയാണ് ജന്തർ മന്തറിന്റെ പരിസരം പ്രതിഷേധരഹിത മേഖലയായി പ്രഖ്യാപിച്ചതെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്. പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ അംഗീകാരം പിൻവലിച്ചതോടെ പൊതുയോഗങ്ങളും പ്രകടനങ്ങളും നടത്തുന്നതിനുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ ശക്തമായി. ഈ തീരുമാനത്തിന് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിലാണ് ഇന്ത്യ ബിനാലെയുടെ വേദിയായി ജന്തർ മന്തറിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. എന്നാൽ ജന്തർ മന്തറിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കുള്ള ബദൽ വേദി സംബന്ധിച്ച വിശദാംശങ്ങൾ വ്യക്തമല്ല.

ചെങ്കോട്ടയും കുത്തബ് മിനാറും പ്രദർശനവേദികൾ

ജന്തർ മന്തറിന് പുറമേ ചെങ്കോട്ട, കുത്തബ് മിനാർ, ഹുമയൂണിന്റെ ശവകുടീരം, ലോധി ഗാർഡൻ, അഗ്രസേൻ കി ബാവ്ലി, ഹൗസ് ഖാസ്, മെഹ്റൗലി, സഫ്ദർജങ് ശവകുടീരം, ഫിറോസ് ഷാ കോട്ല തുടങ്ങിയ ചരിത്രപ്രധാനമായ സ്ഥലങ്ങളിലും പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കും. ദേശീയ മ്യൂസിയം, ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ദ ആർട്സ്, നാഷണൽ ഗാലറി ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്, ലളിത് കലാ അക്കാദമി, സംഗീത നാടക അക്കാദമി എന്നിവയും പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാകും. ഓരോ വേദിയുടെയും ചരിത്രപരമായ പ്രത്യേകതകൾ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് കലാപ്രദർശനങ്ങളും സാംസ്കാരിക പരിപാടികളും സംഘടിപ്പിക്കാനാണ് പദ്ധതി.

108 ദിവസം നീളുന്ന രാജ്യാന്തര കലാമേള

2026 ഡിസംബർ നാലുമുതൽ 2027 മാർച്ച് 21 വരെ 108 ദിവസമാണ് ഇന്ത്യ ബിനാലെ നടക്കുന്നത്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നുള്ള കലാകാരന്മാർക്കും വാസ്തുശില്പികൾക്കും ഡിസൈനർമാർക്കും അവരുടെ സൃഷ്ടികൾ അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരമാണ് പരിപാടിയിലൂടെ ഒരുക്കുന്നത്. രാജ്യാന്തര കലാസൃഷ്ടികളും പ്രദർശനത്തിന്റെ ഭാഗമാകും. ചിത്രകല, ശില്പകല, വാസ്തുവിദ്യ, ഡിസൈൻ, കലാപ്രകടനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വൈവിധ്യമാർന്ന പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കാനാണ് തീരുമാനം. ഡൽഹിയിലെ ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് വലിയൊരു കലാപ്രദർശന മേഖലയാക്കി മാറ്റുക എന്നതാണ് സംഘാടകരുടെ ആശയം.

ആദ്യ ബിനാലെ നടന്നത് 2023ൽ

ഇന്ത്യ ആർട്ട് ആർക്കിടെക്ചർ ആൻഡ് ഡിസൈൻ ബിനാലെയുടെ ആദ്യ പതിപ്പ് 2023ൽ ഡൽഹിയിലെ ചെങ്കോട്ടയിലാണ് സംഘടിപ്പിച്ചത്. അന്ന് പരിമിതമായ വേദികളിലായിരുന്നു പ്രദർശനം നടന്നത്. എന്നാൽ 2026ലെ രണ്ടാം പതിപ്പ് കൂടുതൽ വിപുലമായ രീതിയിലാണ് ആസൂത്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഇരുപതിലധികം രാജ്യങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തവും നഗരത്തിലെ നിരവധി ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ പരിപാടിയുടെ വ്യാപ്തി വർധിപ്പിക്കാനാണ് കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ശ്രമം. കലയും വാസ്തുവിദ്യയും ഡിസൈനും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ അടുത്തറിയാനുള്ള അവസരമായി പരിപാടിയെ മാറ്റുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

ജന്തർ മന്തറിന്റെ പുതിയ ഉപയോഗം ശ്രദ്ധയിൽ

ചരിത്രപരമായ ജന്തർ മന്തറിനെ രാജ്യാന്തര കലാമേളയുടെ ഭാഗമാക്കുന്നത് സന്ദർശകർക്ക് പുതിയ സാംസ്കാരിക അനുഭവം നൽകുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. ഡൽഹിയുടെ മധ്യഭാഗത്തുള്ള ജന്തർ മന്തറിലേക്ക് മെട്രോ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പൊതുഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളിലൂടെ എളുപ്പത്തിൽ എത്താനാകും. അതേസമയം, പ്രതിഷേധവേദിയായിരുന്ന പ്രദേശത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തിൽ വരുത്തിയ മാറ്റം പൊതുസ്ഥലങ്ങളുടെ ഉപയോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചോദ്യങ്ങളും ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യ ബിനാലെയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റിലെ വേദികളുടെ പട്ടികയിൽ ജന്തർ മന്തറിന്റെ പേര് ഉടൻ ഉൾപ്പെടുത്തുമെന്നാണ് വിവരം. അവിടെ നടത്താനിരിക്കുന്ന പ്രത്യേക പ്രദർശനങ്ങളുടെ വിശദാംശങ്ങൾ ഇനിയും പ്രഖ്യാപിക്കാനുണ്ട്.